Kan ik op deze plaats staatssecretaris Frank Heemskerk van Economische Zaken complimenteren? Dit weekend zag ik hem in een Hilversumse radiostudio. Voor een vertegenwoordiger van een partij die op het punt staat de helft van haar zetels te verliezen maakte Heemskerk een montere indruk.

Hij was trots op de PvdA. Welke andere politieke partij durfde het bij zoveel tegenspoed aan de AOW-leeftijd te verhogen? De voormalige assetmanager bij ABN AMRO even later bij TROS Kamerbreed: 'Koopt nu allen aandelen PvdA.'

Petje af ook voor Wouter Bos, die ondanks doorwaakte nachten (DSB moest gesloten, het klimaat gered) de moed erin weet te houden. Dapper doorstond hij een kruisverhoor bij Pauw & Witteman. De minister van Financiën, die vaak het verwijt heeft gekregen dat hij liever in Brussel of Luxemburg zit dan bij zijn eigen achterban, toont zich vechtlustig. De partijbaronnen van het Gewest Gelderland en de afdeling Twenterand, die vanwege de AOW het kabinet willen opblazen, lust hij rauw.

Waar doet deze heldenmoed me aan denken? Ik weet het alweer: aan de PvdA-minister van Financiën in 1991, Wim Kok. Ook die zat in zijn maag met een stijgend begrotingstekort. Ook hij dacht de verzorgingsstaat te kunnen redden door de uitwassen ervan te beteugelen. Het verschil: Kok wilde niet bezuinigen op de oudedagsvoorziening maar op de WAO. Electoraal stond de PvdA er toen niet florissanter voor dan nu.

De partij had net de gemeenteraadsverkiezingen verloren. De fractievoorzitter in de Tweede Kamer, Thijs Wöltgens, vroeg zich verbijsterd af: 'Heer, wat heeft de PvdA misdaan?' Partijvoorzitter Marjanne Sint signaleerde 'vervreemding tussen de PvdA en het electoraat'. Alleen Kok hield zijn zenuwen in bedwang: 'Politiek is nu eenmaal geen sprintje trekken, maar een hele marathon lopen. En op die marathon zijn we goed bezig.'

Vanuit de coulissen bemoeiden 'bestuurlijke randgroepjongeren' als Bram Peper (burgemeester van Rotterdam) en Marcel van Dam (VARA-voorzitter) zich ermee. Hun analyse: de PvdA had zich te lang op de 'onderkant van de samenleving' gericht. De partij moest voortaan het algemeen belang stellen boven de deelbelangen van de achterban.

Coalitiegenoot CDA wist hoe: de WAO moest worden aangepakt, want onder de arbeidsongeschikten bevonden zich veel 'aanstellers'. Kok en staatssecretaris van Sociale Zaken Elske ter Veld hapten toe. Met rampzalige gevolgen: de vakbonden kwamen in opstand, zalen vol havenarbeiders verweten Kok dat hij de verzorgingsstaat uitkleedde, gehandicapten rukten in hun rolstoelen op naar het Malieveld. Het kabinet moest het WAO-besluit gedeeltelijk terugdraaien.

Het taalgebruik dat Bos nu hanteert, doet sprekend denken aan dat van Kok destijds. 'Arbeid adelt,' zei Kok. Met andere woorden: de PvdA was er voor de Hardwerkende Nederlander en niet voor de lanterfanters. Bos benadrukt dat hij aanvoerder is van de Partij van de Arbeid. Hij gaat zorgen voor genoeg docenten voor de klas en meer handen aan het bed in de verpleeghuizen. The price to pay is dat leerkrachten en verpleegkundigen tot hun zevenenzestigste moeten doorwerken. Net als Kok postuleert Bos dat anders veel ergere ingrepen in de verzorgingsstaat dreigen. Als de WAO niet werd aangepakt, kwam de bijstand in gevaar, heette het in 1991. Als de AOW-leeftijd niet wordt verhoogd, zijn de WW en de AWBZ aan de beurt, voert de PvdA nu aan.

Maar zulke redeneringen stuiten op scepsis bij werknemers die na een halve eeuw verzorgingsstaat denken dat ze gewoon recht hebben op die uitkeringen. Begin jaren negentig liep de vakbeweging te hoop tegen het WAO-besluit. De Kamerleden roerden zich minder heftig. Anno 2009 krijgen de bonden steun van protestpartijen als de SP en de PVV. Agnes Kant laat zich vereeuwigen bij het monument ter nagedachtenis van Willem Drees - wel eens gehoord hoe zuinig de sociaal-?democraat die de AOW invoerde in zijn hart was, Agnes?

Wilders en de zijnen bestoken marktkooplieden met de tekst: 'PVV kiest voor ouderen en tegen massa-immigratie' - altijd fijn als politici in staat zijn de grote verbanden te schetsen! Zal een coalitie, die in de peilingen op zwaar verlies staat, erin slagen een vuist te maken tegen zo'n monsterverbond?

Een opsteker voor Wouter Bos is misschien hoe de WAO-crisis van 1991 afliep. Het leiderschap van Kok wankelde. Op een partijcongres in Nijmegen werd de machtsvraag gesteld: óf het verzet werd gestaakt óf Kok was weg. De voorgangers van de rode baronnen uit Gelderland en Twenterand capituleerden. Drie jaar later was Kok premier.

Zou Wouter Bos dat scenario al bestudeerd hebben?