VN MediagidsKernenergie: regeringspartijen willen van geen wijken weten
Politiek / kernenergie 24.03.2011
Tijdens de kabinetsformatie had ik het genoegen een inleiding over het functioneren van de Haagse media te mogen houden in een hotel in Zaanstad. Rond de tafel zaten vertegenwoordigers van de kernenergielobby: ingenieurs van de reactor in Petten, managers van de Nuclear Research & consultancy Group. Ze maakten een verongelijkte indruk. Waarom hadden politici en journalisten, die er niet voor hadden doorgestudeerd, zo'n veelbelovende techniek op de zwarte lijst geplaatst? Besefte niemand dat Borssele en Petten schonere energie produceerden dan de kolencentrales die het vierde kabinet-Balkenende wilde bouwen? Als de CO2-uitstoot moest worden bestreden, waarom kreeg de atoomstroom dan geen serieuze kans?
Gebeten hond was PvdA'er Diederik Samsom, de Delftse kernfysicus die afvallige was geworden. Een hoge pet hadden de ingenieurs op van CDA'ers Pieter van Geel, Maria van der Hoeven en Maxime Verhagen. Van Geel was de staatssecretaris van Milieu die besloot Borssele open te houden tot 2034, twintig jaar langer dan gepland. Van der Hoeven poneerde als minister van Economische Zaken de stelling dat 'niet alleen kernenergie in ontwikkeling is, maar ook het denken over kernenergie bij de gewone man' ('Natuurlijk, kernafval is afval, maar CO2 is ook afval'). En hoewel minister Verhagen van Buitenlandse Zaken geen directe bemoeienis had met het energiebeleid, was hij vlak voor de verkiezingen toch naar Petten afgereisd. Daar toonde hij zich bereid een vergunning af te geven om twee extra kerncentrales te bouwen. Volgens Verhagen had Nederland 'goede ervaringen met de veiligheid van kernenergie'. Dat waren nog eens toekomstgerichte en realistische politici, vonden de mannen in Zaanstad.
In de boezem van het kabinet-Balkenende IV woedde een heftig conflict over de toekomst van het energiebeleid. Van der Hoeven moest het eens zien te worden met Jacqueline Cramer, de hoogleraar duurzaam ondernemen die in haar activistentijd voorzitter was geweest van de Vereniging Milieudefensie. Toen demonstreerde ze voor sluiting van de centrale in Dodewaard. Nu was ze minister van VROM. De PvdA'er moest niets van kernenergie hebben. Ze zag meer in de aanleg van windmolenparken en de ondergrondse opslag van CO2. Cramer kon zich gesteund voelen door het regeerakkoord waarin stond: 'Er worden deze kabinetsperiode geen nieuwe kerncentrales gebouwd.' Haar ambtenaren verkeerden op voet van oorlog met die van Maria van der Hoeven. Economische Zaken liep aan de leiband van de energiebedrijven, zeiden ze op VROM. Bij EZ noemden ze de adviseurs van Cramer smalend De Groene Taliban.
- Inmiddels is in Fukushima cesium-137 vrijgekomen en blijkt het kraanwater in Tokio radioactief
Geen wonder dat de kernenergielobby opgelucht was na de verkiezingen: bijna alle politieke partijen hadden zich gedistantieerd van Verhagens pleidooi om twee extra kerncentrales te bouwen, behalve VVD en PVV. 'Kernenergie maakt ons minder afhankelijk van geïmporteerd gas uit landen met moeizame regimes, zoals Rusland,' zei VVD-woordvoerder Halbe Zijlstra. De PVV was net zo fanatiek voor atoomstroom als tegen de islamisering. Het ministerie van VROM werd opgeheven. De verantwoordelijkheid voor de energievoorziening kwam te liggen bij de nieuwe minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie: Maxime Verhagen. De CO2-opslag werd tot nader order uitgesteld. In het regeerakkoord stond nu: 'Om de 20% CO2-reductie in 2020 te realiseren is meer kernenergie nodig.' Een motief voor werkgeversorganisaties als VNO-NCW om zich over hun Wilders-afkeer heen te zetten en het kabinet te steunen.
Inmiddels is in Fukushima cesium-137 vrijgekomen en blijkt het kraanwater in Tokio radioactief. In Duitsland zijn demonstraties. Bondskanselier Merkel nam vanwege 'de uitzonderlijk ernstige situatie in Japan' het besluit zeven centrales stil te leggen. Bij ons willen de regeringspartijen van geen wijken weten. 'De ervaringen in Japan zullen vanzelfsprekend worden meegenomen,' verklaarde Verhagen vaagjes. Maar de minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie hield vast aan zijn voornemen na 2015 een tweede centrale in Borssele te bouwen. Het anders zo dissidente CDA-Kamerlid Koppejan sloot zich daar van harte bij aan: 'Laten we nou niet bij het eerste het beste incident de koers omgooien.' Zijlstra's opvolger als woordvoerder energie en milieu René Leegte vroeg aandacht voor de veiligheid van de bewoners van Zuid-Beveland, maar wilde 'een schone vorm van energie als kernenergie niet uitsluiten': 'We zijn nog steeds afhankelijk van olie uit landen als Libië en Tunesië. Daar wil ik vanaf.' PVV'er Louis Bontes had al helemaal weinig woorden nodig: 'We staan nog steeds voor kernenergie.' Benieuwd hoe lang ze dat standpunt volhouden.
