Het is weer verkiezingstijd. En weer is de kwaliteit van de informatie waarmee de politiek op ons burgers afstapt ronduit beschamend. Stelt u zich eens voor dat een ondernemer om een investering gaat vragen bij een durfkapitalist. Daar staat ze dan, strak in het pak. Ze geeft een presentatie over haar plannen: een geweldig product, een prachtig marketingplan, enorme groeipotentie. De investeerders luisteren geboeid, totdat ze vragen naar de financiële onderbouwing van de plannen en blijkt dat de ondernemer in kwestie daar niets over heeft te melden. Wat de kostprijs van het product zal zijn? Hoeveel marketingbudget er nodig is? Ze kan of wil het niet vertellen. In zo'n geval betekent dat: einde verhaal. Niemand investeert in een onderneming die haar huishoudboekje niet op orde heeft.

Laten we nu eens met deze investeerdersblik kijken naar de provinciale verkiezingen. Deze weken komt de politiek ons, kiezers, om een investering vragen. De provincies geven met elkaar een kleine twee miljoen euro uit om de politieke partijen in staat te stellen deze elevator pitch te houden. Dit alles in de hoop dat u bereid zal zijn uw politieke kapitaal te investeren. De politici hebben folders gemaakt, verkiezingsprogramma's online gezet en stellingen aangeleverd voor de diverse kieswijzers. Maar is dat voldoende om op een stem te mogen rekenen? Ik dacht het niet. Laten we, om dit punt te concretiseren, inzoomen op Zuid-Holland: met 3,5 miljoen inwoners, een begroting van een miljard per jaar en een kleine tweeduizend medewerkers onze grootste provincie. De elevator pitch van de Zuid-Hollandse politici begint op de provinciale website, met een overzicht van de zogeheten 'speerpunten' per partij. Als u als politiek investeerder de moeite neemt, dan treft u hier een verzameling van nauwelijks van elkaar te onderscheiden algemeenheden.

CDA-lijsttrekker Liesbeth Spies wil sterke dorpen én steden, duurzaamheid, economische ontwikkeling en verbetering van wegen en vervoer. VVD-aanvoerder Floor Vermeulen zet de economie voorop, maar wil ook meer ruimte om prettig te wonen én meer wegen. Tonny van de Vondervoort (PvdA) wil het openbaar vervoer stimuleren, de jeugdzorg aanpakken en oneerlijke bezuinigingen voorkomen. Vicky Maeijer van de PVV sluit hier keurig bij aan: zij wil Zuid-Holland 'economisch op de kaart houden' door zich met een afgeslankte provinciale organisatie te richten op kerntaken als ruimtelijke ordening, verkeer en milieu, én - niet te vergeten - door halal-producten te weren uit het Haagse Provinciehuis.

Als kiezer weet ik nu nog niet waar ik mijn politiek kapitaal het best kan investeren. Daarvoor moet ik het provinciale huishoudboekje zien. Hoeveel geld geeft de provincie nu uit, en waaraan? Op welke posten gaat een partij bezuinigen, en hoeveel precies? Waar wil een partij extra geld aan uitgeven? En waar uit de begroting dachten de geachte politici dit geld dan weg te halen? