Gek hoe bankemployés, topbankiers en álle politici opeens doordrongen zijn van het belang van overheidsinterventie in het bankwezen.

Vorige week weer eens langs geweest bij de preferred banker die namens ABN Amro de - bescheiden - beleggingsportefeuille van mijn vrouw en mij beheert. Wat was er veel gebeurd in de tijd dat we elkaar niet hadden gesproken! Dit voorjaar was mijn persoonlijk adviseur er nog van uitgegaan dat hij binnenkort voor Fortis zou werken.

Als hij de saneringsoperatie die hem en de andere mannen in krijtstreep bedreigde, überhaupt overleefde. Loyaal had hij mijn vrouw en mij geattendeerd op de nieuwste snufjes op beleggingsgebied. Sinds de voorgenomen fusie droegen ze namen als het Fortis L Fund Equity Europe en het Fortis L Fund Equity Growth USA. Voor een man die gepokt en gemazeld was bij ABN Amro viel het vast niet mee zulke fondsen aan te raden. Maar de preferred banker liet van zijn emoties niets merken.

Nu wel. Opluchting heerste over het feit dat de Belgen vertrokken waren. Dankzij Wouter Bos kon Dé Bank misschien weer op eigen benen staan. Voor iemand die altijd had geloofd in de zegenrijke werking van de vrije markt was het wel even wennen dat de leider van de sociaal-democraten nu de baas was. Maar de werkgelegenheid stond niet meer op het spel. 'Weet u?', zei mijn bankier. 'In 2007 kreeg ABN Amro nog van alle kanten te horen dat we minder rendement haalden dan onze concurrenten. Dat verwijt trokken we ons aan. Inmiddels weten we hoe de anderen dat deden. Ze smeerden hun cliënten ondeugdelijke producten aan. Het had niets met beleggen te maken. Het leek meer op spelen in een gokpaleis op de Strip van Las Vegas.'

In Caffè Belmondo, dé plek op de Zuidas om een goede espresso te drinken, wordt tegenwoordig met even groot enthousiasme gesproken over bankenredder Bos. Het was al die maanden niet leuk op het hoofdkwartier aan de Gustav Mahlerlaan, vertelt een jongen met gigantische Armani-bril. De Royal Bank of Scotland maakte zich meester van de toren waarin zich de grote trots van ABN Amro - de dealing room - bevond. Collega's vertrokken naar Edinburgh of naar de ING. Op het laatst stonden hele gangen leeg. 'Het enige voordeel was dat je niet meer hoefde te reserveren voor een tafeltje in een van de restaurants hier in de buurt.' Nu voelt ook hij zich veilig. Sarcastisch: 'We vallen nu onder staatsbosbeheer.'

Grappig hoe mensen die tot voor kort alleen leefden voor de tennisbaan en de vrijdagmiddagborrel, opeens doordrongen zijn van het belang van overheidsinterventie in het bankwezen. Het zijn niet alleen doorsnee-employés van ABN Amro, ING en de Aegon Bank die zo'n wonderlijke bekering hebben doorgemaakt. Je kunt geen krant meer opslaan of een topbankier of captain of industry belijdt zijn afkeer van het casinokapitalisme dat de afgelopen decennia in de mode was. 'Er is te veel gegokt met het geld dat spaarders bij banken hebben ondergebracht,' zegt Dolf van den Brink, die aan de Universiteit van Amsterdam een leerstoel bezet die wordt bekostigd door de banken en verzekeraars.

De oud-ABN Amro-man vindt dat bij de algemene banken de bonussen die de vermogensbeheerders en beleggingsadviseurs opzweepten tot onverantwoorde transacties, moeten worden afgeschaft. Morris Tabaksblat (ex-Unilever en ex-Aegon) betreurt achteraf dat in de naar hem vernoemde corporate governance code alleen stond dat bestuurders van banken en bedrijven bij vertrek nooit meer dan één jaarsalaris mochten meekrijgen: 'Maar over de hoogte van bonussen geen woord.' Destijds - in 2003 - viel over beperking daarvan geen overeenstemming te bereiken. 'Maar nu komt die norm er voor de banken toch nog doordat de overheid gaat meebesturen. Dat doet me genoegen.'

In de voormalige schuilkerk De Rode Hoed houdt De Nederlandsche Bank zijn traditionele najaarssymposium. Het thema: 'Integriteit in de financiële sector.' Bankdirecteur Nout Wellink trekt fel van leer tegen de 'verkeerde prikkels' die van de 'transactiegerelateerde bonussen' zijn uitgegaan: 'Wat mij betreft zouden de bonussen helemaal mogen worden afgeschaft.' Gastspreker Abram de Swaan mag het vrijemarktfundamentalisme dat onder bankiers lang populariteit genoot, in een historisch kader plaatsen. Het was net zo'n dwaalleer als de rassenwaan van de nazi's en de klassenwaan van de communisten, stelt hij provocerend. De toegestroomde bankiers en verzekeraars laten zich met wellust door hem geselen.

Ook de politici aan het Binnenhof nemen in razendsnel tempo afscheid van wat Clintons minister van Werkgelegenheid Robert B. Reich in een vorig jaar verschenen boek het 'superkapitalisme' noemde. Najaar 2007 kreeg Wouter Bos geen voet aan de grond toen hij de riante pensioenregelingen en dure villa's van de managerskaste aan de orde wilde stellen. Slecht voor het investeringsklimaat, vond coalitiepartner CDA. Meer dan een slappe maatregel tegen al te uitbundige gouden handdrukken zat er niet in. Nu vindt zelfs de VVD dat topsalarissen en bonussen waar een 'perverse prikkel' van uitgaat, moeten worden aangepakt. Waar zo'n credit crunch al niet goed voor is!