Altijd in mijn nopjes met mensen die heimwee koesteren naar de jaren zeventig, een tijd waar ik zelf ook de beste herinneringen aan bewaar: het Instituut voor de Wetenschap der Politiek bezetten in plaats van studeren, werkgroepen over de songs van Lennon en McCartney in plaats van Aristoteles doorworstelen, tot diep in de nacht feesten op de muziek van Herman Brood & His Wild Romance.

Toch moet je kennelijk niet proberen het vocabulaire van de jaren zeventig van toepassing te verklaren op onze tijd. Dat merkte Wouter Bos na het Volkskrant-interview waarin hij het begrip polarisatie nieuw leven probeerde in te blazen. Bos had het boek van Anet Bleich over Den Uyl gelezen en de politieke benadering van die ‘dromer en doordouwer’ sprak hem opeens reuze aan.

‘Polariseren.’ Tak! ‘Confronteren.’ Tak! ‘Heftig debat.’ Tak! Alles moest worden aangescherpt van de PvdA-leider, die overigens in hetzelfde interview toegeeft dat hij zelf een problem solver en harmoniedenker is. Bedoelde Bos dat hij de oorlog verklaarde aan ING-topman Michel Tilmant die dreigde vanwege het verstikkende belastingklimaat in Nederland zijn hoofdkantoor van de Zuidas weg te halen? Welnee! ‘Ik denk dat ik inmiddels een goede verstandhouding met hem heb.’ Moest de beuk worden gezet in het CDA, de woningcorporaties die de Vogelaar-wijken saboteren, de FNV die dit kabinet zo onaardig bejegent of de SP die er met de stemmers vandoor dreigt te gaan? Niets van dat alles!

Met polariseren bleek Bos vooral te bedoelen dat er een harde toon op het gebied van de integratie moest worden aangeslagen. Geen straatcoaches meer die weigeren vrouwen de hand te schudden, geen in boerka’s gehulde moslima’s op de openbare weg, geen lieve koekjes bakken met Marokkaanse raddraaiertjes die de orde verstoren. Voor al die problemen bestond voortaan maar één oplossing: tak! Tak!

Zoals gezegd: altijd gevaarlijk om het idioom van een bepaalde generatie toe te passen in een totaal andere context. Polarisatie, confrontatie en heftige debatten waren in de jaren zeventig alledaagse verschijnselen. Met polarisatie (het woord is, als ik het goed heb, uitgevonden door Ed van Thijn) werd bedoeld dat de progressieve partijen keihard de strijd moesten aanbinden met rechts. PvdA en VVD zouden daar electoraal van profiteren. Middenpartij CDA werd vermalen. Wat overigens een vrome wensdroom bleek te zijn. In 1977 kon CDA-voorman Dries van Agt – niet gehinderd door de socialisten – een kabinet vormen met zijn liberale kompaan Hans Wiegel. Exit polarisatiestrategie.

Confrontaties deden zich ook geregeld voor – bijvoorbeeld tussen de ME en de krakers die de Nieuwmarktbuurt voor aanleg van de metro naar de Bijlmer probeerden te behoeden. En heftige debatten? Spreek me er niet van! Wat werd er vermoeiend veel gediscussieerd over de Amerikaanse oorlogsvoering in Vietnam, de toegankelijkheid van het hoger onderwijs, de meningsverschillen tussen China, Rusland en Albanië over de juiste toepassing van de beginselen van het marxisme-leninisme en de ongebreidelde macht van het grootkapitaal. Tegen de tijd dat we onze stamkroeg aan de Geldersekade verlieten, was de zon meestal al opgegaan. Over boerka’s en straatcoaches die weigeren de hand te schudden repten we toen nog met geen woord.

Het is ahistorisch gedacht van Bos om lekkere, maar oude prakjes uit de jaren zeventig te willen opwarmen. Zeker, de vice-premier heeft te snel compromissen gesloten (bijvoorbeeld over de topinkomens, de hypotheekrenteaftrek en de oorlog in Irak) en het siert hem dat hij nu hardop aan zijn verdiensten als problem solver durft te twijfelen. Maar zijn pleidooi om wat de boerkadragers betreft de beuk erin te zetten, lijkt me niet te kunnen worden gemotiveerd met een beroep op het gedachtengoed van Joop den Uyl en zijn medestanders in de jaren zeventig.

Het probleem van Wouter Bos is dat hij leiding moet geven aan een beweging (de sociaal-democratie) die in vele subrichtingen uiteen is gevallen. Je hebt paternalisten als Jeroen Dijsselbloem die vinden dat de aso’s met strenge hand moeten worden opgevoed. Je hebt hedonisten als Mei Li Vos die het liefst over lust in de politiek debatteren. Je hebt vakbondssocialisten als Mariëtte Hamer die versoepeling van het ontslagrecht dwarsbomen en economen als Bas Jacobs die liberalisering van de arbeidsmarkt juist als een zegen voor het land beschouwen. Vanuit de coulissen opereren de spindoctors die Bos adviseren zijn woorden zo te kiezen dat de PvdA geen aanhang aan Wilders en Verdonk verliest. Probeer daar maar eens een duidelijke partijkoers uit te destilleren!

In zijn boek Dit land kan zoveel beter beschrijft Bos waarom hij Shell voor de Nederlandse politiek verruilde: om van de PvdA een sociaal-liberale groepering te maken. Lastig nu hij klem zit tussen christelijke fundi’s als Klink en Rouvoet en de rode dromers van de SP. Maar misschien toch goed om aan je oorspronkelijke doelstellingen vast te houden. Wouter, volg je eigen weg! Jij bent The Boss!