'Lekker: een linkse burgeroorlog,' schrijft Joshua Livestro, sinds kort adviseur Europese zaken van Sarah Palin, als een kind zo blij op de rechtse site Dagelijkse Standaard. Livestro, voormalig ghostwriter van Frits Bolkestein en samen met Bart Jan Spruyt oprichter van de conservatieve Edmund Burke Stichting, slaat met sadistisch genoegen gade hoe PvdA, SP, D66 en Groen-Links elkaar de tent uit vechten.

Eerst hield Femke Halsema haar toespraak ter gelegenheid van het twintigjarig bestaan van GroenLinks. 'Er is in Nederland slechts één periode geweest waarin progressieve partijen de politieke agenda bepaalden. Dat was begin jaren zeventig toen PvdA, D66 en de PPR samenwerkten,' zei ze in het Haagse etablissement Dudok. Nu rechts aan de macht was, kon van die periode worden geleerd. De progressieve partijen moesten eens ophouden elkaar vliegen af te vangen: 'Gezien de overeenkomsten ligt samenwerking tussen PvdA, GroenLinks en D66 het meeste voor de hand.' De SP sloeg Halsema discreet over. Dat was een 'sociaal-conservatieve partij'. Job Cohen en zijn sociaal-democraten mochten zich bij Pechtold en haar aansluiten maar niet dan nadat ze uitsluitsel hadden gegeven: waren ze hervormingsgezind of óók behoudend?

De toespraak kreeg geen warm onthaal. Emile Roemer noemde de manier waarop Halsema links in twee stromingen probeerde op te splitsen 'een slecht signaal', sterker nog: 'een mes in de rug.' Adri Duivesteijn, wethouder van polderstad Almere en voorman van het samenwerkingsverband Een Ander Nederland, had de hemelbestormende jaren zeventig zelf meegemaakt maar koos voor een andere alliantie dan Halsema: 'PvdA, SP en GroenLinks, zoek elkaar op!' De liberalen van D66 had hij niet hoog zitten.

Duivesteijn kreeg vervolgens partijgenoot Willem Vermeend over zich heen. De oud-minister van Sociale Zaken, nu Telegraaf-columnist, commissaris bij Mitsubishi en lid van het algemeen bestuur van werkgeversorganisatie VNO-NCW, noemde het geflirt van zijn partij met de SP 'funest'. De PvdA deed er beter aan naar het politieke midden op te schuiven. Als ze dat niet deden, dreigden ze te verworden tot een 'splinterpartij'. Van 'ouderwetse socialistische politiek' moest de werkgeversvriend niets hebben. Cohen weigerde kleur te bekennen: hij praatte met Halsema over een 'permanente politieke alliantie' maar sprak ook een SP-manifestatie tegen de armoede toe. Een tegenstelling tussen het 'linkse vooruitgangsdenken' van Halsema en het 'sociaal-conservatisme' van de SP zag hij niet. Met wie de PvdA samenwerkte, ging hij per onderwerp bekijken.

Wat een heerlijk gebrek aan eensgezindheid dus ter linkerzijde! Livestro likte er zijn vingers bij af.

In het boek Het minderheidskabinet dat hij samen met Telegraaf-verslaggever Emile Bode schreef, trekt liefhebber van het 'brede midden' Vermeend ook al stevig van leer tegen Cohen. Volgens het boek, dat gaat over de winnaars en verliezers van de kabinetsformatie, laat Cohen zijn oren hangen naar een kleine kring van adviseurs die bestaat uit 'de meest linkse leden van de fractie' (onder meer Ronald Plasterk en Diederik Samsom). Die leden zouden Cohen tijdens de campagne verkeerde financiële adviezen hebben gegeven. En door hun toedoen werd de vorming van een polderkabinet van VVD, PvdA en CDA getorpedeerd. Waarna Rutte en Verhagen hun heil bij Wilders zochten.

Het is een eenzijdige beschrijving van de gebeurtenissen van deze zomer (volgens mij wilde Verhagen al sinds de schermutselingen over Uruzgan dolgraag van de PvdA af). Maar Vermeend en Bode beschrijven overtuigend hoe kwetsbaar de strategische positie van de PvdA is. Al vóór 9 juni zinspeelde het CDA op een 'hervormingscoalitie' met VVD, D66 en GroenLinks. Zonder steun van de PVV maar ook buiten de PvdA om. Na zijn vertrek als informateur wees Ruud Lubbers zijn partijgenoten op de wenselijkheid van zo'n 'hervormingskabinet'. Hij rekende op de gedoogsteun van de ChristenUnie en de Partij voor de Dieren. Geen woord over de PvdA. In Vrij Nederland van vorige week vertelde Ernst Hirsch Ballin dat Halsema hem half augustus belde: om Wilders buiten de deur te houden waren Pechtold en zij desnoods bereid VVD en CDA aan de macht te helpen. In De Telegraaf voorspelt Vermeend dat de weigering van de PvdA om te kiezen tussen hervormingsbereidheid en sociaal-conservatisme ertoe zal leiden 'dat partijen als D66 en GroenLinks afhaken en op termijn samen met de VVD en het CDA in een kabinet gaan zitten'. Het zou me niets verbazen.

Mooi dat voor de PvdA iedereen meetelt - ook de SP. Maar als Cohen zo onbeweeglijk blijft als nu, zal hij er op een kwade dag achterkomen dat de vogels Halsema en Pechtold zijn gevlogen.