Best een leuke week gehad dankzij Wijnand Duyvendak. Alle 50-plussers die je tegenkomt blijken opeens behoefte te hebben je hun levensverhaal toe te vertrouwen. Wat hebben de meeste van mijn vrienden en kennissen toch veel spannends meegemaakt!

E., die het inmiddels tot hoogleraar heeft gebracht, vertelt over haar studententijd aan de Universiteit van Amsterdam: de oprichting van een linkse actiegroep bij neerlandistiek, de bezetting van het Lambert ten Kate-huis waar college werd gegeven. De Binnenlandse Veiligheidsdienst – voorloper van de huidige AIVD – deed haar uiterste best in het activistenmilieu te infiltreren maar slaagde daar niet in. Toen later de archieven opengingen, bleken de spionnen aan hun superieuren te hebben doorgegeven dat bij ene Lambert ten Kate thuis geheime vergaderingen plaatsvonden. H., publicist en een van de geestelijke vaders van het normen en waardenoffensief van dit kabinet, hoorde bij de oprichters van het Chili Comité, een gematigde club die zich richtte op het boycotten van de druiven en kersen die door het dictatoriaal bestuurde land naar Nederland werden geëxporteerd. Aan bezettingen en inbraken heeft H. zelf nooit meegedaan. Maar als een inbraak in de Chileense ambassade geheime informatie over martelpraktijken had opgeleverd, zou hij zo’n actie zeker niet hebben veroordeeld.

I., tegenwoordig iets hoogs bij de publieke omroep, krijgt pretoogjes als ik er naar vraag. Zeker nooit achter hem gezocht dat hij nog bij de kraakbeweging heeft gezeten? Zijn grootste huzarenstukje: de kraak van het Scheepvaarthuis aan de Amsterdamse Prins Hendrikkade. Het monumentale pand is inmiddels tot luxe hotel verbouwd, maar de actie vestigde toch maar mooi de aandacht op de noodzaak van sociale woningbouw. M. hoort met zijn drieënveertig jaren niet echt tot de generatie van de babyboomers maar heeft het wel tot wethouder voor GroenLinks in Amsterdam gebracht. Dat Duyvendak als anti-kernenergieactivist meewerkte aan een inbraak bij het ministerie van Economische Zaken, veroordeelt hij niet zo hard als Femke Halsema deed. Zelf heeft M. ook het een en ander op zijn kerfstok. Zoals de bezetting van het ministerie van Onderwijs, uit protest tegen de nieuwe studiefinancieringswet van minister Deetman.

Minutieus was de actie voorbereid. Er werden foto’s gemaakt van het ministerie, plattegronden ontvreemd, verkenningstochten ondernomen. In pak met stropdas waren de actievoerders niet te onderscheiden van de ambtenaren. M. kan er nog steeds in kleuren en geuren over vertellen. De studenten eisten een gesprek met de minister. ‘Zo zit onze parlementaire democratie niet in elkaar, heren!’ voegde topambtenaar Roel in ’t Veld hen uit de hoogte toe. Of ze het pand maar even wilden verlaten. ‘Zo zit een actie niet in elkaar, meneer!’

Wie van de huidige generatie linkse gezagsdragers heeft eigenlijk niet een soortgelijk verleden achter zich? Ella Vogelaar, nu minister voor Wonen, Wijken en Integratie, voerde sociale aksie (zo spelde je dat toen) aan de academie De Horst in Drie­ber­gen. Jacqueline Cramer, nu minister van VROM, had haar eerste baan als docent biologie en samenleving te danken aan een bezettingsactie door de studenten. Max van den Berg, nu commissaris van de koningin in Groningen, verdedigde als PvdA-voorzitter de blokkade van de kerncentrale in Dodewaard. Jet Bussemaker, nu staatssecretaris van VWS, zat in een kraakpand. Net als Marijke Vos, nu wethouder van Amsterdam. Geen Volkskrant, VN of Groene Amsterdammer die aanstoot nam aan barricaden die werden opgeworpen, faculteitsgebouwen die werden bezet, leegstaande panden die werden gekraakt of geheime stukken die werden gestolen. Integendeel: de linkse kranten van toen vochten erom wie zulke stukken als eerste mocht publiceren. Behalve CPN, PPR en PSP (die later GroenLinks vormden) erkende ook een bij uitstek parlementair gezinde partij als de PvdA het recht op het voeren van acties zolang die niet tegen de democratie en de rechtstaat indruisten.

Duyvendak ging te ver met zijn oproep de huiselijke rust van topambtenaren van EZ als ‘drs. G.H.B. Verberg, Zoetermeer’ en ‘mr. drs. C.W.M. Dessens, Voorschoten’ te verstoren. Hij had kunnen weten dat kwaadwillenden dat konden opvatten als aanmoediging tot intimidatie en brandstichting. Terecht heeft hij daar drieëntwintig jaar na dato de verantwoordelijkheid voor genomen. Maar dat GroenLinks nu aandringt op een brede maatschappelijke discussie over wie verder in de fout ging in de jaren tachtig, vervult me met gemengde gevoelens. Zelf heb ik me nooit aangetrokken gevoeld tot de mannen met bivakmutsen, honkbalknuppels en loden pijpen die kraakcafé’s als De Vergulde Koevoet bevolkten. Maar waren die werkelijk representatief voor de linkse beweging van de jaren tachtig? Voor de meeste oud-strijders van toen geldt Nescio’s ‘Jongens waren we – maar aardige jongens’.