Het is een wijdverbreid misverstand dat het Centraal Planbureau en zijn directeur, professor Coen Teulings, tegen het kabinet zouden hebben gezegd dat in het voorjaar van 2012 nog eens vijf miljard extra moet worden bezuinigd. In de Macro Economische Verkenning, die op Prinsjesdag werd gepubliceerd, waarschuwen de rekenmeesters van de Van Stolkweg juist tegen te veel bezuinigingsdrift. Ze roepen de Grote Depressie van de jaren dertig in herinnering. De Amerikaanse president Hoover en de Nederlandse premier Colijn hielden toen de hand op de knip. Met een totale instorting van de economie als gevolg. De overeenkomsten met die sombere jaren noemt het CPB ‘verontrustend’.

Op dit moment zijn de overheidsbestedingen aan het dalen, terwijl de particuliere consumptie niet groeit. De dramatische ontwikkelingen in Griekenland, Italië en Spanje zetten Nederland onder druk. Volgens het regeerakkoord moet bij een begrotingstekort van boven de vier procent zo’n vijf miljard extra worden bezuinigd, constateert het CPB. Maar dat betekent niet dat het bureau die ingreep ook voor verstandig houdt. Op pagina 17: ‘Het zou een extra neerwaarts effect op de economische groei genereren.’

Waarop moet er in het voorjaar van 2012 worden bezuinigd, dat lijkt de enige vraag die de Haagse politici en journalisten bezighoudt. De hele vissenkom kwam in beweging toen Wilders zich weer eens per tweet tot de natie richtte: ‘Extra bezuinigingen in 2012? Wordt heel erg moeilijk om daaruit te komen met VVD en CDA. Tenzij men net als de PVV vier miljard op ontwikkelingshulp wil snijden.’ Een rechtse directe in het gezicht van de christendemocraten die bij de kabinetsformatie hadden veiliggesteld dat 0,7 procent van het bruto nationaal product naar de derde wereld bleef gaan. Nooit niet, zei Henk Bleker dan ook meteen over de suggestie van Wilders: ‘Als door het CDA ergens een streep wordt getrokken, zou het op dit punt kunnen zijn.’ De PVV sluit op haar beurt uit dat er op de zorg en de sociale zekerheid wordt bezuinigd als niet eerst naar de ontwikkelingshulp wordt gekeken. De VVD’ers sympathiseren in stilte met het standpunt van Wilders, maar beseffen ook dat ze Verhagen en de zijnen, die nu nog maar op tien zetels in de peilingen staan, niet verder het vel over de oren kunnen halen. Alle ingrediënten voor een kabinetscrisis in het voorjaar zijn aanwezig.

Maar wordt de soep zo heet gegeten als ze wordt opgediend? Zijn vier tot vijf miljard extra bezuinigingen wel nodig? Rekenmeester Teulings is niet de enige die daar hardop aan twijfelt. De werkgeversorganisaties, meestal wel te porren voor snoeien op de overheidsuitgaven, denken daar in deze crisistijd anders over. Bernard Wientjes, de machtigste man van Nederland, viel in de Volkskrant CDA-ideoloog Raymond Gradus bij. Die noemde extra bezuinigen in 2012 ‘dom’. VVD’er Wientjes: ‘Ik neig er sterk naar hem gelijk te geven.’ De werkgeversvoorzitter zag graag dat Rutte het ontslagrecht versoepelde en de duur van de WW-uitkering verkortte, maar de economie mocht niet worden ‘kapot bezuinigd’. Hij wist dat hij daarmee lijnrecht tegen zijn geestverwant, de premier, inging.

Elders in de Malietoren – het gezamenlijke kantoor van VNO-NCW en MKB-Nederland aan de Bezui-denhoutseweg – heerst ook vrees voor het kapot bezuinigen van de economie. De nieuwe voorman van de middenstand, Hagenaar Hans Biesheuvel, vindt dat het kabinet zijn handen vol heeft aan het huidige bezuinigingspakket van achttien miljard. Een schep erbovenop hoeft voor hem niet, zei hij in TROS Kamerbreed. De kleine winkelier moest tenslotte ook nog klanten overhouden. Ook Biesheuvel is een partijgenoot van Rutte.

Het Centraal Bureau voor de Statistiek rapporteerde dat de Nederlandse economie sneller krimpt dan die van de Duitsers en de Fransen. De oorzaak: een combinatie van overheidsbezuinigingen en dalende consumptie. ‘Het herstel is in de kiem gesmoord,’ aldus CBS-onderzoeker Symon Algera. Het Sociaal en Cultureel Planbureau ziet nu nog veel optimistische en kooplustige burgers, maar dat kan snel veranderen: ‘De gevolgen van de economische crisis worden in 2012 echt zichtbaar.’ Nieuwe bezuinigingen op bijvoorbeeld de probleembuurten kunnen tot een tweedeling van de samenleving leiden, volgens het SCP. Internationale organisaties als het IMF maken zich aanmerkelijk drukker over de hoge hypotheekschulden van de Nederlanders dan over het begrotingstekort. Eigenlijk is alleen het ministerie van Financiën geporteerd van nog eens vier tot vijf miljard bezuinigen. Als ik Mark Rutte was, zou ik het er maar niet op wagen.