VN MediagidsIch auch
Op 27 oktober 2006 bracht de kersverse bondskanselier Angela Merkel een bezoek aan Den Haag. Ze ging op audiëntie bij Hare Majesteit de Koningin, verorberde bitterballen in een café aan het Plein en trakteerde tweehonderd in black tie gestoken ondernemers op een van de meest feministische toespraken die ooit in de Ridderzaal zijn gehouden: 'Ik dacht dat dit een geëmancipeerd land was, maar ik zie vanavond alleen mannen in pinguïnpakken. Waar zijn de vrouwen?'
De domineesdochter uit de Oost-Duitse Uckermark werd bij de aanwezigen ingeleid door haar Nederlandse geestverwant Jan Peter Balkenende. Die stond op dat moment aan het hoofd van een centrumrechts kabinet dat met krachtige hand hervormingen had doorgevoerd: onder luid protest van de vakbeweging waren de WAO, de vut en het prepensioen aangepakt. Merkel had tijdens de Duitse verkiezingscampagne ook gepleit voor een stevig saneringsbeleid. Ze wilde gaan regeren met de liberale FDP, maar de kiezers doorkruisten dat scenario.
Nu gaf Duitslands eigen Margaret Thatcher leiding aan een grote coalitie waarin sociaal-democratische ministers als Frans Müntefering en Frank-Walter Steinmeier de lakens uitdeelden. Balkenende leek medelijden te hebben met het eiserne Mädchen dat onder het rode juk was doorgegaan. Makkelijk had de hoge gaste uit Berlijn het niet, zei hij in de Ridderzaal.
Nog geen half jaar later zat de Nederlandse premier in het zelfde schuitje als Merkel. De verkiezingen van november 2006 hadden prolongatie van zijn coalitie met de VVD onmogelijk gemaakt. Wereldbankier Herman Wijffels dwong hem de steven te wenden. Balkenende kon premier blijven, maar dan wel van een kabinet met zijn aartsrivaal Wouter Bos. Namens de ChristenUnie schoof broeder André aan. De sociaal-economische hervormingsagenda ging de la in. De regeringsverklaring stond vol linkse begrippen als 'een duurzame leefomgeving' en 'sociale samenhang'.
- Angela Merkel
'Ik dacht dat dit een geëmancipeerd land was, maar ik zie vanavond alleen mannen in pinguïnpakken. Waar zijn de vrouwen?'
Nu zijn de rollen omgedraaid. Merkel schudde handjes met Poetin van Rusland, de Chinees Hu Jintao en de dalai lama terwijl de sociaal-democraten het echte werk deden. SPD-minister Steinbrück van Financiën redde de banken, Opel en warenhuisketen Karstadt. De christen-democratische Kanzlerin stond aanvankelijk op de rem, zag dat het goed was en eiste de eer vervolgens voor zich op. Een houding waaraan ze in Duitsland de bijnaam de 'Ich auch-Kanzler' te danken heeft. Het electoraal succes was er niet minder om. Uitdager Steini bleek geen schijn van kans te maken tegen Angie. Vlak voor de verkiezingen gaf de powerwoman te kennen dat ze haar sociaal-democratische coalitiegenoten als een blok aan het been beschouwde. Haar voorkeur ging uit naar een hervormingskabinet met de FDP.
Zo frech heeft het Nederlandse CDA het spel nog niet durven te spelen. Maar het lijdt geen twijfel dat Balkenende, Van Geel en de politieke analisten op het partijbureau aan het Haagse Buitenom de ontwikkelingen in Berlijn op de voet hebben gevolgd. Want ook bij ons zijn de christen-democraten begonnen geestelijk afscheid te nemen van de partijen waarmee ze in 2007 nog wilden samenwerken. Over steeds minder onderwerpen bestaat overeenstemming. Het CDA wil in Uruzgan blijven als Obama daar om vraagt. De PvdA wil dat niet.
Twintig ambtelijke werkgroepen mogen op zoek gaan naar mega-bezuinigingen op het milieubeleid, de woningsector en de sociale zekerheid. Maar Bos en Hamer hebben daarbij laten aantekenen dat die speurtocht wél een slimmer, schoner en socialer Nederland moet opleveren. De AOW-leeftijd moet worden verhoogd, maar hoe? De uitgaven voor de AWBZ dreigen de pan uit te rijzen, maar durft het kabinet dat aan te pakken? Zelfs over het onder water laten lopen van de Hedwigepolder kunnen de partijen het niet eens worden. Het CDA is vóór. De PvdA en ChristenUnie tegen. In zo'n situatie gelooft lang niet iedereen meer in de wijsheid van het gezegde don't change horses in midstream.
Aan het eind van de Algemene Beschouwingen leek het CDA zich aan de huidige coalitie te committeren. Zo groot was de verontwaardiging over de motie van wantrouwen van Mark Rutte dat christen-democraten hun liberale collega's in de wandelgangen toevoegden: 'Dat wordt nog vier jaar oppositie voor jullie!' Maar in Trouw van afgelopen zaterdag flirtte fractieleider Pieter van Geel al weer openlijk met de liberalen: 'Het CDA gaat niet suggereren dat dit kabinet, met zijn herstelplan dat er volgend jaar ligt, inzet is van de verkiezingen.'
Jongerenvoorzitter Jeroen van Velzen sloot in TROS Kamerbreed niet uit dat zijn partij de volgende periode wil samenwerken met de VVD en de PVV, de groepering van Wilde Geert en Heerlijk helder Hero. Stond Balkenende tijdens de Algemene Beschouwingen het kabinetsbeleid zo stuntelend te verdedigen omdat hij in zijn hart stikjaloers is op Angie?
