Door al die discussies over het boerkaverbod moet ik voortdurend aan mijn long weekend in Londen denken. Hotelletje in Knightsbridge, een sandwich eten bij Pret a Manger en dan snel naar het warenhuis Harrods. Dure dame’s uit Saoedi-Arabië en de Golfstaten stappen in boerka gekleed uit hun Rolls-Royce. Ze passeren de Egyptian Room en de Food Hall en begeven zich rechtstreeks naar de lingerieafdeling. Daar staan ze urenlang te graaien in de bakken vol sexy onderbroekjes en beha’s.

Fascinerend! Waar zie je zo perfect de botsing tussen de islamitische cultuur en de moderniteit? ‘Je weet nooit wat er onder zo’n boerka zit,’ hoorde ik Henk Kamp van de VVD op de radio zeggen. Nou, sinds mijn bezoek aan Londen heb ik een vaag vermoeden. Geen hond die er in het land van Gordon Brown aan denkt de boerka’s te verbieden. De City kan het niet meer stellen zonder investeringen uit Dubai en Abu Dhabi. Dus plaatsen de Britten geen vraagtekens meer bij het in het openbaar dragen van het moslimgewaad.

Laatst stond ik in de rij bij Ikea. Een moeder en dochter duwden een karretje met houten planken voor zich uit. De moeder was gekleed in een zwarte nikab die alleen haar ogen niet bedekte, de dochter droeg een hoofddoek. Aangezien ik nog uit de tijd van de minirokjes en hotpants kom, vond ik het een bizar gezicht. Maar de vrouwen waren wel druk aan het communiceren via hun gsm. Ook zij onttrekken zich niet volledig aan de moderniteit.

Anders dan de Britten heeft het kabinet-Balkenende besloten de boerka te verbieden. Nou ja, niet over de hele linie. Ambte­naressen mogen hem niet meer dragen, onderwijskrachten en scholieren evenmin. Verkeersminister Eurlings gaat bij het openbaar vervoer aandringen op een boerkaverbod in tram, metro en bus. Als de GVB’s en HTM’s daar niet spontaan toe overgaan, volgt misschien wetgeving. Het is – zoals in Nederland gebruikelijk – een ingewikkeld compromis. Eind 2005 nam de Tweede Kamer een motie van toen nog eenling Wilders aan. De ‘middeleeuwse en vrouwonvriendelijke’ boerka’s en nikabs moesten uit het straatbeeld worden geweerd. CDA en VVD steunden Wilders. PvdA, ChristenUnie, Groen­Links en D66 uitten bedenkingen. Was de vrijheid om kleding naar eigen keuze te dragen hier niet in het geding? Sindsdien groeide de kwestie van de gesluierde vrouwen uit tot de zoveelste Haagse soap.

Het tweede kabinet-Balkenende raakte er hopeloos over verdeeld. Minister Verdonk van Vreemdelingenzaken en Integratie voelde wel voor zo’n boerkaverbod. De D66-bewindslieden en de in grondwetszaken nogal precieze minister Donner van Justitie waren er mordicus tegen. Wat doet een kabinet in zo’n situatie? Een breed samengestelde adviescommissie om raad vragen.

Staatsrechtgeleerde Ben Vermeulen en de zijnen maakten het de regering niet makkelijk. Op straten en pleinen kon de boerka uitsluitend op grond van veiligheidsoverwegingen worden verboden. Anders was sprake van ernstige beperking van de godsdienstvrijheid. Scholen en universiteiten mochten eigen regels voor gesluierde vrouwen opstellen en misschien gold dat ook voor de aanbieders van openbaar vervoer (‘De confrontatie met een boerka kan juist in de beslotenheid van een treincoupé of bus heel heftig zijn’). Om discriminatie te voorkomen, moesten in elk geval ook andere vormen van gezichtsbedekkende kleding – zoals de bivakmuts en de integraalhelm – worden aangepakt. Het kabinet dreigde vast te lopen in een juridisch moeras. Dreigde. Want nog voordat de inkt van het rapport droog was, viel Balkenende II.

De nieuwe christelijk-sociale coalitie ruziede vrolijk door over de boerka. Het CDA bleef hameren op een verbod van gezichtsbedekkende kleding in de openbare ruimte, al moesten de dragers van maskers tijdens het carnaval daarvan worden uitgezonderd. Bij de PvdA verzetten vooral Ella Vogelaar en Nebahat Albayrak zich tegen zo’n algemene regeling. Ze kregen steun van André Rouvoet, voor wie de vrijheid van godsdienst een groot goed is. In sectoren als het onderwijs viel een boerkaverbod te overwegen, zei Verdonks opvolger Vogelaar in Nova. Maar op straat wilde ze de op pinguïns gelijkende moslima’s geen strobreed in de weg leggen. Dat was stigmatiserend. ‘Bovendien dragen hooguit honderdvijftig vrouwen in ons land een boerka,’ voegde ze daar relativerend aan toe. Het was de eerste keer dat Wilders haar voor ‘naïef’ uitmaakte. De kwalificatie ‘knettergek’ kwam pas een paar maanden later.

Een vol jaar had Balkenende III er voor nodig om tot een besluit te komen. De gulden middenweg die werd bedacht door minister Ter Horst: geen algemeen boerkaverbod, wel een verbod bij de overheid en in het onderwijs. Plus de aanbeveling aan de vervoersorganisaties om naast de frites met mayonaise ook de boerka’s uit te bannen. Pas als het poldermodel geen uitkomst biedt, overweegt het kabinet wetgeving. Op dat moment blijkt dat CDA, PvdA en ChristenUnie het niet eens zijn.

Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat ze bij Harrods de kwestie van de gesluierde vrouwen slimmer aanpakken.