Soms zijn dramatische gebeurtenissen in de wereldgeschiedenis het gevolg van hardnekkige misverstanden en een ongelukkige samenloop van omstandigheden. Dat geldt ook voor de operatie Gegoten Lood die zoveel ravage in Gaza heeft aangericht. In een degelijk rapport reconstrueert de International Crisis Group – een denktank – de voorgeschiedenis van de Israëlische opmars in de dichtbevolkte zandstrook. Op basis van gesprekken met onder meer Usama Hamdan (vertegenwoordiger van Hamas in Beiroet) en Matti Steinberg (als analist opgeleid bij de Israëlische inlichtingendienst Shin Bet) betogen de onderzoekers dat het voor hetzelfde geld heel anders had kunnen lopen.

Zowel Israël als Hamas hechtten aan de tahdia, het bestand dat in het voorjaar van 2008 was gesloten. Alleen werden uiteenlopende verwachtingen van die wapenstilstand gekoesterd. Hamas dacht dat Israël zich ertoe had verplicht de economische blokkade van de Gazastrook op te heffen zodat elementaire levensbenodigdheden als linzen, geitenvlees en melkpoeder weer tot het gebied zouden worden toegelaten. De Israëliërs vonden dat ze ervan uit mochten gaan dat de moslimfundamentalisten alles in het werk zouden stellen om te voorkomen dat raketten op zuidelijke steden als Sderot zouden vallen. Beide partijen meenden dat de ander het goede voorbeeld moest geven. Dus hield Israël de grensovergangen Erez, Karni en Rafah hermetisch gesloten. En bleef het raketten regenen op Sderot. Totdat de Israëlische premier Olmert en zijn sociaal-democratische minister van Defensie Ehud Barak het getreuzel beu waren en aanvielen. Met – voorlopig – achthonderd doden en duizenden gewonden als gevolg.

In het rapport Ending the war in Gaza houdt de denktank de moed erin: vrede is nog best mogelijk. Maar dan moet Israël een einde aan de omsingeling van Gaza maken en Hamas ervoor zorgen dat er geen Qassam-raket meer wordt afgeschoten. Een internationale troepenmacht – liefst bestaand uit vertegenwoordigers van landen die het vertrouwen van beide partijen genieten, zoals Turkije en Qatar – moet er op toezien dat de afspraken nauwgezet worden nageleefd. Het sterke van het rapport is dat de schuld van de crisis niet exclusief bij Israël óf de fundamentalisten van Hamas wordt gelegd, maar iedereen een veeg uit de pan krijgt. En terecht.

Bestond zo’n brede blik ook maar bij de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken van de Nederlandse Tweede Kamer. Vrijdag 9 januari werden de parlementariërs van kerstvakantie teruggeroepen om zich over het conflict in het Midden-Oosten te buigen. Wat een genot is het toch om in een land te leven dat een meerpartijenstelsel kent. En wat komt er vervolgens weinig uit! In de Thorbeckezaal draaiden de afgevaardigden hun vaste riedel af. De linkse oppositiepartijen hekelden het disproportionele geweld van Israël. Rechts stond pal achter de joodse staat.

Een droevig figuur sloeg de PvdA, die inmiddels al drie verschillende standpunten over het conflict heeft ingenomen: buitenlandwoordvoerder Martijn van Dam noemde de Israëlische bombardementen ‘buitensporig’, Europees lijsttrekker Thijs Berman nam zelfs de term ‘oorlogsmisdaden’ in de mond. In de Kamer moest Van Dams plaatsvervanger Luuk Blom uitleggen dat zijn partijgenoten het zo niet hadden bedoeld. Het Internationaal Gerechtshof moest maar beoordelen of er oorlogsmisdaden waren gepleegd, vond de PvdA nu. Voor het overige werden even stevige als voorspelbare stellingen betrokken. Israël heeft Gaza in een openluchtgevangenis veranderd, zei SP’er Harry van Bommel (die sinds zijn oproep tot een intifada op het Museumplein in joodse kring ook wel Harry van Bommen wordt genoemd). Er moet krachtige druk op Israël worden uitgeoefend, viel Mariko Peters van GroenLinks hem bij. Niks daarvan, meenden VVD, ChristenUnie, SGP en – vooral – de Partij voor de Vrijheid.

Een paar geharnaste uitspraken: ‘De militaire acties van Israël zijn begrijpelijk en gerechtvaardigd’ (SGP’er Kees van der Staaij), ‘Wat ons betreft had Israël zijn actie tegen Hamastan nog veel eerder kunnen starten’ (PVV’er Raymond de Roon). Fractieleider Arie Slob van de ChristenUnie was net voor het eerst van zijn leven op vakantie in het Heilige Land. Een moskee was hij niet binnengegaan, meldde Slob op Radio 1. Hij had wel een synagogedienst bijgewoond. Daar was voor de doden en gewonden gebeden. Of dat ook de Palestijnse slachtoffers gold, kon hij niet zeggen.

Rechts Nederland steunt Israël, links wil een dialoog met Hamas – al weet de PvdA dat niet zeker. Raar hoe bij een discussie over het Midden-Oosten meteen de oogkleppen opgaan. Als het over Noord-Ierland gaat, zal niemand zeggen: de protestanten óf de katholieken hebben het gedaan. Bij Israël en de Palestijnen wél. Dan krijgen de politici last van een nog beangstigender tunnelvisie dan de wapensmokkelaars bij Rafah.