VN MediagidsIsraël lijdt jaren aan het Harkabi-syndroom

Op deze pagina vind u de volgende onderwerpen:

U kunt ook direct naar het hoofdmenu of het zoekveld springen.

Buitenland / Israël 10.06.2010

Door Ko Colijn


Elk boek over de Israëlische buitenlandse politiek verkondigt op de eerste bladzijde: 'The state of Israel is at a crossroads. If Israel takes the wrong turning her future existence will be in doubt.'

Zo ook het boek Israel's Fateful Decisions (1988) van Yehoshafat Harkabi. Tweeentwintig jaar geleden al betoogde deze voormalige chef van de Israëlische Militaire Inlichtingendienst tot consternatie van zijn geharnaste landgenoten dat Israël zich eigenlijk geen enkele fateful decision meer kon permitteren, zich moest terugtrekken uit de bezette gebieden en niet langer moest wachten met het stichten en erkennen van een Palestijnse staat op de Westoever van de Jordaan.

Harkabi waarschuwde voor het noodlottige alternatief: dat Israël zijn toevlucht zou zoeken tot extreme en repressieve oplossingen, waarmee het onvermijdelijk nationale zelfmoord over zich zou afroepen.

Harkabi heft de vinger tegen het ultrarealisme dat de Israëlische buitenlandse politiek domineert. Dat doorgeschoten op zekerheid spelen is de vulgarisering van het overigens redelijke principe dat alles in de buitenlandse politiek begint en eindigt met 'nationale veiligheid'. Maar als je denkt dat andere staten niet slechts je tegenstander, maar je vijand of zelfs crimineel zijn, ben je op de verkeerde weg. De grootste fout die je kunt maken, is lijden aan blinde zelfrechtvaardiging, of andersom: gebrek aan zelfkritiek. Harkabi's waarschuwing, naar aanleiding van Israëls zwaar bekritiseerde oorlog in Libanon (vanaf 1982), heeft niet als wake-up call gewerkt.

Door de benauwde lens van het strategisch denken is de Israëlische actie tegen de Mavi Marmara trouwens goed te begrijpen. De actievoerders hadden luid en duidelijk verklaard dat het niet alleen een humanitaire missie was, maar dat zij ook een politiek doel hadden: het breken van de door Israël ingestelde zeeblokkade. Dan is het ook niet verwonderlijk dat Israël zich vervolgens afvraagt wat daar de consequenties van zouden zijn. Bijvoorbeeld dat - zoals vóór de Gaza-oorlog regelmatig gebeurde - wapentransporten over zee naar Gaza zouden kunnen worden hervat.

In de uitvoering en begeleidende propaganda ging vervolgens alles fout. De commando's lieten zich schietend (met rubberkogels en geluidsbommen?) neer aan dek van het actieschip, de gehaaidste actievoerders dachten dat ze met scherp beschoten werden en verweerden zich, waarop Israëlische commando's inderdaad killing fire toepasten. En dat na een maand van voorbereiding en zelfs overleg tussen Ankara en Tel Aviv!

- Het zou me niet verbazen als de dagen van de blokkade niet zijn geteld

In de hypercorrectie na de woede over het disproportionele geweld in internationale wateren, is de actie van het konvooi vervolgens een 'provocatie' genoemd. Die actievoerders konden toch weten dat Israël een blokkadebreuk nooit zou accepteren? Dat gaat me nu weer veel te ver, er zijn voldoende motieven aan te voeren om de 'zet' als een logische en zelfs legitieme poging te zien om een eind te maken aan de wurggreep op Gaza. Net zo logisch en legitiem als de poging van Israël om dat gebied in elk geval raketvrij te houden, enzovoort, enzovoort, back to 1967, de Zesdaagse Oorlog en de bezette gebieden die Israël nog altijd niet ruilt tegen vrede.

Door de brede lens van de internationale politiek is de Israëlische commandoactie een schoolvoorbeeld van het falen waar Yehosfahat Harkabi tweeëntwintig jaar geleden al voor waarschuwde. Misrekening door ultrarealisme en gebrek aan zelfkritiek zijn troef. Alle journalisten en opinievormers werden vorige week vrijdag de hele dag door bestookt met (deels gemanipuleerde) YouTube-filmpjes en digitale propaganda vanuit de Israëlische ambassades om recht te praten wat eerder die week krom was gegaan.

Dat alles werd de dag erna gewoon ontkracht door de voorbeeldige aanhouding van het tweede schip, de Rachel Corrie, die alleen maar aantoonde dat buitensporig optreden wél had kunnen worden vermeden. Het weigeren van een internationaal (lees: onafhankelijk) onderzoek, ja zelfs het afdoen van élk onderzoek naar de entering van de Mavi Marmara als een daad van 'zelfkastijding', het overtrokken commentaar van Netanjahoe en Lieberman op de entering van de Mavi Marmara als geslaagde verijdeling van een 'Iraanse raketbasis' aan de kust van Gaza 'die dichtbij Tel Aviv maar ook een bedreiging van Europa is' - het zijn allemaal symptomen van het Harkabi-syndroom waarin geen ruimte is voor het oordeel van de internationale gemeenschap, die 'hypocriet' is.

