VN MediagidsBalkenende beloond met zetelwinst?
Politiek / Haagse streken 07.05.2010
De premierbonus, noemen ze het in de politiek. Wie ondanks alle golven die hoog opslaan na vier jaar het schip van staat veilig de haven in loodst, moet erop kunnen rekenen dat hij door de kiezer wordt beloond. We zijn tenslotte een natie van zeevarenden.
Meestal werkt het ook. Joop den Uyl, die in 1977 in het zicht van de haven strandde, kreeg toch een staande ovatie voor zijn pogingen kennis, macht en inkomen eerlijk te spreiden. Hij won tien zetels. Vervolgens overspeelde hij zijn hand en verdween de oppositie in.
Ruud Lubbers saneerde Nederland met harde hand maar zijn vasthoudendheid dwong respect af. ‘Laat Lubbers zijn karwei afmaken’, luidde de tekst die het CDA in 1986 op alle billboards bevestigde. En verdomd, het werkte: negen zetels winst.
Wim Kok herhaalde het kunstje in 1998. Zijn eerste paarse kabinet was zo populair dat de PvdA een sprong van zevenendertig naar vijfenveertig zetels maakte.
Ed van Thijn
- 'Balkenende komt als eerste in de Nederlandse geschiedenis in aanmerking voor de ‘premiermalus’
Ondanks de vele kabinetten, die hij tussentijds verloor, wist ook Jan Peter Balkenende de premierbonus altijd op te strijken. Bij de verkiezingen van 2003 bleef hij uitdager Wouter Bos een neuslengte voor. De ‘dirty campaign’ die het CDA drie jaar later voerde (‘Met Bos bent u de klos!', 'U draait en bent niet eerlijk’) leverde een nog grotere overwinning op: eenenveertig zetels voor Balkenende tegen drieëndertig voor de sociaal-democraten.
Inmiddels heeft Premier Brekebeen opnieuw een kabinet onder zijn handen zien afbrokkelen en dringt zich de vraag op of hij nog steeds van de bonus kan profiteren. ‘Als een chauffeur drie keer zijn auto tegen de vangrail heeft gereden, ga je niet met een gerust hart op de achterbank zitten,’, zei politicoloog André Krouwel bij ‘Nova’.
Het CDA hoopt dat de kiezers blijven geloven in Jan Peters stuurmanskunst. Kon hij er wat aan doen dat eerst de LPF, vervolgens D66 en toen de PvdA het zinkende schip verlieten? Hij bleef onverstoorbaar achter het roer staan. Nou, dan! Maar of de kiezers die redenering slikken?
In zijn boek ‘De formatie’, dat volgende week verschijnt, voorspelt oud-minister van Binnenlandse Zaken Ed van Thijn dat Balkenende als eerste in de Nederlandse geschiedenis in aanmerking gaat komen voor de ‘premiermalus.’ Voor zijn partijgenoot Job Cohen heeft de auteur een beloning in gedachten: de ‘burgemeestersbonus’.
