Oorlog en vrede laten zich niet in gelijke stukjes snijden. Toch betrapte ik me erop dat ik tijdens de speech van Obama in West Point over de surge in Afghanistan weer eens zo'n lijstje zat te maken met vragen. Een verborgen, regelzuchtig hersenkwabje had het probleem-Afghanistan toch weer in tien stukjes weten te knippen.

1. Brachten tien sessies en zesentwintig uur vergaderen Obama op een andere oplossing dan McChrystal drie maanden geleden?
Antwoord: nee, zijn commandant wilde niet dertigduizend, maar minstens veertigduizend soldaten ('medium risk' noemde hij dat aantal) en droomde zelfs van tachtigduizend (low risk).

De (minstens) zevenduizend van de NAVO c.s. zijn politiek mooi meegenomen, maar komen uit vijfentwintig verschillende landen met allemaal hun eigenwijze militaire beperkingen. Géén extra troepen, wat vice-president Biden en ambassadeur Eikenberry wilden, bleek een non-starter.

2. Ging Obama's speech nu over het opvoeren van de oorlog of het beëindigen ervan?
Antwoord: toch meer over het opvoeren. De tevoren uitgelekte 'game changer' finishing the job kwam niet in de speech voor. De aangekondigde terugtrekking in juli 2011 gaat niet over de zeventigduizend Amerikanen die nu al in Afghanistan zitten, maar alleen over de extra troepen die zullen instromen. Obama belooft een begin van hun terugreis, geen einddatum.

3. Is het een compromis of een duidelijke keuze?
Antwoord: zie 1, compromis. De snelle surge behaagt de Republikeinen, het aankondigen van de exit is voor de kritische Democraten die van de oorlog af willen. Concentratie op de bescherming van de population centers is een gebaar naar de verliezer Joe Biden, die het probleem-Pakistan veel urgenter vindt dan Afghanistan.

4. Aantallen zijn belangrijk, maar wat zei Obama over de strategie?
Driedelig antwoord: Pakistan moet samen met de Verenigde Staten - in ruil voor miljardenhulp - de taliban en Al-Qaida in eigen huis opruimen; Afghaanse leger en politie moeten klaargestoomd worden om snel voor de eigen rust en orde te zorgen; geen democratische illusies meer, maar net zoveel staatsopbouw in Afghanistan injecteren als genoeg is om Chaosistan (term van McChrystal) te voorkomen. Lukt dat? Staat of valt met Pakistan, want als de taliban daar ongestoord hun tijd kunnen uitzitten tot 2011, mislukt het plan.

5. Is het doel van de oorlog in Afghanistan duidelijk?
Antwoord: in de speech kwam vierentwintig keer het woord 'war' voor. Dat is vierentwintig keer meer dan in Nederlandse beleidsbrieven ooit is gedaan. Obama, die op 27 maart al had gezegd dat het uiteindelijk nog steeds om een reactie op 9/11 ging en dus om de eliminatie van Al-Qaida, tilde de kwestie zelfs nog iets verder op door over een belang van 'global security' te spreken.

6. Zijn er eisen gesteld aan Karzai?
Antwoord: Obama was nog mild. De Britse premier Brown sprak de hardste woorden: binnen een jaar moeten corruptie en vriendjespolitiek worden teruggedrongen, wat Karzai in een onmogelijke positie brengt omdat hij voor de 'verkiezingen' al allerlei beloften aan dubieuze figuren heeft gedaan in ruil voor stemmen.

7. Zijn er eisen gesteld aan de bondgenoten?
Antwoord: niet anders dan via de boodschap dat 'het niet de oorlog van Amerika is, maar dat deze nu ook samen met de bondgenoten afgemaakt moet worden'. Het lobbyen en kneden vond plaats achter de schermen.

8. Welke betekenissen heeft 3D zo langzamerhand?
Antwoord: om Nederland te strelen zegt Hillary Clinton Diplomacy, Defense and Development, ook al was het een Canadese vondst. In Obama's woorden is het ook Disrupt, Disarm and Defeat Al-Qaida, het doel van de operatie.

9. Wat was de meest opvallende koerswijziging van Obama?
Antwoord: Amerika doet niet langer aan nation building, en overigens kan de economie van de Verenigde Staten dat ook niet trekken.

10. Uruzgan: blijven of weggaan?
Antwoord: door een paar maanden langer te blijven dan afgesproken, zou Nederland zich veel ellende en onbegrip besparen. Het Afghaanse leger moet begin 2011 in provincies die relatief veilig zijn de veiligheidstaak van ISAF overnemen. Nu vasthouden aan de motie-Van Dam/Voordewind is nogal 3D: dom, dwaas en duur.