Zelfs de enge strategische calculatie dreigt te falen. Israël is een cruciale bondgenoot, Turkije, voorlopig kwijt. En het zou me niet verbazen als ook de dagen van de blokkade zijn geteld, want achter de schermen van die andere onmisbare bondgenoot, de VS, wordt ingezien dat het op deze manier in elk geval niet langer kan. Op Harkabi is eigenlijk maar een ding af te dingen: na tweeëntwintig jaar staat Israël nog steeds op dat noodlottige kruispunt.

harkabi

Geplaatst door: stan van houcke reacties

een uitgebreid interview dat ik in 1990 had met generaal harkabi kunt u lezen in mijn boek 'de oneindige oorlog'. hij stelt daarin onder andere het volgende over het vermeende recht op al het Palestijnse land:

Deze obsessie kan alleen maar uitlopen op een catastrofe, op individuele en collectieve zelfmoord, zoals eerder in de joodse geschiedenis is gebeurd. In het begin van de jaren tachtig heb ik voor mijn boek The Bar Kokhba Syndrome: Risk and Realism in International Relations een uitgebreide studie verricht naar de Bar Kochva-opstand in de jaren 132-135 van de jaartelling. Over de aanleiding tot de opstand tegen de Romeinen bestaat onduidelijkheid. Sommigen stellen dat het een verbod op de besnijdenis was, maar andere bronnen vertellen ons weer dat dit verbod pas na de opstand werd afgekondigd. In elk geval leidde de revolte tot de ondergang van de Joodse gemeenschap in ‘’het beloofde land’.’ Vast is komen te staan dat er destijds sprake was van een sterk messiaans verlangen onder de joden. Bar Kochva, de leider van de opstand, werd door zijn volgelingen gezien als de Messias die gekomen was om de Joden te verlossen. Vanaf het begin hadden de zeloten geen schijn van kans. Gelukkig deden alleen de fanatieke Joden uit Judea eraan mee en niet de gematigde Joden van Galilea, wat op zich al aantoont dat er geen existentiële noodzaak was om in opstand te komen. Welnu, het Romeinse systeem berustte op het stationeren van kleine legers om de orde te handhaven. Maar zodra er ergens in het rijk een opstand uitbrak, werd die ogenblikkelijk meedogenloos afgestraft. De opstandelingen en hun families werden uitgeroeid en die wreedheid was bedoeld om als afschrikwekkend voorbeeld te dienen. Vandaar ook het belang van de leiders van de diverse volkeren die onder het Romeinse gezag stonden om geen extreme nationalistische verlangens op te roepen, maar om realistische verwachtingen te koesteren. Per slot van rekening dient voor een leider het voortbestaan van zijn volk de allerbelangrijkste overweging te zijn bij het nemen van een besluit. De Bar Kochva-opstand illustreert voor mij het belang van realisme in de politiek, gebrek aan realiteitszin eindigt onvermijdelijk in een catastrofe, toen zowel als nu. In mijn boek trek ik dan ook conclusies uit deze historische les. Het onvermogen om realistisch te zijn is fataal voor een volk en leidt tot individuele en collectieve zelfmoord. Ik weet dat omdat ik een strateeg ben, ik ben geen historicus. Ik doceer strategie en heb hierover ook een zeshonderd pagina’s tellend standaardwerk geschreven voor de militaire academie in Israël. Op een bepaald moment kwam ik bij het hoofdstuk over nederlagen aan en dacht toen: waarom zou ik de nederlagen van andere volkeren beschrijven? Laat ik onze eigen nederlagen analyseren en daar conclusies aan verbinden. Bij de Bar Kochva-opstand ontdekte ik al snel dat deze voor de zionisten buitengewoon belangrijke episode volstrekt anders geïnterpreteerd moet worden dan op Israëlische scholen onderwezen wordt. Ik vroeg me vervolgens af waarom wij Bar Kochva in Israël vereren, terwijl zijn activiteiten een grote ramp hebben veroorzaakt. Waarom beschrijven de Joodse encyclopedieën hem nu als een groot militaire strateeg die meer dan drie jaar lang de best getrainde en uitgeruste Romeinse legioenen wist te weerstaan. Alsof dát belangrijk is en niet het resultaat, de vernietiging van de natie. Ik constateerde ook dat door de hele joodse geschiedenis heen Bar Kochva altijd gezien werd als een onverantwoordelijke, fanatieke dwaas, die het land naar de ondergang had geleid. Hij werd absoluut niet als een grote held vereerd, zoals momenteel het geval is. Hij werd veroordeeld als een valse profeet. Pas tijdens de Verlichting, toen overal in Europa het nationalisme zijn kop opstak, gingen de joden op zoek naar een held en stuitten daarbij op Bar Kochva. Toen in het begin van de twintigste eeuw Franz Kafka, Hugo Bergmann en Max Brod in Praag een joodse studentenvereniging oprichtten, noemde ze die naar Bar Kochva, zonder overigens precies te weten hoe rampzalig hij voor de joodse geschiedenis is geweest. Men had gewoon een nationalistische held nodig, die de wapens had opgenomen, dat was het enige. Naderhand, in het interbellum, noemden de zionisten van Jabotinsky hun jeugdbeweging Betar, naar het bastion waar Bar Kochva’s aanhangers definitief door de Romeinen werden verslagen. Het is absurd dat een natie zijn eigen ondergang vereert, dat een staat een fanatieke dwaas tot held uitroept, als het grote voorbeeld stelt dat navolging verdient. De verering van Bar Kochva is een oxymoron, het verheerlijken van de opstand betekent het verheerlijken van de vernietiging. Deze verering is een ritueel van de dood en de zelfmoord, een verslaving aan een rampzalige mythe. Het getuigt van een groot gebrek aan realiteitszin, aan pragmatisme ook. Die mentaliteit is ook herkenbaar bij zionisten, die ervan uitgaan dat God de geschiedenis maakt, dat Hij de enige is die handelt, dat de joden Hem alleen maar blind kunnen gehoorzamen, dat zij het instrument zijn van de Allerhoogste. In hun optiek is de joodse geschiedenis de biografie van God, de mens is onmachtig. En het angstaanjagende is dat we nu zien hoe op een bepaalde manier dit denken terugkeert bij de geseculariseerde zionisten. Zij zien zichzelf alleen maar als lijdend voorwerp van de geschiedenis, als slachtoffers van de geschiedenis. Ik ben dan ook fel gekant tegen mensen die telkens weer teruggrijpen op de Holocaust. Wat ze daarmee in feite zeggen is dat Joden alleen maar slachtoffers zijn, en impliciet daarmee weer stellen ze dat wij zelf geen verwerpelijke dingen kunnen doen, we zijn immers alleen maar slachtoffers. Die zienswijze verblindt. Ikzelf geloof in zelfkritiek, anderen kunnen wel degelijk slachtoffer van onze daden zijn. De Holocaust mag niet gebruikt worden als een vrijbrief. De onvoorstelbare gruwelijkheid van de vernietiging van zes miljoen joden moet worden beschouwd als een mogelijkheid om ons intellectuele leven te verdiepen, om inzicht te verwerven in het kwaad, zodat we er zelf beter van worden en niet slechter. Ik geloof in een psycho-analytische benadering, waarbij we ons bewust worden van bepaalde mechanismen. Als we onze zwarte kant verbergen en onszelf er geen rekenschap van geven loopt het fout af. Zodra we onszelf bekritiseren zien we wat we doen en dat is een oplossing, niet dé oplossing, maar laat ik zeggen een gedeeltelijke. Ik geloof niet in totale oplossingen, die bestaan in het leven niet.

