Het magazine voor Nederlandse overheidsdienaren publiceerde dit voorjaar een enquête waaruit bleek dat de meerderheid van de secretarissen-generaal, directeuren-generaal en referendarissen niet zit te wachten op een regering van CDA, VVD en PVV. Sterker nog: vierenvijftig procent van de ondervraagden meldde dat hij of zij niet voor een PVV-bewindspersoon wil werken. Een van de respondenten: ‘Dan neem ik nog liever ontslag.’

Geert Wilders reageerde verontwaardigd op de uitkomst. Hij eiste van minister Ter Horst van Binnenlandse Zaken dat weigerambtenaren ‘de laan worden uitgestuurd’. De bewindsvrouw bevestigde dat employees van de overheid zich loyaal dienen op te stellen tegenover het politieke gezag. Wie wordt geplaagd door gewetensbezwaren, kan beter naar een andere baan uitkijken. Zo zijn sinds jaar en dag de zeden in Den Haag.

De Israëliërs kennen minder scrupules. Op het terras van strandtent Mike’s Place herinnert een bescheiden monument aan de zelfmoordaanslag die in april 2003 plaatsvond. Een strijder van de Al-Aqsa Martelarenbrigade blies zichzelf bij de ingang van de bar op. Drie bezoekers vonden de dood. Voor me op tafel ligt de Haaretz van die dag. De krant bevat een artikel over de Israëlische Geert Wilders. Hij heet Avigdor Lieberman, hij is sinds vier maanden minister van Buitenlandse Zaken en staat op voet van oorlog met zijn eigen ambtenaren.

Omdat vergelijkingen altijd mank gaan, eerst de verschillen tussen Wilders en Lieberman. De Israëlische minister werd niet geboren in Venlo maar in de Moldavische hoofdstad Chisinau. Zijn carrière begon niet bij de Sociale Verzekeringsraad maar bij de nachtclub die hem als uitsmijter in dienst nam. Op foto’s ziet hij er ook een stuk gespierder uit dan Wilders.

Dan nu de overeenkomsten. Beide politici maakten deel uit van een gematigde conservatieve partij: Wilders van de VVD, Lieberman van de Likoedpartij, die wordt aangevoerd door premier Benjamin Netanyahu. Totdat ze zich afscheidden om hun eigen politieke groepering te beginnen: Wilders de PVV, Lieberman de partij Jisrael Beeténoe (‘Israël is ons tehuis’) die vooral goed scoort onder migranten uit de voormalige Sovjet-Unie.

Zowel Lieberman als Wilders stellen zich op als onverzoenlijke bestrijder van de oprukkende islam. Ze zijn niet bang om controversiële uitspraken te doen. Wilders zal zich wel inhouden als hij eenmaal minister is, hoor je in Den Haag vaak zeggen. Wat Lieberman betreft kwam die profetie niet uit. Zoals de ambtenaren van het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken merkten.

Sinds het aantreden van Barack Obama staat de joodse staat onder grote druk om werk te maken van het vredesproces in het Midden-Oosten. Obama benoemde een speciale gezant: oud-senator George Mitchell. De president ijvert voor een Palestijnse staat en wil dat Israël de bouw van nederzettingen in de bezette gebieden onmiddellijk staakt. Normaal speelt de minister van Buitenlandse Zaken een grote rol bij zulke besprekingen.

Voor Lieberman geldt dat niet. De immigrant uit Moldavië woont namelijk in een van die nederzettingen (Nokdim bij Bethlehem) en vindt dat die niet mogen worden opgegeven. Daarom weigert hij over dat onderwerp te spreken met Mitchell. Als Obama’s zendbode de regio aandoet, wordt hij ontvangen door minister Ehud Barak van Defensie of door staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Danny Ayalon. Lieberman beperkt zich tot het afleggen van bezoeken aan Latijns-Amerika. Ook het personeelsbeleid valt onder de minister. Bij dat laatste liep het lelijk mis.

Komend najaar moet Israël een nieuwe ambassadeur in Egypte benoemen. Een gevoelige positie, gezien de ijzige sfeer tussen de twee buurlanden. Lieberman koos niet voor een beroepsdiplomaat maar voor zijn vertrouweling Shaul Kamisa, net zo’n hardliner als hij. De Egyptenaren, toch al boos over Liebermans uitspraak dat president Mubarak ‘naar de hel kan lopen’, overwogen hun goedkeuring aan de benoeming te onthouden. De ambtenaren van Buitenlandse Zaken lieten Haaretz weten dat ze verontrust waren over de situatie. Waarna Lieberman keihard terugsloeg. Hij gelastte een onderzoek naar het lek op zijn eigen ministerie.

Op de site IzRus – veel gelezen door Russische joden – verscheen een artikel over de orgieën en seksuele uitspattingen waaraan Israëlische diplomaten zich geregeld zouden bezondigen. De site wordt geredigeerd door Michael Falkov, een voormalige communicatieadviseur van Lieberman. Geen wonder dat de ambtenaren vermoedden dat hun baas nauw betrokken was bij de lasterlijke publicatie. Sindsdien is het hommeles binnen het ministerie aan Jeruzalems Yitzhak Rabin Boulevard.

Moraal: mocht Geert Wilders willen regeren, zet hem dan bij voorkeur niet op Buitenlandse Zaken.