Het is lang geleden dat de Amerikanen zo'n warme belangstelling opbrachten voor Nederland: Joe Biden die met Balkenende belde, Hillary Clinton die Verhagen smeekte om in Uruzgan te blijven, Robert Gates die Van Middelkoop opeens zag staan, ambassadeur Daalder die zijn opwachting maakte in Buitenhof. Dankzij Uruzgan denken ze op het Witte Huis in elk geval niet meer dat Den Haag de hoofdstad van België is.

De laatste keer dat Nederlandse bewindslieden zoveel Amerikanen aan de lijn kregen, was in 1979. Reden voor het frequente contact was toen niet de bewondering voor de Dutch approach maar de grote bezorgdheid over de Dutch disease, ook wel Hollanditis genoemd. Tegenstanders van de neutronenbom vulden de RAI om naar gastsprekers uit de Sovjet-Unie en een optreden van de Oost-Duitse zangeres Gisela May te luisteren. De kerkelijke actiegroep IKV lanceerde de slogan: 'Help de kernwapens de wereld uit, om te beginnen in Nederland.' Het kabinet-Van Agt durfde het niet aan het moderniseringsbesluit van de NAVO (572 atoomwapens erbij, waarvan achtenveertig in Nederland) te ondertekenen.

De Amerikanen waren hoogst verontrust over het opkomende polderpacifisme. Het leidde tot intense diplomatieke activiteit. Minister van Defensie Harold Brown ontbood collega Willem Scholten, David McGiffert van het Pentagon kwam naar Den Haag, even later gevolgd door president Carters afgevaardigde David Aaron. Helpen deed het niet. Het centrumrechtse kabinet was bereid zich bij het moderniseringsbesluit neer te leggen als het aantal kruisraketten werd gereduceerd. De Tweede Kamer doorkruiste dat scenario. December 1979 werd een motie van Bram Stemerdink (PvdA) en Laurens Jan Brinkhorst (D66) aanvaard waarin stond dat Nederland 'thans' niet tot plaatsing kon overgaan. De bondgenoten waren not amused.

Ze zouden nog jarenlang aanleiding hebben tot wrevel. Nederland stelde het plaatsingsbesluit uit tot 1981. Vervolgens werd het tot 1984 verdaagd. Ondertussen lanceerde CDA-premier Lubbers de ene na de andere variant om onder een duidelijke beslissing uit te komen. Uiteindelijk stemde het kabinet pas in het najaar van 1985 met plaatsing in. Inmiddels was in Moskou Gorbatsjov aan de macht en hoefde het niet meer.

In zijn boek Achtenveertig kruisraketten velt BZ-ambtenaar Boudewijn van Eenennaam een vernietigend oordeel over de manier waarop achtereenvolgende kabinetten de angst voor de vredesbeweging lieten prevaleren boven de solidariteit met de Amerikanen: 'Een pregnanter voorbeeld van een confrontatie tussen binnenlandspolitieke en buitenlandspolitieke belangen is moeilijk te vinden.'

Ik zou zeggen: you ain't seen nothing yet! Dertig jaar later zijn Nederlandse bewindslieden vol lof over de nieuwe strategie die president Obama voor Afghanistan heeft ontworpen. 'Verstandig,' noemt Verhagen zijn aanpak. 'Een heldere en herkenbare visie,' meent Van Middelkoop. Maar ja, er zijn zoveel binnenlandspolitieke overwegingen die boven de buitenlandspolitieke belangen prevaleren.

De Kamer heeft uitgesproken dat de Nederlandse missie in Uruzgan in 2010 moet worden beëindigd. Dat Obama belooft de Dutch approach ('Defense, development and diplomacy') ook op de Amerikaanse troepen van toepassing te verklaren, doet er niet toe. Beloofd is beloofd, houden de parlementariërs Martijn van Dam, Harry van Bommel, Mariko Peters en Rita Verdonk het kabinet voor. Geert Wilders en Hero Brinkman vinden de troepen harder nodig in Gouda dan in Tarin Kowt. Binnen het kabinet verzet Wouter Bos zich tegen de verlenging van de missie met één jaar die de Amerikanen voorstellen: het niet doorgaan van het Europees referendum en de verhoging van de AOW-leeftijd hebben de sociaal-democraten al genoeg stemmen gekost. Als Nederland langer in Uruzgan blijft, wordt de PvdA gereduceerd tot Lijst Nul. Op Buitenlandse Zaken vechten de alfa-dieren Verhagen en Koenders elkaar de tent uit over de toekomst van ISAF.

Geheel in de geest van oud-premier Lubbers wordt de ene na de andere variant bedacht: kunnen de troepen van het rebelse Uruzgan niet worden verplaatst naar het rustige noordwesten van het land? Kunnen in het zuiden niet alleen ontwikkelingswerkers achterblijven? Als we nou eens aanbieden Afghaanse politieagenten te trainen, zouden de Amerikanen dan tevreden zijn? Dat zijn ze niet. Leg Washington maar eens uit waarom het kabinet banger is voor Harry van Bommel en Mariko Peters dan voor de taliban. 'Van de Nederlandse politiek begrijp ik helemaal niets,' zei de Amerikaanse topdiplomaat Richard Holbrooke vorige week. Ik kan het me voorstellen.