Toch handig dat we dat vermaledijde onderscheid tussen vechten en opbouwen weer kunnen gebruiken

Vier maanden geleden, 6 oktober 2009, eindigde de column ‘Taskforce-Martijn’ met de woorden: ‘Enfin, ik zie nog één mogelijkheid die alle letterneukers, Kamerbrieven en strategiediscussies op een lijn brengt. Wat er ook gebeurt, het Afghaanse leger moet worden getraind. Er is een enorm tekort aan zogeheten OMLT-teams, opleidingsteams voor het Afghaanse leger (de ANA). Hoe sneller dat getraind is, hoe groter de ANA wordt, des te sneller ISAF naar huis kan. Je kunt ze net buiten Uruzgan trainen, in Kandahar, en desnoods zelfs op de Veluwe.’

Je kon erop wachten. Martijn (van Dam) zorgde er met collega Joël (Voordewind) voor dat de PvdA zich om binnenlandspolitieke redenen een beetje buitenspel zette voor de rest van de wereld. Hij herinnerde zich dat ons kabinet vóór de verkiezing van Obama (in 2007) had beloofd onze leidende rol in Uruzgan op 1 augustus 2010 op te geven.

Het was niet zo handig van het kabinet om daar ook nog aan toe te voegen dat de laatste militair van Task Force Uruzgan ‘dus’ uiterlijk 1 december van dit jaar uit Uruzgan verdwenen zou zijn. De kans op voortzetting van de missie in een ‘niet-leidende rol’ in Uruzgan verschrompelde daardoor. In theorie zou Nederland een nieuwe kleine missie in Uruzgan nog met een andere naam kunnen voortzetten, maar de speelruimte daarvoor werd op 30 september door de motie Van Dam-Voordewind weggeblazen. Principieel heette dat, afspraak=afspraak, ego’s op honderd, buitenlandse politiek op nul.

Vochtige ogen kreeg ik toen ik Mariëtte Hamer afgelopen zondag voor de radio ineens hoorde zeggen dat ze altijd had gevonden dat niet de missie in Uruzgan, maar de ‘gevechtsmissie-in-Uruzgan’ (twee maal herhaald) dit jaar moet worden beëindigd. (In de motie Van Dam-Voordewind staat overigens dat ‘Nederland na 2010 geen nieuwe missie in Uruzgan op zich zal nemen’). Wel, we zullen zien. Toch handig dat het vermaledijde onderscheid tussen goed en slecht hier weer even kon worden gebruikt. Maar is vechten fout en trainen goed? Dat onderscheid zal in de praktijk nog niet meevallen, want tot nu toe gaan trainers mee als ‘mentoren’ tijdens operaties. Wel stoppen bij de provinciegrens natuurlijk.

Het was logischer geweest als de Nederlandse politiek even zou hebben gewacht op de Afghanistanrede van Barack Obama, die hij uiteindelijk op 1 december in West Point hield. De Amerikaanse president kondigde toen een tijdelijke surge (snelle troepenuitbreiding) aan, je kon erop wachten dat hij een ANA-isering van het Afghaanse veiligheidsprobleem zou voorstellen, en de verrassing zat hem in de belofte dat de eerste troepen alweer zomer 2011 uit Afghanistan zouden vertrekken om in de veiligste provincies plaats te maken voor de Afghaanse National Army. Die intussen versneld getraind en klaargestoomd moet worden.

Uruzgan zou een mooi eerste voorbeeld kunnen zijn – de Amerikaanse ambassadeur bij de Navo (Ivo Daalder) was zo kwiek om het maar meteen aan te bieden. Maar de Nederlandse politiek was al voor de muziek uitgelopen – een paar maanden langer blijven in Uruzgan om het stokje daarna aan de ANA over te dragen was bij voorbaat onbespreekbaar. Kreeg ook vice-president Joe Biden te horen toen hij rond de jaarwisseling Wouter Bos belde om te informeren naar de mogelijkheden.

Vorige week is van alles geprobeerd om met woordkunst de PvdA in beweging te krijgen. Noem het ‘vertraagd vertrekken’ in plaats van ‘langer blijven’, eerder stoppen met vechten in ruil voor later weggaan dan in 2007 is afgesproken, nog een beetje doorvechten buiten Uruzgan in ruil voor een beetje blijven opbouwen erbinnen, alles werd vorige week donderdagnacht uit de kast gehaald in het Torentje van Balkenende, maar geen van de voorstellen kon op genade van de PvdA-fractie rekenen. Denkend aan de AOW en de JSF stuitte alles af op het ‘niet nog zo’n draai’-criterium dat in de PvdA door de peilingen tot hoogste gebod is verheven. Tot woede van het CDA, dat zelfs geen tegenvoorstellen kreeg.

Met de trainingsoptie is de Binnenhof-sudoku natuurlijk nog niet opgelost. Trainers zijn goed, maar Uruzgan is fout. De rest van Afghanistan is goed, maar er vechten is fout. Vechten in Uruzgan is dus foutfout, vechten buiten Uruzgan is goedfout. Trainen buiten Uruzgan is dus goedgoed, trainen in Uruzgan is foutgoed. Honderdvijftig militairen om trainers te beschermen (schoorvoetend tegenbod van de PvdA) is goed, maar zevenhonderd (voorstel Defensie) is fout. Schoor-schoorvoetend tegenidee PvdA 300 man: goed, maar eigenlijk fout. Insteekje CDA via Navo 500 man: nog veel te fout. Trainen op de grens van Uruzgan met 400 man bescherming lijkt me de enig mogelijke uitkomst, maar Uruzgan een andere naam geven lijkt me het beste.