Marcel ten Hooven, oud-collega bij VN, is tegenwoordig freelance publicist en cultuurcriticus. In NRC Handelsblad van 13 februari probeerde hij een definitie te geven van het nationaal-populisme dat wordt gepropageerd door groeperingen als de PVV: 'Een kenmerk van populisten is dat zij het volk als één voorstellen en zich keren tegen iedereen die deze mythe verstoort, immigranten voorop, maar ook rechters, bestuurders, kunstenaars en anderen die tot de "elite" behoren.' Mocht deze definitie kloppen, dan kan worden geconstateerd dat de populisten dezer dagen goede zaken doen.

De immigranten moeten zich erop voorbereiden dat de nieuwe bewindslieden Rosenthal, Knapen en Leers in Brussel gaan pleiten voor strengere regels voor inburgering en gezinshereniging. De elitaire bestuurders kregen deze zomer geen voet aan de grond. Hare Majesteit probeerde keer op keer Herman Tjeenk Willink, Ruud Lubbers en andere vertegenwoordigers van het ancien régime naar voren te schuiven als informateur, rechtse veertigers als Rutte en Wilders doorkruisten al haar pogingen. De koningin kon op haar hoofd gaan staan, maar zij wilden een minderheidskabinet met gedoogsteun van de PVV.

Ook de kunstenaars kunnen hun borst nat maken. In hun verkiezingsprogramma De agenda van hoop en optimisme spraken de volgelingen van Wilders dreigende taal aan hun adres: 'We houden de subsidies voor musea, bibliotheken en ons erfgoed in ere maar kunstsubsidies schaffen we af.' Volgens het regeerakkoord moet Metallica-fan Halbe Zijlstra 200 miljoen euro bezuinigen op linkse hobby's als klassieke concerten, moderne balletten en de CJP-pas.

Vorige week volgde de sloop van wat Kustaw Bessems in De Pers 'het laatste bastion van de elite' noemde: de rechterlijke macht. In Buitenhof laakte president Corstens van de Hoge Raad de manier waarop Wilders als verdachte in het antidiscriminatieproces aan de stoelpoten van de magistraten had gezaagd. Onzin, sms'te de Grote Gedoger zondag naar journalisten die hem om zijn mening vroegen. Niet híj maar rechters als mr. Tom Schalken en mr. Jan Moors hadden het vertrouwen in het juridisch systeem op het spel gezet. Kon Corstens hen niet de mantel uitvegen? Maar de president van de Hoge Raad had een punt toen hij zei dat verdachte Wilders niet bepaald de 'deugd van de gematigdheid' belichaamde. 'Het rechtssysteem in Noord-Korea is nog beter dan dat in Nederland,' gaf Wilders als commentaar toen in januari zijn bezwaar tegen de dagvaarding dreigde te worden afgewezen. Bovendien stond de thermostaat van de centrale verwarming in het Paleis van Justitie aan de Parnassusweg naar zijn smaak te laag. Het verblijf in de koude zittingszaal was 'erger geweest dan de Goelag Archipel'.

Overdrijven is een kunst en Wilders beheerst die. Aan het begin van de inhoudelijke zitting trok hij meteen de onpartijdigheid van rechtbankvoorzitter Moors en zijn twee bijzitters in twijfel. In Nieuwsuur nam hij alvast een voorschotje op een eventuele veroordeling. Miljoenen mensen in Nederland zouden de rechterlijke macht dan niet meer vertrouwen, zei Wilders. Als vrijspraak uitbleef, werd de bijl aan de wortel van de onafhankelijke rechtspraak gelegd. Dit was de opmerking waar de president van de Hoge Raad zich zo aan stoorde.

De PVV-leider kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor wat zijn fans in het land e-mailen, sms'en en twitteren. Maar daar gaat wel invloed van uit. Toen het Gerechtshof Amsterdam in 2009 het OM opdracht gaf Wilders te vervolgen, werden raadsheren als mr. Tom Schalken overladen met scheldpartijen en dreigementen. Reden voor hofpresident mr. Leendert Verheij om lucht te geven aan zijn geprangde gemoed: 'Dat rechters niet meer als functionarissen worden gezien, is een beklemmende ervaring.' In VN van vorige week interviewden Mischa Cohen en Marian Husken oud-vicepresident van de Amsterdamse rechtbank mr. Willem van Bennekom. Het ooit zo nuchtere Nederland dreigde te worden overspoeld door een onverdraagzame vorm van populisme, 'waardoor een rechter alleen nog maar mag zeggen wat de publieke opinie voor aangenaam houdt'. Na de symfonie-orkesten en de buurtbarbecues werd ook de rechtspraak als een 'linkse hobby' gezien, signaleerde Van Bennekom: 'De opkomst van het populisme is iets waar de rechterlijke macht antwoorden op moet formuleren.'

Dat zal nog niet meevallen.

Na de uitspraak van de wrakingskamer, die Moors en zijn bijzitters de laan uitstuurde, moet het Amsterdamse haatzaaiproces worden overgedaan. Zal de nieuwe lichting rechters die aantreedt wél bestand zijn tegen het verbaal geweld van Wilders en de juridische spitsvondigheden van zijn raadsman mr. Bram Moszkowicz?

De voorstelling van het circus-Wilders is nog lang niet voorbij.