Hoewel geen liefhebber van uitspraken als ‘er dreigt een tsunami van moslims’ zei Halsema dat Fitna The Movie wat haar betreft in het Kamergebouw kon worden vertoond. Wil­ders is een parlementariër en zijn werk mag niet worden belemmerd. Bovendien staat het Binnenhof sinds de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh vol tourniquets, detectiepoortjes en lopende banden om bagage te scannen.

De beveiliging hoeft geen probleem te zijn als de aanklacht tegen de profeet Mohammed in de Troelstrazaal of de Marcus Bakkerzaal wordt vertoond. Alexander Pechtold van D66 en Jan Ma­rij­nis­sen van de SP ondersteunden Halsema’s pleidooi. CDA’er Sybrand Buma en PvdA’er Jeroen Dijs­sel­bloem hielden een slag om de arm. Maar ook zij wilden Wilders niet het zwijgen opleggen. En terecht. De Pools-Duitse revolutionaire Rosa Luxemburg schreef het al in 1918: ‘Vrijheid is altijd de vrijheid van de andersdenkende.’ Halsema volgde een wat in joodse kring heet kosjere redenering.

Des te opmerkelijker dat Wilders, na wekenlang klagen dat hem een spreekverbod wordt opgelegd, de uitgestoken hand weigerde. Hoewel zelf lid van het Kamerpresidium, wilde hij geen beroep op dat gremium doen. Een nadere toelichting bleef uit. Pechtold vermoedde dat de PVV-leider bewust geen steun van zijn collega’s in Den Haag aanvaardt. Dat zou afbreuk doen aan de slachtofferrol die hij ambieert.

Zelf heb ik een soortgelijke ervaring met Wil­ders – in mijn hoedanigheid van voorzitter van het Internationaal Perscentrum Nieuws­poort. Een aantal weken geleden liet de man met het mozartkapsel doorschemeren dat hij eventueel gebruik van onze diensten wilde maken. Liefst zond hij Fitna The Movie bij Nova, RTL 4 of SBS 6 uit. Maar als de onderhandelingen zouden stranden, overwoog hij zijn film tijdens een persconferentie in Nieuwspoort te lanceren. Dinsdag 4 maart kwam het definitieve signaal: de omroepen hadden nee gezegd, Wilders wilde praten. Met spoed kwam het bestuur van Nieuwspoort bijeen. Een lange en geëmotioneerde vergadering resulteerde in een voorwaardelijk jawoord. Als de persconferentie te beveiligen viel en de kosten op de overheid en/of de PVV konden worden verhaald, was Wilders welkom. Een staaltje van typisch Nederlandse kruidenierspolitiek? Nee. Bij eerdere gelegenheden – de presentatie van Fortuyns boek De puinhopen van acht jaar Paars en het afscheid als Ka­mer­lid van Ayaan, de dochter van Hirsi, die de zoon is van Magan, de zoon van Isse, was het ook zo gegaan. Bij die laatste gelegenheid had de VVD een zaaltje in Nieuwspoort afgehuurd. Maar de Tweede Kamer zorgde voor de accreditatie van de journalisten en de bijbehorende veiligheidsmaatregelen.

Spannende tijden braken aan: het personeel was verontrust over het bestuursbesluit, de meningen in de sociëteit lagen verdeeld, sponsors uit het bedrijfsleven reageerden aangebrand, er moest overleg worden gepleegd met de inlichtingendiensten. Die zegden hun medewerking toe maar vonden een persconferentie in het hartje van Den Haag een riskant idee. Wat als er een steen door de ruit ging of een brandbom? Hadden we rekening gehouden met de mogelijkheid dat heetgebakerde moslims de persconferentie met geweld zouden proberen te verstoren? Waren we ons ervan bewust dat de beelden uit Nieuwspoort via televisiezenders als Al Jazeera en Al Arabia de hele wereld over zouden gaan? Het bestuur had besloten Wilders’ vrijheid van meningsuiting voorrang te geven, maar daar hing wel een prijskaartje aan: het perscentrum zou voor geruime tijd met scanstraten en bewakingspoortjes moeten worden uitgerust. Wie kon dat betalen?

Ondertussen stond de telefoon niet meer stil en stroomden de boze e-mailtjes binnen. Wilders-aanhangers in het land maakten me bij voorbaat voor een ‘laffe broodschrijver’ en een ‘bange wezel’ uit, bezorgde vrienden hingen permanent aan de lijn en wensten me sterkte, alleen de gevreesde toornige moslims zwegen in alle talen.

Met Wilders zelf viel op rustige toon te praten over al die perikelen. Grappig: als je hem aan de telefoon hebt, lijkt hij in weinig op de ijzervreter die op de televisie alles en iedereen voor ‘knettergek’ uitmaakt. Geert is hoffelijk en beleefd, every inch a gentleman. Hij maakte wel een licht gedeprimeerde indruk. De overheid wilde hem geen kazerne of asielzoekerscentrum ter beschikking stellen voor zijn filmvertoning, in hotels en restaurants was hij niet welkom.

Commerciële zenders als SBS verwachtten voor Fitna een hoge kijkdichtheid maar waren bang voor een advertentieboycot door het bedrijfsleven. Wilders waardeerde de bereidwilligheid van Nieuws­poort, maar wist niet waar hij het geld vandaan moest halen. Nog dezelfde avond belde hij terug. Hij zag van de persconferentie af. Hij had geen zin meer in al dat ‘gepolder’.

Twee dagen later reageerde hij op dezelfde manier op de handreiking van Femke Halsema. De katholiek Wilders lijkt het devies van de gereformeerde staatsman Groen van Prinsterer te huldigen: ‘In het isolement ligt onze kracht.’