De kerstvakantie van 1993 bracht ik door bij mijn broer in Londen. We aten kalkoen, staken christmas crackers af en bewonderden het optreden van een doedelzakorkest dat de ballade Auld Lang Syne ten gehore bracht. De kranten schreven over Tim Yeo, minister van Milieu in de conservatieve regering van John Major.

Een echte family man, getuige uitspraken als: 'Het is in ieders belang om het aantal echtscheidingen en ongetrouwde moeders terug te brengen.' Nu was uitgekomen dat Yeo er een buitenechtelijke relatie op na hield en een kind had verwekt bij een partijgenote. Wat bleef er op deze manier over van de reputatie van de Tory's als de hoeders van waarden en normen?

Yeo moest aftreden. In zijn boek Soundbites and Spin Doctors. How Politicians Manipulate the Media - and vice versa benadrukt BBC-verslaggever Nicholas Jones dat een politicus van een andere partij misschien met de schrik was vrijgekomen. Yeo niet.

Jaar in, jaar uit hadden de conservatieven gehamerd op het belang van respect en fatsoen. Dat beschavingsoffensief sloeg nu als een boemerang op hen terug. Later werd onthuld dat Major zelf overspel had gepleegd met minister Edwina Currie van Volksgezondheid. Maar toen regeerde Labour al.

Begin jaren negentig volgde je als Nederlandse journalist de onthullingen in de Daily Telegraph en de News of the World met verbazing. Natuurlijk had je in Den Haag ook wel eens meegemaakt dat een CDA-staatssecretaris een slok te veel op had of dat PvdA-fractieleden als het laat was geworden niet van elkaar konden afblijven. Maar publiceren daarover dééd je niet. Haagse journalisten schreven over het begrotingstekort of de afschaffing van het reiskostenforfait. Relatieperikelen van politici waren alleen interessant als ze invloed hadden op het beleid dat werd gevoerd. Anders niet. Was het slaapverwekkend saai in Den Haag? Nee. Maar we waren van een generatie die niets moest hebben van preutsheid en fatsoensrakkerij.

Achteraf blijken de Britten ons minstens twee decennia vooruit te zijn geweest. De familiewaarden vormden een unique selling point dat door de conservatieven bewust in de strijd werd geworpen tegen Labour. Ik kan me niet herinneren dat het CDA van Ruud Lubbers en Jan de Koning dat deed. Bovendien beschikten de Britse partijen over legertjes spindoctors en mannetjesmakers die bewindslieden ertoe stimuleerden met vrouw en kinderen op de foto te gaan. Want de politiek moest persoonlijk worden gemaakt. In Nederland rustte daar toen nog een taboe op. Het ging om de inhoud. Althans: dat werd vroom volgehouden.

Nu niet meer. De Volkskrant interviewde zaterdag PvdA-veteraan Klaas de Vries, die in 1988 uit de Kamer stapte en veertien jaar later terugkwam. Het kostte hem moeite Den Haag te herkennen. Wat veel cameraploegen liepen er rond! Wat veel journalisten die uitsluitend geïnteresseerd waren in 'leuke en spannende dingen'! Wat veel politici die bereid waren het spel mee te spelen als ze daarmee Pauw & Witteman en NOVA haalden! De Vries ziet één belangwekkend detail over het hoofd: de opkomst van spindoctors en pr-adviseurs die de politici voorhouden dat ze er beter aan doen aan de wetten van het televisietijdperk te gehoorzamen. De meest vaardige van die spindoctors was de nu afgetreden staatssecretaris van Defensie Jack de Vries.

Zonder hem was Jan Peter Balkenende de schuchtere kamergeleerde gebleven die aan de VU promoveerde op 'Overheidsregelgeving en maatschappelijke organisaties'. De Vries zorgde ervoor dat zijn abstracte gedachten werden vertaald in pakkende slogans als 'Fatsoen moet je doen'. Zoals hij ook de man was die bedacht dat de premier best kon optreden bij RTL Boulevard en Lijst 0. Leuk als Jan Peter daar over zijn liefde voor race-autootjes sprak! Konden de mensen zien dat achter de stijve politicus een gezellige kerel schuilging!

Toen De Vries in opspraak kwam vanwege een buitenechtelijke relatie met zijn adjudante, bleken er nadelen te kleven aan de personalisering van de politiek. Wie fatsoen en respect predikte, mocht wel eens zelfbeheersing opbrengen. Wie elk weekend over de voetbalwedstrijden van zijn zonen Joram en Timon twitterde, moest nu maar bewijzen dat hij een 'family man' was. Ironisch genoeg sloeg het door het CDA hoog geprezen RTL Boulevard ('daarmee kun je een belangrijk deel van de kiezers bereiken') het meest genadeloos toe.

De op volle toeren draaiende publiciteitsmachine die De Vries bouwde, heeft hem uiteindelijk vernietigd.

Wie naar het zwaard grijpt, zal door het zwaard omkomen, schreef de evangelist Mattheus al.