VN MediagidsKabinetten van macho's kwamen altijd voortijdig ten val

Jonkheer Willem Hendrik de Beaufort, van 1993 tot 2004 griffier van de Tweede Kamer, schreef het al (in het historisch tijdschrift Groniek): 'Een kabinet van sterke mannen is een kwalificatie die in Nederland ongunstig is voor het uitzitten van de volle periode.' De telg uit een Utrechtse adellijke familie, vier decennia lang actief aan het Binnenhof, maakte in het begin van zijn loopbaan zo'n machoregering mee: het rooms-rode kabinet-Cals/Vondeling dat zich liet voorstaan op zijn ver reikende ambities.
In de omgang waren het geen onaardige kerels. Bij een diner in het Kurhaus ontmoette De Beaufort de 'welgedane' KVP-minister van Sociale Zaken Gerard Veldkamp en diens 'vrolijk lachende' PvdA-collega van Financiën Anne Vondeling. Maar even later was het kabinet wijlen. De rooms-katholieke regeringsfractie wantrouwde de miljoeneninvesteringen in de bouw van slaapsteden als Zoetermeer en de aanleg van snelwegen. Tijdens de Nacht van Schmelzer werd Cals/Vondeling ten val gebracht. De sterke mannen (er zat geen vrouw bij) hadden zich nog geen twintig maanden weten te handhaven. De confessionelen regeerden zonder de PvdA door.
Alle andere kabinetten die uit ferme jongens en stoere knapen bestonden, kwamen ook voortijdig ten val. In het interbellum gingen de antirevolutionairen de verkiezingen in met Hendrik Colijn, die als minister van Financiën had laten zien dat hij de tering naar de nering kon zetten. Op affiches stond hij met een zuidwester op achter het roer van het schip van staat. Tekst: ''s Lands Stuurman'. Colijns campagne, kort geleden klakkeloos gekopieerd door Rita Verdonk, maakte grote indruk op de kiezers. Maar toen hij eenmaal premier was, liep zijn reputatie van krachtpatser al snel averij op. De eerste van zijn vijf kabinetten bezweek binnen een paar maanden onder de spanningen tussen rooms-katholieken en protestanten, het laatste werd direct na het afleggen van de regeringsverklaring door een Kamermeerderheid weggestuurd.
Wie poseerde in de Nederlandse politieke geschiedenis verder nog als mannetjesputter? Barend Biesheuvel, ARP-leider in de jaren zestig en zeventig, vormde in 1971 een kabinet van bewindslieden 'die zich niet laten wegcijferen'. Het was na een jaar al geïmplodeerd. Te veel grote ego's, te veel nachtelijke ruzies. Van Agt/Den Uyl (1981-1982) onderging hetzelfde lot. Van Agt en Den Uyl wilden geen millimeter voor elkaar wijken. Het kabinet moest al worden gelijmd voordat de regeringsverklaring was uitgesproken. Na acht maanden verdween het.
Paars II presenteerde zich als een 'kabinet van bestuurlijke zwaargewichten': oud-SER-voorzitter Klaas de Vries, oud-burgemeester Bram Peper van Rotterdam. Het kabinet haalde de eindstreep, maar zonder Peper die moest aftreden vanwege de 'bonnetjesaffaire'.
- Toch treedt nu opnieuw een kabniet van Rambo's aan
Balkenende II liet zich voorstaan op zijn 'stevige hervormingsagenda': de WAO moest op de schop, de VUT, het prepensioen. 'Ploeg van bikkels legt de zweep over het land,' schreef de Volkskrant. Die Me Tarzan-houding zou zich wreken. Het CDA verloor de gemeenteraadsverkiezingen en ruilde de 'daadkracht' en 'duidelijkheid' tijdig in voor 'draagvlak creëren'. Verdonk en D66 vlogen elkaar naar de keel over het paspoort van Ayaan Hirsi Ali. Zomer 2006 viel het doek. Je spierballen laten rollen en je op de borst roffelen heeft in Nederland kennelijk geen zin.
Toch treedt nu opnieuw een kabinet aan van Rambo's. Van 'bestuurlijke zwaargewichten' die 'hun mannetje staan', 'sterke persoonlijkheden' die 'orde op zaken' zullen stellen in Nederland. 'Streng is-ie, hè?' riepen de dagjesmensen op het Binnenhof verlekkerd toen Henk Kamp langsliep. Het zelfde kan worden gezegd van Gerd Leers (voorheen 'Giuliani aan de Maas'), Piet Hein Donner, Ivo Opstelten en Fred Teeven. De Grote Gedoger Wilders spreekt al van 'het meest ambitieuze kabinet ooit'. Al liggen de ambities dit keer vooral op het terrein van het vergroten van de veiligheid, het beteugelen van de immigratie en de beperking van het aantal asielzoekers. Reden voor Wilders om juichend uit te roepen: 'Nederland staat op een keerpunt.'
Premier Rutte wordt niet moe te benadrukken dat hij heeft gezocht naar bewindslieden met een 'open mind', die in staat zijn teamwork te leveren. Zou hij die hebben gevonden? Donner en Leers kwamen een paar jaar geleden hardhandig met elkaar in conflict over de legalisering van soft drugs. Nu zitten ze op hetzelfde ministerie. Hans Hillen van Defensie geldt als een 'houwdegen'. Zelfs de staatssecretarissen dragen bijnamen als 'De koning van Surhuisterveen' (Atsma) en 'De Napoleon van Vlagtwedde' (Bleker). Zullen die ego's niet botsen?
Sterkte, Mark, met het meest masculiene kabinet sinds de Nacht van Schmelzer.
