Grootste politieke vondst sinds tijden is de nieuwe interim-voorzitter van het CDA, Henk Bleker. De oud-gedeputeerde van de provincie Groningen is nu directeur van RTV Noord. Op zijn boerderij fokt hij Welsh ponies. De hengst Diablo is zijn favoriet. Op Radio 1 vertelde hij dat het niet meevalt een eigen merriestam te kweken: 'Daar moet je lang aan werken. Het vergt geduld. Je moet met tegenslagen kunnen omgaan.'

Sinds het vertrek van Peter van Heeswijk, de bakkerszoon die drie uur na de val van het kabinet, om halfzes 's ochtends, Balkenende vroeg weer lijsttrekker te worden, neemt de Groninger op het CDA-bureau aan het Haagse Buitenom de zaken waar. Op een terrasje dacht hij: hoe kan ik na de verkiezingsnederlaag de morrende partijleden ervan overtuigen dat besluiten voortaan niet meer over hun hoofd heen worden genomen? Toen hij uitgegeten was, wist Bleker het: het CDA ging de uitkomst van de formatiebesprekingen aan een bijzonder congres voorleggen.

Rechtstreekse lijsttrekkersverkiezingen sloot hij voor de toekomst ook niet uit: 'Die mogelijkheid staat in de statuten. We hebben het alleen nooit gedaan. Wat mij betreft behoort het tot de mogelijkheden.' Hij gaf toe dat het voor christen-democratische verhoudingen om een revolutionaire ingreep ging.

'Als de wereld vergaat, ga ik naar Nederland. Want daar gebeurt alles vijftig jaar later,' zou de Duitse dichter Heinrich Heine hebben opgemerkt. De auteur van 'Die Lorelei' kende onze huidige politieke partijen niet. Anders had hij er vast aan toegevoegd: 'Als de wereld vergaat, word ik lid van het CDA.' Want de revolutie die Bleker wil bewerkstelligen, hebben de andere partijen al lang achter de rug. Bij de PvdA zorgde de rebellenbeweging Nieuw Links (1966-1971) ervoor dat partijleiders als Joop den Uyl en Ed van Thijn het resultaat van de kabinetsformatie eerst aan de achterban moesten voorleggen. Het was de tijd waarin de partijraad het hoogste woord voerde. De sociaal-democraten zouden later spijt krijgen van die ver doorgevoerde vorm van democratisering. In 1977 stuurde de partijraad Den Uyl terug naar de onderhandelingstafel. Zijn tweede kabinet kwam er nooit.

Na die bittere ervaring volstond de PvdA met congressen die zich beperkten tot applaus voor de behaalde resultaten en een bloemetje voor de onderhandelaars. De Fortuyn-revolte van 2002 gaf de interne democratisering van de politieke partijen een nieuwe impuls. PvdA, D66 én VVD voerden rechtstreekse lijsttrekkersverkiezingen in. Bij de PvdA liep het goed af: Jeltje van Nieuwenhoven, Klaas de Vries en Wouter Bos voerden in redelijke harmonie campagne tegen elkaar. Bos werd gekozen. Anders verging het de liberalen en de Democraten. De rechtstreekse lijsttrekkersverkiezingen binnen D66 resulteerden in een moddergevecht tussen fractieleider Lousewies van der Laan en minister voor Bestuurlijke Vernieuwing Alexander Pechtold. Pechtold bleek de beste kemphaan. Althans: hij zegevierde.

Droeviger verging het de VVD. Mark Rutte kreeg onverwacht concurrentie van Rita Verdonk die tijdens een optreden op een bouwbeurs in de RAI zichzelf aanprees als daadkrachtig bestuurder. Dat was een belangrijk verschil met Rutte, voegde ze daaraan toe. Uiteindelijk haalde de huidige partijleider het, met de hakken over de sloot. Toen Verdonk bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2006 meer stemmen bleek te hebben behaald dan Rutte, poogde ze in het Haagse café Plein XIX een coup tegen de lijsttrekker te plegen. Met verwoeste verhoudingen binnen de partij als gevolg. Pas toen Rutte de voormalige minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie de deur wees, keerde de rust enigszins terug. Benieuwd welke taferelen zich binnen het gedemocratiseerde CDA van de toekomst gaan afspelen.

Toch valt het in ponyfokker Henk Bleker te prijzen dat hij zich inzet voor meer openheid en transparantie. Het CDA, van oudsher de partij die dicht bij de samenleving stond, is onder Balkenende veranderd in een top-down organisatie. De contacten met de afdelingen - vooral die in het zuiden des lands - werden verwaarloosd. Het lukte niet aansluiting te vinden bij de 'creatieve klasse' in de grote steden. Alleen in Haaksbergen en Tubbergen was het CDA nog de grootste partij. Kritiek op Balkenende werd niet op prijs gesteld. Congresgangers dienden als klapvee, de Tweede Kamerfractie ook. De kring van adviseurs om de premier heen werd uitgedund. Op het laatst stonden alleen spindoctors als Jack de Vries en Jeroen de Graaf hem nog bij. Hopelijk wordt het bastion van macht en arrogantie nu gesloopt. Maar makkelijk zal dat niet gaan. Een partij democratiseren vergt minstens zo veel geduld en vasthoudendheid als het kweken van je eigen merriestam.