In het weekend zat de huiskamer van mijn ouders vol ooms die - net als mijn vader - in de confectie-industrie werkten. Ze dronken koffie of jenever en schepten tegen elkaar op. De een bleek nog een betere handelsreiziger te zijn dan de ander. Eind jaren zeventig was dat, en een paar seizoenen later waren al die ooms werkloos. Of zaten ze in de WAO. De grote textielfabrieken in Twente legden het af tegen de concurrenten uit lagelonenlanden als India. Gerenommeerde handelshuizen als Flesseman en De Vries van Buuren moesten hun deuren sluiten of werden omgebouwd tot bejaardenoord.

Vertegenwoordigers als mijn vader waren niet meer nodig - hoeveel truien en jurkjes ze ook verkochten. Rond dezelfde tijd ging trouwens ook de Nederlandse scheepsbouw ten onder. De economische crisis van begin jaren tachtig herinner ik me dus nog goed. Bijna zevenhonderdduizend mensen werden werkloos. Behalve vijfenvijftigplussers betrof het jongeren die aan het begin van hun carrière op de arbeidsmarkt stonden en no future hadden. Op de universiteit werd een comité van werkloze academici opgericht. Pas onder het tweede kabinet-Lubbers trok de economie weer enigszins aan.

Staan we aan de vooravond van een soortgelijke malaise? Het heeft er alle schijn van. De oorzaak is anders dan in 1980. Als nu massawerkloosheid ontstaat, ligt dat niet aan verouderde productieprocessen. Schuldig zijn vooral de mannen in krijtstreep die in Groot-Brittannië tegenwoordig banksters (een samenvoeging van bankiers en gangsters) worden genoemd. Al vertonen de problemen in sommige sectoren wel degelijk overeenkomsten met de scheepsbouw en kledingindustrie van destijds.

Neem de media. Van de week kwam A., die bij een van de kranten van het PCM-concern werkt, terug van een haastig ingelaste personeelsvergadering. Op de redactie heerst grote paniek, rapporteerde ze. Wordt het bedrijf overgedaan aan de Belgen of opgedeeld tussen De Telegraaf en de Weekbladpers? Kan de nieuwe eigenaar de grote redacties, die dagbladen nu hebben, overeind houden of moet er in koelen bloede worden gesaneerd? PCM is het slachtoffer geworden van het casinokapitalisme dat vijf jaar geleden zo in zwang was. Om te groeien, werd het Londense opkoopfonds Apax in huis gehaald. Toen de Britten vertrokken, was de krantenuitgever een slordige driehonderd miljoen armer. Maar dat is niet het hele verhaal. Hoe moeten dagbladen zich handhaven in een wereld waarin informatie gratis per laptop of gsm wordt verspreid? Kan dat wel? In de twintigste eeuw verloor de stoomlocomotief het tenslotte ook van de elektrische trein.

Intrigerend is de vraag welke consequenties de grootste depressie sinds 1929 voor de politieke verhoudingen gaat krijgen. Vlak voor de jaarwisseling had het BBC-radioprogramma Today een interview met de bejaarde marxist Eric Hobsbawm, auteur van The Age of Extremes en On the Edge of the New Century. Als kleine jongen had hij in Duitsland de opkomst van Hitler meegemaakt. Hobsbawm herinnerde eraan dat economische depressies de kiezers in de armen van extreemrechts plegen te drijven. In de jaren dertig vormden alleen Scandinavië en de Verenigde Staten (Franklin D. Roosevelt) een uitzondering op die regel. De historicus durfde te voorspellen dat het nu opnieuw zo zal gaan: onder Obama maakt Amerika een ruk naar links. Maar hij vreesde dat de rest van de wereld naar rechts zal afslaan.

Afgelopen najaar leken de feiten die voorspelling te weerleggen. In Engeland maakte de al afgeschreven Labour-premier Gordon Brown furore als redder van de wereldeconomie. Dankzij Wouter Bos, die ABN Amro en Fortis nationaliseerde en ING en Aegon kapitaalinjecties gaf, steeg de PvdA in de peilingen. Maar blijft dat zo als er massaontslagen gaan vallen? Zullen kiezers dan niet zeggen: Bos redde de Zuidas, maar doet niets nu ik in de kou kom te staan?

Als het centrumlinkse kabinet niet snel met een stimuleringsplan voor de economie komt, zullen de radicaal-linkse en extreemrechtse oppositiepartijen daar garen bij spinnen. Volgens Maurice de Hond is de PVV nu al de tweede partij van het land. Tijdens het Kamerdebat over de kredietcrisis gaf Geert Wilders een voorproefje van hoe hij oppositie denkt te gaan voeren tegen Balkenende, Rouvoet en Bos: haal een streep door linkse hobby's als de kunstsubsidies, de Vogelaarwijken, de afdrachten aan de EU en de hulp aan de Derde Wereld en de gewone man zal niets van de crisis merken. Macro-economisch gezien borrelpraat, maar voor veel kiezers misschien verleidelijke borrelpraat.

Zaterdag interviewde Cees Grimbergen in Rondom 10 een werknemer van de Rotterdamse havenpool SHB die dreigt te worden ontslagen. Hij voelde zich door de regering in de steek gelaten. Bos had miljarden uitgetrokken om de banken tegemoet te komen. Toen SHB vijf miljoen nodig had, antwoordde Donner dat het kabinet blut was. Zal zo'n gefrustreerde havenwerker bestand blijven tegen de verlokkelijke taal van pied piper Wilders? Ik begin me al net zo depressief te voelen als mijn vader in 1980.