In de zomer van 2004 stelde de Belgische premier Guy Verhofstadt zich kandidaat voor het voorzitterschap van de Europese Commissie. De Fransen en Duitsers steunden hem. De Britten niet. Tony Blair sprak zijn veto uit over de liberaal uit Gent. De ideeën van Verhofstadt waren hem te pro-Europees. Het was een redenering in de trant van: u bent gezakt voor het slagersexamen omdat u te veel van vlees houdt. Voorzitter van de Commissie werd de Portugees José Manuel Barroso, nu bekritiseerd vanwege zijn onzichtbaarheid in de kredietcrisis.

Dit voorjaar maakte de man die in België vroeger ‘Baby Thatcher’ werd genoemd, zijn rentree op het Europese toneel. Hij wil parlementslid worden voor de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa (ALDE) en schreef het indrukwekkende boek De weg uit de crisis. Verhofstadt hekelt de manier waarop zevenentwintig lidstaten langs elkaar heen plannen maken om de Franse, Britse, Poolse, Slowaakse en Sloveense economie te redden. Met zo weinig cohesie moet Europa het wel afleggen tegen grootmachten als de Verenigde Staten, India en China. De voormalige paarse premier pleit voor de vorming van een Europese economische regering. Hij klinkt alsof hij er geen bezwaar tegen zou hebben daar zelf voorzitter van te worden.

Woonde ik in Dendermonde of Wuust­wezel, dan zou ik begin juni zonder aarzeling mijn stem op Guy Verhofstadt uitbrengen. Want de auteur van De weg uit de crisis heeft het grootste gelijk van de wereld. De Amerikaanse president Obama steekt honderden miljarden in een reddingsplan voor de economie. Bij ons lijken de meeste regeringsleiders alleen geïnteresseerd in de overleving van hun eigen auto-industrie. Dat moet wel verkeerd aflopen.

Maar ik woon niet in Wuustwezel en op de Nederlandse kieslijsten voor de Europese verkiezingen valt het niet mee een Guy Verhofstadt of Joschka Fischer te vinden. Op twee uitzonderingen na (D66 en GroenLinks) hebben alle politieke partijen kennelijk besloten het nationaal belang boven het Europese ideaal te stellen. Niet verwonderlijk op een moment dat de opiniepeilers de PVV (slogan: ‘Voor meer Nederland en minder Europa!’) en de SP (leus: ‘Minder Brussel!’) een monsterzege in het vooruitzicht stellen. Maar daarom nog niet minder kortzichtig.

Sinds het Nederlandse nee tegen de Europese Grondwet (2005) hebben traditionele partijen als CDA, PvdA en VVD zich in snel tempo van de ‘bemoeials in Brussel’ afgewend. De christen-democraten – een halve eeuw lang de hoeders van de erfenis van Konrad Adenauer en Robert Schuman – gooien het bij de verkiezingen van 4 juni over een geheel andere boeg. Lijsttrekker Wim van de Camp rijdt op zijn Ducati-motor van Assen naar Baarle-Nassau ‘om het belang van Nederland te verdedigen’. Via De Telegraaf lanceerde de leernicht van het CDA het voorstel om twintig miljard op de Europese begroting te bezuinigen door in Brussel massaal ambtenaren te ontslaan. Het leverde hem een relletje binnen zijn eigen partij op. De CDA-afdeling België-Luxemburg – die voornamelijk uit ambtenaren bestaat – sprak van ‘een gevaarlijke koers die strijdig is met de rijke traditie van het CDA als Europees gezinde partij’. De VVD – ooit thuisbasis van trotse Europeanen als Mom Wellenstein en Cees Berkhouwer – plakt nu posters met de tekst: ‘Nederland werkt hard voor Europa, laten we dat eens omdraaien.’ Bij Pauw & Witteman kondigde lijsttrekker Hans van Baalen vast aan dat hij – eenmaal gekozen – gewoon bij zijn vrouw thuis in Den Haag bleef wonen.

De welvaart die de Europese samenwerking de lage landen heeft gebracht, wordt in tegenstelling tot vroeger niet meer benadrukt. Daarvoor is de concurrentie van de PVV te groot. Bij de PvdA proberen ze lastige dilemma’s te voorkomen door te benadrukken dat de verkiezingen van 4 juni niet om een stem voor of tegen Europa gaan. Voor wélk Europa ben je, is de vraag die de sociaal-democraten de kiezers voorhouden. Het is in elk geval een Europa dat zich niet bemoeit met het Nederlandse onderwijs, de Nederlandse gezondheidszorg en het Nederlandse stelsel van sociale zekerheid. Althans: zo luidt de officiële koers van lijsttrekker Thijs Berman. De nummer vijf op de lijst, publicist René Cuperus, is nog een stuk eurosceptischer. Het tragische is dat de knieval voor de populistische kiezer de grote partijen geen zier lijkt te helpen. Volgens Maurice de Hond staan CDA, PvdA en VVD op respectievelijk één, twee en twee zetels verlies. Tegen de goed in het gehoor liggende slogans van PVV’s Barry Madlener (‘Ik ben dol op de stranden van Vlieland’) en SP’s Dennis de Jong (‘Ja, ik ben een fan van Marianne Weber’) is nu eenmaal geen kruid gewassen.
Bovendien: is wat CDA, PvdA en VVD nu doen wel eerlijk? Als ze worden gekozen, treden Van de Camp, Berman en Van Baalen toe tot Europese fracties die juist niets van het benadrukken van de eigen identiteit willen weten. Goed beschouwd plegen ze met hun gehamer op het Nederlandse belang dus gewoon kiezersbedrog.