VN MediagidsWat doen we met de hypotheekrenteaftrek?
Economie 12.04.2010
Bij de miljardentombola van de brede heroverwegingen is de huizenmarkt pijnpunt nummer één. Logisch. De Nederlandse huizenmarkt is ziek. De kredietcrisis heeft het historische kaartenhuis van hypotheekrenteaftrek, aflossingsvrije schulden, sociale huurvoorzieningen, scheefhuurders en losgeslagen woningcorporaties een gevoelige tik gegeven. De wankelende huizenmarkt is bovendien een dure patiënt. Terwijl de huizenprijzen dalen en de overheidsschuld stijgt, pompt Den Haag dit jaar 13 miljard euro in onze koopwoningen, waarvan alleen al 11,4 miljard aan hypotheekrenteaftrek.
Het kunstmatig laag houden van de huren kost nog eens 10 miljard. Tijdens de brede heroverwegingen lagen hier de miljardenbezuinigingen dus voor het oprapen. Zo kon de Commissie Wonen met een ingreep in de huizenmarkt in 2020 een bezuiniging van 11 miljard realiseren; de grootste van allemaal.
Nu mag de politiek kiezen. Pijnlijk wordt de behandeling van de woningmarkt sowieso. De vraag is: beginnen we er nu mee, waardoor de meeste pijn geleden zal worden door de huidige woningbezitters, of schuiven we de ingrepen op de lange baan, waardoor de pijn vooral geleden wordt door de huizenbezitters van de toekomst? Anders gevraagd: gaan we de gevestigde orde laten lijden, of juist de mensen die nog niet arrivé zijn (de honderdduizenden die überhaupt nooit maatschappelijk zullen 'arriveren' incluis)?
Deze vraag trekt een scherpe grens door het politieke landschap. CDA, VVD en PVV - laten we ze voor het gemak even 'rechts' noemen - kiezen ervoor de patiënt niet te behandelen. Ze houden de hypotheekrenteaftrek in stand en kiezen voor de huidige huizenbezitters en de huidige - zieke - huizenmarkt. Aan de andere kant - 'links' - staan D66, SP, GroenLinks, de ChristenUnie en waarschijnlijk de PvdA. Zij willen, ieder op eigen wijze, de patiënt wél gaan behandelen.
De huidige hypotheekrenteaftrek gaat volgens hun verkiezingsprogramma's (het PvdA-program is nog niet beschikbaar) op de helling. De SP limiteert de aftrek tot een hypotheekbedrag van drieënhalve ton (pijnlijk voor al die mensen die een duurder huis hebben). D66, GroenLinks en de ChristenUnie kiezen voor een stapsgewijze ombouw van de renteaftrek.
Hoewel de plannen uitwerking behoeven, lijken de links-liberalen (D66 en GroenLinks) het beste voor te hebben met de patiënt. Zij kiezen voor een grondige behandeling, waarbij niet alleen de hypotheekrente stapsgewijs wordt afgebouwd, maar ook de huurmarkt wordt hervormd (onder meer door scheefhuurders aan te pakken).
- Huizenbezitters zullen door het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek een kwart van de waarde van hun huis kwijtraken.
Een grondige ingreep is het beste voor Nederland, blijkt uit de studie Hervorming van het Nederlandse woonbeleid van het CPB. Afschaffen van de hypotheekaftrek en de overdrachtsbelasting en het liberaliseren van de huurmarkt zullen de woningmarkt weer op de been helpen.
De huurmarkt komt weer in beweging, scheefhuren bestaat niet meer, huizen worden goedkoper en projectontwikkelaars zullen weer meer (huur)woningen gaan bouwen (die ook nog beter zullen voldoen aan de behoeften van de toekomstige bewoners). Kortom: het woongenot zal toenemen en de maatschappelijke welvaart in Nederland stijgen. Het lijkt alsof het CPB zegt: stem D66 of GroenLinks.
Maar anders dan D66 en GroenLinks beweren, is het stapsgewijs afschaffen van de hypotheekrenteaftrek bepaald niet pijnloos. In het jaar dat de stapsgewijze afschaffing van de hypotheekrenteaftrek wordt aangekondigd, zal de prijs van een standaardwoning met ruim 15 procent dalen, blijkt uit de modellen van het CPB. In de twintig jaar daarna daalt de prijs verder tot een min van ruim 25 procent.
Huizenbezitters zullen door het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek een kwart van de waarde van hun huis kwijtraken. Bovendien daalt hun koopkracht, doordat ze in de loop der tijd steeds minder hypotheekrente zullen kunnen aftrekken.
De conclusie is duidelijk: wie op termijn het goede voorheeft met Nederland, kiest nu voor het - geleidelijk - afschaffen van de hypotheekrenteaftrek en het omvormen van de huurmarkt. Maar je kunt dan als politicus niet blijven beweren dat de pijn bij de huidige huizenbezitters wel zal meevallen.
