Balkenende IV kende veel bloedige loopgravenoorlogen: over Uruzgan, Irak, de JSF en de versoepeling van het ontslagrecht. Maar de hartstochten liepen het hoogst op toen minister Guusje ter Horst voorstelde de Haagse departementen in minder gebouwen onder te brengen. Er was leegstand en er werd te veel langs elkaar heen gewerkt, constateerde ze. Waarom kon Defensie niet bij Buitenlandse Zaken intrekken en Verkeer en Waterstaat bij VROM?

Dat had Gietijzeren Guusje beter niet kunnen zeggen. Collega Van Middelkoop van Defensie verzette zich hevig. Zijn departement was al sinds 1820 aan het statige Haagse Plein gevestigd en dat moest zo blijven. Ook Camiel Eurlings van Verkeer en Waterstaat tekende protest aan. Wat was er mis met het gebouw aan de Plesmanweg? Zijn ambtenaren lieten zich niet verlagen tot de status van onderhuurder van de milieufreaks van VROM! Ook de andere reacties waren niet hoopgevend. Economische Zaken wilde niet intrekken bij Landbouw, Sociale Zaken niet bij VWS. Iedereen was boos op Guusje.

Nu het kabinet-Rutte heeft besloten het aantal ministeries van zestien naar twaalf in te krimpen, komt de ambtelijke volksverhuizing er toch. Het luistert nauw. Wie trekt bij wie in? Wie levert de secretaris-generaal van de nieuwe superdepartementen en wie wordt overgeslagen? Zo iets zegt alles over de plaats in de Haagse pikorde.

Wie zijn de stijgers en de dalers? De ministeries van Economische Zaken en Landbouw - beide aan de Bezuidenhoutseweg - zijn samengesmolten tot één departement dat ook over innovatie en energie gaat. Minister Verhagen doet Economische Zaken, Landbouw moet zich tevreden stellen met een staatssecretaris (Henk Bleker). Op 15 oktober besloot de ministerraad wie de hoogste ambtenaar van het nieuwe department van ELI werd. De keus viel op drs. Chris Buijink, tot dan toe secretaris-generaal van EZ. Niet op prof. dr. André van der Zande, de bioloog die aan het hoofd stond van het ministerie van Landbouw. Een gevoelige klap voor de belangenbehartigers van de boerenstand. Ook de integratie van de directoraten-generaal Ruimte en Milieubeheer in het nieuwe departement van Infrastructuur en Milieu verliep niet zonder bloedvergieten. Waar moest I en M worden gevestigd - op de Plesmanweg of aan de Rijnstraat (hoofdkwartier van het voormalige ministerie van VROM)? Het werd de Plesmanweg. Wie zou tot secretaris-generaal worden bevorderd: mobiliteitsexpert drs. Siebe Riedstra van Verkeer en Waterstaat of VROM-topman ir. Hans van der Vlist, in 2006 uitgeroepen tot 'de machtigste milieumens van Nederland'? De harde krachten wonnen het van de zachte: de keus viel op Riedstra. Tot grote woede van organisaties als de Vereniging Milieudefensie en de Stichting Natuur en Milieu, die toch al met lede ogen hadden moeten aanzien hoe de redding van de aarde werd toevertrouwd aan een staatssecretaris (Joop Atsma) in plaats van de minister. Harder rijden op de snelweg maar geen kilometerheffing, een kerncentrale erbij maar de klimaatdoelstellingen naar beneden bijgesteld - de koers van het rechtse kabinet beviel de milieubeweging van geen kant. Natuur en Milieu miste het groene accent dat Cameron in Groot-Brittannië wél legt, Greenpeace noemde het kabinetsbeleid 'door en door vies', Pieter Winsemius oordeelde dat Ruttes milieuplannen 'buitengewoon weinig ambitieus' zijn. Maar op de Plesmanweg zijn ze blij dat een eind is gemaakt aan de macht van de 'groene taliban', de milieu-ambtenaren van Jacqueline Cramer.

Spannend wordt het aan de Schedeldoekshaven waar tot nu toe de zusterdepartementen Binnenlandse Zaken en Justitie twee kantoortorens deelden. De samenwerking verliep niet vlekkeloos: wie moest de politie aansturen, wie de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding? De ambtenaren van Openbare Orde en Veiligheid (Binnenlandse Zaken) en Rechtspleging en Rechtshandhaving (Justitie) hadden er een dagtaak aan elkaar in de smiezen te houden. Sinds de formatie zwaaien de VVD'ers Opstelten en Teeven de scepter over het nieuwe superministerie van Veiligheid en Justitie (waaronder de politie voortaan ressorteert). Maar ook Donner van Binnenlandse Zaken slaagde erin zijn territorium fors uit te breiden: met Volkshuisvesting en Wonen, Wijken en Integratie die van het nu onttakelde ministerie van VROM afkomstig zijn. Met Immigratie en Asielzaken die eerst onder Ivo Opstelten zouden vallen maar nu bij een aparte minister (Gerd Leers) zijn ondergebracht. Hij zit op Binnenlandse Zaken. Benieuwd welke stammenoorlogen in de toekomst zullen uitbreken op de Schedeldoekshaven. En aan de Bezuidenhoutseweg, de Plesmanweg, de Rijnstraat, de Anna van Hannoverstraat en het Parnassusplein.