Van Cramer mogen CDA’ers hardop filosoferen over atoomstroom, zolang er maar geen centrale wordt gebouwd.

Wat kan de geschiedenis toch wreed zijn! In juni 1985 pleegde de actiegroep ‘De Wraak van Jhr. Mr. De Brauw’ een inbraak bij het ministerie van Economische Zaken. De Brauw had de brede maatschappelijke discussie geleid waaruit bleek dat een grote meerderheid van de Nederlanders geen dringende behoefte had aan kernenergie. De actievoerders vermoedden dat de overheid toch plannen voor kerncentrales maakte. De geheime documenten die ze buit maakten, stelden hen in het gelijk. Tussen het ministerie van EZ en de provincie Noord-Brabant werd druk gecommuniceerd over de bouw van zo’n centrale op het industrieterrein Moerdijk.

De documenten, gepubliceerd in het actieblad Bluf!, zorgden voor grote politieke opwinding. Toenmalig minister Gijs van Aardenne kreeg van het CDA het verwijt dat hij de Kamer had misleid. Er dreigde zelfs een kabinetscrisis. Nog geen jaar later ontplofte in Oekraïne de roestige kerncentrale van Tsjernobyl. De bestuurlijke afspraken die EZ met Noord-Brabant, Zeeland (Borssele!) en Groningen (de Eemshaven!) dacht te kunnen maken, konden meteen de papierversnipperaar in. Kernenergie? Nee bedankt!, was voortaan de houding van de Nederlanders. Dat zou nog twintig jaar lang zo blijven.

Vorige maand publiceerde Wijnand Duyvendak zijn boek Klimaatactivist in de politiek, grotendeels gewijd aan de wenselijkheid om minder biefstuk te eten en straalkacheltjes van caféterrassen te weren – dit alles in het kader van de strijd tegen de CO₂-uitstoot. Maar zijn fractieleider Femke Halsema had er op aangedrongen dat hij verantwoording voor zijn verleden als activist zou afleggen. En uitgever Mai Spijkers zag wel wat in sappige anekdotes. Dus onthulde Duyvendak op pagina 24 dat hij de man was achter ‘De Wraak van Jhr. Mr. De Brauw’. Met alle gevolgen die we inmiddels kennen: de klimaatactivist zag zich gedwongen de politieke arena te verlaten, De Telegraaf begon een campagne tegen de miljoenensubsidies aan de Vereniging Milieudefensie en de Stichting Natuur en Milieu.

Partij voor de Vrijheid en VVD riepen minister Cramer van VROM naar de Kamer vanwege de steun die ze in 1986 aan het blad Bluf! zou hebben betuigd. Rechts Nederland zag de kans schoon af te rekenen met de geitenwollensokkentypes en vegetariërs die de economische groei en de positie van Nederland in de wereld met hun naïeve praatjes decennialang hadden belemmerd. Het ene na het andere linkse taboe uit de jaren zeventig en tachtig sneuvelde. Met als kroon op het werk het taboe op kernenergie. Ter gelegenheid van de opening van het academisch jaar waagde minister Maxime Verhagen van Buitenlandse Zaken zich op het terrein van collega Cramer van VROM.

Vanwege de klimaatdoelstelling maar ook om Nederland minder afhankelijk te maken van gasleverancier Rusland moesten we ons richten op de ontwikkeling van eigen energiebronnen, zei de CDA’er. Bijvoorbeeld door de bouw van een tweede kerncentrale. Tegelijkertijd riep zijn fractievoorzitter Pieter van Geel via zijn weblog ‘dappere ondernemers’ alvast op plannen voor de bouw van zo’n centrale op de stoep van Cramer te deponeren. De CO₂-uitstoot, de hoge olieprijzen en de crisis in de Kaukasus maakten een keus voor kernenergie in zijn ogen ‘onvermijdelijk’. Hadden Van Geel en Verhagen zulke stoere taal ook durven uitslaan zonder de affaire-Duyvendak?

Het pleidooi voor kernenergie komt niet helemaal uit de lucht vallen. De ramp in Tsjernobyl is al weer lang geleden, de Fransen en Finnen experimenteren met centrales die minder onveilig zijn dan hun voorgangers, in Europa hebben ook Angela Merkel en Silvio Berlusconi een lans voor de atoomstroom gebroken. Achter de schermen draait de kernenergielobby op volle toeren.

Organisaties als de Nuclear Research & consultancy Group, EnergieNed en het Reactor Instituut Delft hielden de politici voor dat zonder nieuwe Borsseles de uitstoot van broeikasgassen als koolstofdioxide niet valt te reduceren. Ze vonden gehoor bij de VVD maar ook bij CDA’ers als Van Geel, Verhagen en minister Maria van der Hoeven van Economische Zaken. Dat kan nog splijtstof opleveren voor de coalitie. Minister Jacqueline Cramer is ongeveer als anti-kernenergieactiviste geboren.

In de jaren tachtig demonstreerde ze tegen de kweekreactor in Kalkar en de kerncentrale in Borssele. Ze was voorzitter van de Vereniging Milieudefensie. In haar boek De groene golf uit 1989 hield de toenmalige docente wetenschapsdynamica aan de Universiteit van Amsterdam een warm pleidooi voor de anti-kernenergiebeweging. Vlak voordat ze minister werd, zei ze in Vrij Nederland: ‘Kernenergie voldoet niet aan de voorwaarden van veiligheid en afbreekbaarheid. Het heeft te veel onopgeloste problemen.’ Van Cramer mogen de CDA’ers hardop filosoferen over atoomstroom, zolang er maar geen concreet besluit tot bouw van een centrale valt. Kernenergie, het kan, maar alleen met een andere minister dan Jacqueline Cramer.