'Fusies van politieke partijen komen niet uit de lucht vallen,' schrijft historicus Gerrit Voerman in een onlangs verschenen bundel over twintig jaar GroenLinks: 'Aan het besluit om bestaande partijen op te heffen gaat doorgaans een langdurig proces van voorbereiding vooraf, en dat niet alleen: ook van gewenning. De gedachte dat voor de eigen partijorganisatie geen toekomst meer is weggelegd, is voor vele leden moeilijk te verteren (...) Het duurt vaak jaren voordat zij bereid zijn de tekenen des tijds te verstaan.'

Zo maakten rooms-katholieken en protestanten elkaar dertien jaar lang voor morele scherpslijpers respectievelijk gewetenloze opportunisten uit voordat het CDA tot stand kwam. De fusiegesprekken tussen reformatorische christenen en vrijgemaakt-gereformeerden die tot de oprichting van de ChristenUnie leidden, namen nog altijd zes jaar in beslag. Over de vorming van GroenLinks werd al in 1977 gepraat. Toch kwam het er pas in 1990 van. Christen-radicalen en pacifistisch-socialisten verweten de communisten dat ze zich van dictatoriale methoden bedienden, binnen de PSP vochten de 'spektariërs' rond Fred van der Spek en de samenwerkingsgezinden rond Andrée van Es elkaar de tent uit. CPN én PSP konden op hun beurt niet goed tegen de 'madeliefjestaal' van de milieubewuste PPR. Pas toen de partijen ervan overtuigd waren geraakt dat ze alle drie voorgoed uit de Kamer dreigden te verdwijnen, konden er zaken worden gedaan.

Daarom is het niet waarschijnlijk dat er snel een doorbraak tot stand komt tussen PvdA, SP, D66 en GroenLinks. In de Brakke Grond in Amsterdam werd het dit weekend 'een historisch moment' genoemd dat Job Cohen, Jolande Sap en Emile Roemer op één en hetzelfde podium stonden. Dat was inderdaad een novum. PvdA'er Wim Kok noemde GroenLinks en de SP in 1998 nog 'extreem-linkse partijen' waarmee een fatsoenlijk sociaal- democraat zich beter niet kon inlaten. Wouter Bos, Femke Halsema en Jan Marijnissen brachten het nooit verder dan één plichtmatig kopje koffie drinken in het café van Pakhuis de Zwijger. Nu zegt Cohen dat hij openstaat voor 'iedereen die creatieve ideeën heeft en energie uitstraalt' en wil Roemer 'schouder aan schouder optrekken'. Volgens Sap moet er een eind komen aan 'het tijdperk van gemor en gemopper' en daagt er 'een coalitie van optimisten' ('We gaan ervoor!'). Geen linkse zuurpruimen en zeurkousen meer, is het devies. Maar komt daarmee Een Ander Nederland - zoals de manifestatie heette - in zicht? Nog lang niet. De vierde progressieve partij, D66, liet de toogdag in de Nes aan zich voorbijgaan. Boris van der Ham was niet weg te slaan uit de wandelgangen, maar meed het podium als de pest. Terwijl GroenLinks juist een alliantie wil sluiten met D66 en de PvdA en niet met de 'sociaal-conservatieve' SP.

In dating-site-termen: hier is sprake van een mismatch. Nóg een reden waarom Rutte zijn hart niet hoeft vast te houden voor een links front dat hem gaat wegvagen: in het boek over GroenLinks constateert Voerman dat fusies tussen politieke partijen in Nederland tot nu toe alleen lukten als er geen andere uitweg was. Ze leden electoraal verlies, kampten met een teruglopend ledental of wisten niet meer waarvoor ze stonden. Pas dan waren ze bereid over de schutting te kijken. Op dit moment beschikken de progressieve partijen over vijfenzestig zetels in de Tweede Kamer. Stuk voor stuk kunnen ze het voorlopig op eigen kracht rooien. Ze verschillen hemelsbreed van mening over de versoepeling van het ontslagrecht, de duur van de WW en de trainingsmissie naar Kunduz. Hun eigen bestaan opgeven doen partijen pas met de dood in de ogen. Die situatie bestaat nu - nog - niet.

Pikant is hoe Job Cohen erin slaagde zijn partij tot spil van de progressieve samenwerking te maken. Vroeger hunkerden SP en GroenLinks naar aandacht maar gaven de sociaal-democraten niet thuis. Zij waren immers de grootste. Als eerste partijleider in tijden lijkt Cohen te beseffen dat hij het niet van de arrogantie van de macht moet hebben. De vroegere burgemeester van Amsterdam praat met Sap en met Pechtold maar bezocht ook de SP-manifestatie tegen de armoede in de Brabanthallen in Den Bosch. Met zijn 'njet' tegen de missie in Kunduz legde hij eer in bij de pacifisten binnen GroenLinks die tegen hun eigen Tweede Kamerfractie rebelleren. Na afloop van de bijeenkomst in de Brakke Grond schoten de aanwezige SP'ers uit hun slof tegen Pechtold en Sap. Niet tegen Cohen.

Was Een Ander Nederland een 'historisch moment?' Eén zwaluw maakt nog geen zomer, laat staan een linkse lente. Of ben ik nu te zuur en te cynisch?