Nog maar twee weken geleden voorspelde historicus Gerrit Voerman in Elsevier de ondergang van PvdA, CDA en VVD. Vooral de eerste twee moesten uitkijken. De PvdA slaagde er al sinds 1994 niet in de brug tussen hoog- en laagopgeleiden te slaan. Het CDA appelleerde aan een christelijk volksdeel dat bezig was te verdwijnen.

Voerman, gespecialiseerd in opkomst, bloei en ondergang van politieke partijen, zag het somber in. Het tijdperk van grote partijen die het bestuur van het land droegen, was afgesloten. Het CDA kon misschien nog één keertje op zoek naar een nieuwe Lubbers of Balkenende. De PvdA moest maar eens goed nadenken over de optie fuseren en verdwijnen.

Onzinnig was de observatie van de Groningse hoogleraar niet. In een ingezonden brief in de Volkskrant memoreerde Hans Wiegel: ‘Ik heb de tijd nog meegemaakt dat de CDA-partijen de absolute meerderheid in Eerste en Tweede Kamer hadden. En ik herinner mij dat zij aan de toenmalige leiders van PvdA en VVD, Vondeling en Toxopeus, meldden dat wie het meest van zijn eigen program inleverde mocht aanschuiven en meedoen. Die tijd komt niet terug.’ Nu voorspelt Maurice de Hond dat verkiezingen zouden gaan tussen SP en VVD. Als Ferry Mingelen moet besluiten welke partijleiders aan een lijsttrekkersdebat mogen deelnemen, komen behalve Emile Roemer alleen Mark Rutte en Geert Wilders automatisch in aanmerking. Voor een debat tussen de Grote Vijf zou de nog niet aangewezen lijsttrekker van het CDA op dit moment niet eens worden uitgenodigd.

Maar de toekomst voorspellen is voor een hoogleraar een gevaarlijke bezigheid (politiek columnisten zijn daar trouwens ook belabberd in). De grote volkspartijenpartijen van vroeger kúnnen terugslaan. CDA en PvdA zijn daar druk mee bezig. Wat een vrolijk verkeer op Twitter zaterdagavond! ‘Na indrukwekkend CDA-congres met volle bus enthousiaste Friezen terug naar Surhuisterveen. Stemming opperbest!’ meldde staatssecretaris Joop Atsma. ‘CDA-congres warm bad,’ meende twitteraar Wim Aantjes (89). Anderhalf jaar geleden stonden ze nog met bebloede koppen tegenover elkaar: Atsma was voor het pact met de PVV, Aantjes fel tegen. Nu konden ze zich vinden in de ruk naar het radicale midden die het partijbestuur voorstond. Knap werk van de nieuwe partijvoorzitter, Ruth Peetoom.

‘De grootste bedreiging voor een partijvoorzitter is dat hij zich laat wegdrukken in de rol van bedrijfsleider die achter de Haagse leiders aanhuppelt,’ schreef Felix Rottenberg, die het kan weten. Zich laten wegdrukken heeft Peetoom niet gedaan. Ze stelde commissies in om een toekomstvisie te ontwikkelen en het archaïsche taalgebruik van het CDA te moderniseren. Ze schoof nieuwe beelddragers van de christen-democratie naar voren. Zoals Mona Keijzer, moeder van vijf kinderen en wethouder in Purmerend, en Mustafa Amhaouch, gastarbeiderszoon en manager uit het Limburgse Panningen. Zij werden op het congres in het zonnetje gezet.

En passant schoof Peetoom kandidaat-partijleider Verhagen aan de kant. Haar slottoespraak maakte duidelijk welke leden van het kabinet nog wel en welke niet in de gratie zijn. Applaus voor de ‘degelijke Zeeuw’ Jan Kees de Jager en ‘onze minister van Onderwijs’ Marja van Bijsterveldt. Een schouderklopje voor spijtoptant Verhagen. Geen woord over Hillen, Leers en Bleker.

De Utrechtse predikante spreekt in taal die aan de Bergrede van Aantjes (‘We moeten stem geven aan wie geen stem heeft’) en getuigenispolitici als Ria Beckers doet denken. Je moet bestand zijn tegen een overdosis aan termen als compassie, bezieling, inspiratie en betrokkenheid. Jacobine Geel, voorzitter van de ‘hertalingscommissie’, ging mij te ver toen ze zei: ‘Het CDA moet er zijn voor mensen die verlangen naar gemeenschap. We moeten beweging teweeg brengen.’ Maar de nieuwe partijleiding is ook in staat een gelikte show op te voeren. Het congres liep uit op een healing waarvoor geen Amerikaanse televisiedominee zich had hoeven te schamen.

Ook op het PvdA-congres was het niet de partijleider maar de partijvoorzitter die de laatste getrouwen nieuwe hoop gaf: Hans Spekman die vertelde dat zijn moeder op haar elfde van school af moest, zijn opa een afdeling van de SDAP oprichtte en zijn vader op zijn sterfbed nog een donatie aan de partij overmaakte. Nu sprak hij het congres toe – als de vleesgeworden emancipatie van de arbeidersklasse. Met zo iemand kan de PvdA de concurrentie met Roemer weer aan! Als het midden herleeft, is het dankzij de nieuwe partijvoorzitters. En ze lijken sprekend op gebedsgenezers.