Een huis dat in zichzelf verdeeld is, kan niet bestaan, wist de evangelist Lucas al. Een koninkrijk dat uit elkaar valt zal worden verwoest, luidde een van zijn andere voorspellingen. Mocht de arts die de lijdensweg van Jezus beschreef het bij het rechte eind hebben gehad, dan ziet het er somber uit voor het CDA. Wie had een paar maanden geleden durven voorspellen dat de meest geoliede machine uit de geschiedenis van de Nederlandse politiek zulke haperingen zou gaan vertonen als nu het geval is?

De christen-democraten waren met eenenveertig zetels de grootste in het parlement. Ze domineerden de ministerraad. Hun Jan Peter Balkenende werd door Obama ontvangen op het Witte Huis en door de Canadese premier Stephen Harper uitgenodigd voor de G20-top. Hij wisselde sms'jes uit met Angela Merkel, kreeg het voetbalshirt van de Goddelijke Kanaries uit handen van president Lula en mocht je en jou zeggen tegen de Chinese premier Wen Jiabao. De Tweede Kamerleden van het CDA klaagden achter de hand over zijn koppigheid maar durfden hem geen strobreed in de weg te leggen. Congresgangers klapten hun handen stuk als hij het podium besteeg. Wie dwars dreigde te gaan liggen, kreeg via de BlackBerry een strenge vermaning van spindokters als Jack de Vries en Jeroen de Graaf. Zo werd de interne discipline in stand gehouden. Het CDA kon bestuurd worden per dienstbevel.

Toen raakten Maxime Verhagen en Wouter Bos slaags over Uruzgan. De PvdA blies het kabinet op. Niet de muitende sociaal-democraten maar Balkenende en de zijnen verloren de gemeenteraadsverkiezingen. De premier werd nog één keer op het schild gehesen maar vond op 9 juni zijn Waterloo. Een gehalveerde Kamerfractie moest met lede ogen aanzien hoe liberalen en sociaal-democraten een kabinet zonder CDA probeerden te vormen. Totdat Paars-plus stukliep en tussenpaus Verhagen zijn kans greep. Een rechts kabinet met gedoogsteun van Wilders werd de strohalm waaraan de christen-democraten zich vastklampten.

Het kwam de partij op het grootste schisma sinds de fusiebesprekingen tussen katholieken, hervormden en gereformeerden te staan. Alle nog levende oud-premiers protesteerden, net als zwaargewichten Cees Veerman en Herman Wijffels. Geen probleem want hun rol was toch uitgespeeld op het Binnenhof, luidde de eerste reactie. Een standpunt dat niet langer viel vol te houden toen ook Ab Klink in opstand kwam. Juist van Klink had bijna niemand dat verwacht. Vanaf dat moment was het heisa in de fractie.

Lubbers en Wijffels werden voor 'mastodonten' en 'olifanten' uitgescholden, Klink voor een 'onruststoker', 'oproerkraaier' en 'verrader'. Ondanks zijn versleten nekwervels gedroeg Maxime Verhagen zich als Atlas die de wereld op zijn schouders torste: hij onderhandelde noest door met Rutte en Wilders. Maar hij kon zijn gesprekspartners niet meer de garantie geven dat de CDA-fractie als één man achter het rechtsere dan rechtse kabinet zou staan. Waardoor zich de absurde situatie voordeed dat Wilders van de onderhandelingstafel wegliep omdat hij het CDA als een instabiele en onbetrouwbare regeringspartner beschouwde. Het vertrek van Klink uit de fractie versterkt het beeld dat de partij bezig is te balkaniseren.

Is er nog goed nieuws voor de christen-democraten? Hoogstens in één opzicht. Bij eerdere schermutselingen binnen de partij leken de bloedgroepen waaruit het CDA gevormd is, tegenover elkaar te staan: pragmatische katholieken versus beginselvaste protestanten. De dissidenten, die eind jaren zeventig de roomse premier Van Agt het leven zuur maakten, waren op een enkele uitzondering na van gereformeerde komaf. In 1994 liet de katholieke premier Lubbers zich verleiden tot de uitspraak dat hij niet op de protestant Brinkman maar op zijn geloofsgenoot Hirsch Ballin ging stemmen. Nu stonden katholieken als Lubbers en Wijffels, hervormden als Veerman en een gereformeerde bonder als Klink schouder aan schouder op de barricade tegen Wilders.

Het is een schrale troost want in bijna ieder ander opzicht biedt het CDA het aanzien van een in zichzelf verdeeld huis. Staat de partij pal voor de westerse en christelijke waarden of heet ze moslims even hartelijk welkom als hindoes en joden? Moet ze de belangen van de eigenhuisbezitters verdedigen of juist de oorlog verklaren aan het egoïsme en consumentisme? Blijft het CDA zich concentreren op plattelandsgemeenten of probeert het voet aan de grond te krijgen in de grote steden? Als zulke dilemma's niet worden opgelost, zal de partij roemloos ten onder gaan. Bijbelse wetmatigheden zijn er niet voor niets.