Slecht artikel

Geplaatst door: Serge van Erkelens. reacties

Harkabi kreeg al 22 jaar geen gelijk, en krijgt dat in de toekomst vermoedelijk ook niet. Ko Colijn kan gewoon geen conclusies trekken. Dat extremisme gaat gewoon door, omdat de EU en de VS Israel sterk blijven maken, en geen consequenties aan dat extremisme wensen te verbinden. Israel staat ook helemaal niet meer op dat "noodlottige kruispunt". De motieven voor de agressieve Eretz-Israelpolitiek zijn alleen maar toegenomen, en de neiging om die op te geven lijkt juist nauwelijks nog te bestaan.
En welbeschouwd is de hele geschiedenis van Israel vervuld van extremisme, dus niet enkel de periode die Harkabi bekijkt. En zolang Israël geen serieus probleem krijgt, blijft dat zo.

Al jaren zie ik van dit soort semi-intellectualistische artikelen in de Nederlandse opinie, waar niemand ooit een zinnige conclusie aan kan verbinden. Geen wonder dat die Nederlandse of Europese politiek nooit verandert, die ons in feite domweg allang medeplichtig maakt. En is Nederlandse of Europese verantwoordelijkheid niet veel interessanter voor ons? Sorry, we hebben gewoon geen opiniemakers met ruggengraat.

Hr.

Geplaatst door: Theo Doornbos, Oss reacties

En toevallig lees ik vandaag dat ons mogelijk nieuwe kabinet geacht wordt Israel te (blijven) steunen, dus daar moeten we het ook niet van hebben. En Geert Wilders zal dit nog extra aandikken.

[reageren]