De oorlog tegen Irak veranderde voortdurend van doel. Uiteindelijk bleef er één echte reden over: de Verenigde Staten willen de wereld een lesje inhameren.

'Als je een hamer hebt, gaan alle problemen er als spijkers uitzien.' Met die oneliner wordt steeds vaker de huidige Amerikaanse buitenlandse politiek verklaard. De oorlog in Irak, sneller gewonnen en met minder materieel en manschappen dan de eerste Golfoorlog uit 1991, heeft laten zien dat de Verenigde Staten zo'n hamer hebben. Een hamer waarmee ze problemen de kop inslaan, en ook – als het moet – het hout eromheen bewerken.

Veel waarnemers beoordelen de afrekening met Irak met een mix van ontzag en wantrouwen. Ontzag, vanwege de betrekkelijk gunstige effecten van de bliksemoverwinning. Wantrouwen, omdat ze nog altijd het motief voor de oorlog in twijfel trekken. Waar zijn de massavernietigingswapens? Helpt een roerig Irak de strijd tegen het terrorisme? Welke gevolgen heeft het opzijzetten van de Veiligheidsraad voor de internationale rechtsorde? Welke invloed heeft 'Irak' op de omgangsvormen in de wereldpolitiek? Wordt eigenrichting de mode?

Het doel van de militaire campagne is onderweg nogal eens veranderd, wat niet aan de legitimiteit ervan heeft bijgedragen. Direct na 11 september 2001 werd gezocht naar een verband tussen Saddam Hoessein en Al Qaeda. Toen die zich niet aandiende, werd gezegd dat Saddam een leverancier van antrax aan Al Qaeda kón zijn. Bush eiste in november 2001 onvoorwaardelijke toegang voor VN-wapeninspecteurs tot Irak, 'anders zwaaide er wat'. Maar oorlog?

In januari 2002 benoemde Bush Irak tot erelid van de As van het Kwaad, wat 'regime change' bleek te impliceren, maar niet per se via een oorlog. Februari dit jaar ging Bush weer een stapje verder. In een rede voor het American Enterprise Institute zei hij dat de Verenigde Staten een democratie van Irak wilden maken en een politiek hervormingsproces in het hele Midden-Oosten op gang wilden brengen.

Tíjdens de oorlog werd even de suggestie gewekt dat Irak inderdaad slechts een tussenstation was in een groter plan. Zover kwam het nog niet, maar Syrië en Iran moesten wel begrijpen dat er in het Midden-Oosten een 'change of reality' was opgetreden na de val van Bagdad. Een boodschap die tot in Pyongyang te horen was.

Wie het nog wat ruimer wil zien, kan concluderen dat het 'doel' van Irak oneindig veel verder gaat dan het vinden van een vaatje zenuwgas en de scalp van Saddam Hoessein. Nú is het moment om álle schurkenstaten hun steun aan het terrorisme openlijk te laten afzweren, en om Teheran en Pyongyang tot de ontmanteling van hun ABC-wapenprogramma's te dwingen. Sterker nog, nú is het moment om de rest van de wereld het absolute leiderschap van Amerika te laten erkennen en om multilaterale organisaties die Washington daarbij hinderen, uit te kleden.

De Verenigde Naties en de Europese Unie zijn kandidaat nummer een. De eerste omdat landen als Frankrijk of Kameroen de Verenigde Staten nooit meer de wet mogen voorschrijven in de strijd tegen Het Kwaad. De EU, omdat Europeanen leuk zijn om handel mee te drijven, maar de oorlog kun je er niet mee winnen.

Het hogere doel van Irak is: de wereld een lesje inhameren.