Annet de Kruijf is hoofdredacteur van GroenLinks Magazine. 'Het zijn geen vrolijke tijden voor GroenLinks en toch heeft u op dit moment een feestnummer in handen,' begint zij haar commentaar in het nummer dat aan het twintigjarig bestaan van de partij is gewijd. Geen vrolijke tijden, want in plaats van Paars-plus kwam het rechtse kabinet-Rutte aan de macht. Desondanks een feestnummer, want De Kruijf houdt 'goede hoop voor de toekomst': de GroenLinksers zijn volop bezig 'met het bedenken van strategieën om dit kabinet van repliek te dienen'. De strijd 'voor het milieu, vrede, sociale gelijkheid en tolerantie' is nog niet gestreden. Zoals het oude spreekwoord zegt: hoop doet leven.

Eenentwintig jaar geleden - in de nacht van 18 op 19 mei 1989 - hield ik samen met de rest van de parlementaire pers de wacht op het Amsterdamse Damrak. In Restaurant De Roode Leeuw onderhandelden de laatste restanten van klein links over een mogelijke fusie. Bij de verkiezingen van drie jaar eerder waren de pacifistische PSP en de christen-radicale PPR een kopje kleiner gemaakt. De communistische CPN was zelfs uit het parlement verdwenen. Voor de linkse concurrenten van de PvdA gold: het is erop of eronder.

Diep in de nacht werd in de Beurs van Berlage een persconferentie gehouden. De onderhandelaars waren eruit. De nieuwe partij heette GroenLinks. Rustte er wel een zegen op het experiment, vroegen de verzamelde verslaggevers zich af toen de partijkopstukken aan het woord kwamen. Volgens Bas de Gaay Fortman (PPR) ging het om een groene groepering die ook aantrekkelijk zou zijn voor christen-democraten en liberalen. Ina Brouwer van de CPN had het over een rode partij die de armoede en werkloosheid ging bestrijden. Terwijl Andrée van Es van de PSP betoogde dat ze ook na de fusie antimilitarist, socialist en republikein zou blijven. Het waren zo veel tegenstrijdigheden dat ik voorspelde dat de partijen het niet verder zouden brengen dan een 'kortstondige latrelatie'.

Achteraf moet ik mijn ongelijk bekennen. GroenLinks heeft het tot nu toe volgehouden, al viel het succes aanvankelijk tegen: bij de verkiezingen van 1989 haalde het conglomeraat van milieu-ijveraars, armoedebestrijders, vegetariërs en republikeinen zes Kamerzetels, vijf jaar later nog eentjeminder. Het was niet de potentiële regeringspartij waarvan De Gaay Fortman droomde. De kansen keerden pas toen de charismatische oud-stakingsleider Paul Rosenmöller lijsttrekker werd: elf zetels in 1998. Campagneleider Bram van Ojik schreef: 'Op 6 mei 1998 hieven honderden uitgelaten GroenLinksers voor het eerst sinds de vroege jaren zeventig weer eens onbekommerd het glas.' Of het rode wijn of wortelsap was, vermeldde Van Ojik niet.

Als de Trêveszaal lokt… heette het boek dat ANP-redacteur Toof Brader in 2000 schreef over de kans op een centrumlinks kabinet met Rosenmöller als vicepremier.

Het kwam er niet van. De Twin Towers gingen tegen de grond. Pim Fortuyn deed zijn oproep tot een koude oorlog tegen de islam. Fortuyn werd vermoord en de kogel zou van links zijn gekomen. Het enthousiasme van rood-groen voor de multiculturele samenleving maakte opeens een suspecte indruk. Rosenmöller verloor de verkiezingen en verruilde de politiek voor een bestaan als reizende reporter. Opvolger Halsema deed er acht jaar over de partij weer in de dubbele cijfers te krijgen. Onder haar veranderde GroenLinks in een links-liberale groepering die nog wel groen is maar de rode vlag heeft gestreken. De pacifistische principes van Andrée van Es overleefden de etnische zuiveringen op de Balkan en de aanval op de Twin Towers niet. Het proletariaat waarvoor Ina Brouwer het wilde opnemen, stemt nu PVV. Mark Rutte haalde deze zomer een streep door de gouvernementele ambities van GroenLinks. Alle reden inderdaad voor het uitbrengen van 'een jubileumnummer met een zwart randje.'

Hoe moet het nu verder met de strijd 'voor het milieu, vrede, sociale gelijkheid en tolerantie'? Femke Halsema lijkt zichzelf een nieuwe opdracht te hebben gegeven: postillon d'amour zijn tussen GroenLinks en de andere progressieve partijen. NRC Handelsblad onthulde dat ze met Job Cohen in gesprek is over een 'politieke alliantie'. Met Alexander Pechtold van D66 kan Halsema zo goed overweg dat ze in Den Haag het 'duo-Knabbel en Babbel' worden genoemd. Maar D66 wil niet links maar een middenpartij zijn. En de SP verwijt de Democraten dat ze 'het neoliberalisme hebben omhelsd'. Probeer zulke tegenstribbelende partners maar eens liefdesbrieven te bezorgen!