VN MediagidsCDA in de oppositie
Nadat ze lang aarzelden (zit Maurice de Hond er niet vaker naast?), begint het tot de politicologen en professionele commentatoren door te dringen: bij de verkiezingen van 2011 zou Geert Wilders er weleens in kunnen slagen Bos en Balkenende (of is het tegen die tijd Eurlings?) een straatlengte voor te blijven.
De opiniepeiler annex privé-detective in moordzaken voorspelt dat al een tijdje. Begin maart wees raadpleging van zijn vaste internetpanel uit dat de Partij voor de Vrijheid op 27 Kamerzetels stond, tegen 26 voor het CDA en 21 voor de PvdA. Dat was kort nadat het Gerechtshof Amsterdam had besloten dat het OM tot vervolging van de politieke huisvredebreukpleger uit Venlo moest overgaan. Bovendien had de regering van Gordon Brown net meegedeeld Wilders als ongewenste vreemdeling te beschouwen.
Volgens De Hond bestond de aanhang van de PVV op dat moment vooral uit trouwe lezers van De Telegraaf en enthousiaste TROS-leden. Wie van Jantje Smit en Yolanthe Cabau van Kasbergen houdt, is kennelijk ook dol op Wilders. De grote sprong voorwaarts voor de PVV moest toen nog komen. De fractie liep weg uit het Kamerdebat over de crisis. Wilders deed uitspraken als ‘we zitten hier voor piet snot’ en ‘het lijkt Noord-Korea wel’. Tweeëndertig zetels geeft De Hond hem nu.
Dankzij de kredietcrisis is de PVV erin geslaagd zich aan het imago van een monomane anti-islampartij te ontworstelen. Eenderde van de VVD-kiezers en bijna een kwart van de CDA-kiezers zou nu overwegen zijn stem op deze kampioen van de kleine man uit te brengen. Critici van De Hond zeggen altijd dat je zijn voorspellingen met een korreltje zout moet nemen: hij zou de leden van zijn peilgroep met suggestieve vragen voeden en bewust op zoek zijn naar de Nieuwe Pim Fortuyn. Maar het onderzoek van rivaliserende bureaus als Synovate en TNS NIPO wijst op eenzelfde trend. Synovate, dat voor Nova de politieke barometer bijhoudt, is de enige die de huidige regeringscoalitie een gerede kans geeft de verkiezingen te winnen. Maar ook in de politieke barometer staat Wilders inmiddels op 24 zetels.
TNS NIPO ontdekte dat de PVV – anders dan wijlen de Lijst Pim Fortuyn – niet alleen de lagere echelons aantrekt: de Wilders-stemmer wijkt in sociologisch opzicht steeds minder af van de doorsnee Nederlander. De politicus die de Koran wil verbieden, gooit paradoxaal genoeg hoge ogen bij kiezers die de vrijheid van meningsuiting een warm hart toedragen. Daar zitten ook veel hoger opgeleiden tussen. ‘Een belangrijk deel van de Nederlanders, ook hoger opgeleiden, vond altijd al wat Wilders hardop zegt. Maar het was niet netjes daarmee naar buiten te komen,’ becommentarieerde Sociaal en Cultureel Planbureau-directeur Paul Schnabel de bevindingen van TNS NIPO. Tegenwoordig durven zulke academici dat kennelijk wél. Alles bij elkaar verklaart dat waarom het ‘Blonde Dolly’ weleens zou kunnen lukken bij de verkiezingen de coalitiepartijen naar de kroon te steken.
Mocht dat gebeuren, dan komt de politieke stabiliteit in grote problemen. Nederland begint nu al te lijken op Israël, waar geen meerderheidsregering valt te vormen zonder de steun van conservatieve liberalen, nationalistische extremisten, religieuze ijveraars én de Arbeiderspartij.
Door ontzuiling en de toename van het aantal zwevende kiezers is de vorming van een tweepartijenkabinet al niet meer haalbaar. Daarvoor is het politieke landschap te versnipperd. Als De Hond gelijk heeft, hoort in 2011 ook de mogelijkheid van een driepartijencoalitie tot het verleden. Om aan een Kamermeerderheid te komen, is de steun van vier of misschien wel vijf partijen nodig. Dat maakt het land zo goed als onregeerbaar. Een linkse coalitie? Dat kan alleen met de steun van PvdA, SP, GroenLinks, D66, ChristenUnie én de Partij voor de Dieren.
Ondenkbaar dat zo’n kabinet het eens wordt over de AOW of de afschaffing van de aanrechtsubsidie. Uitbreiding van de huidige coalitie met GroenLinks? Het levert geen Kamermeerderheid op. Over rechts regeren is al niet veel gemakkelijker. Een coalitie van CDA, VVD, PVV en TON zou net op voldoende steun kunnen rekenen. Maar dan moeten christen-democraten als Hirsch Ballin, Van Geel en Donner eerst hun bijna fysieke weerzin tegen Wilders zien te overwinnen. Andere opties – Paars III – zijn numeriek niet haalbaar. Om een mogelijke impasse te doorbreken, beval Elsevier vorige week het ‘Deense model’ aan. Daar leidde de nieuwe secretaris-generaal van de NAVO, Anders Fogh Rasmussen, acht jaar lang een minderheidskabinet dat in het parlement gedoogsteun kreeg van de populistische Deense Volkspartij (aandachtspunten: veiligheid, immigratie, integratie en de islam). Die constructie zou Wilders en Verdonk een politieke wip-positie geven.
Voorlopig houd ik het dus op het ‘Israëlische model’. Stuur het CDA de oppositie in en vorm een regering van VVD, PVV, ChristenUnie, SGP en PvdA. Met Bos op Defensie en Wilders als minister van Buitenlandse Zaken. Het háált de meerderheid.
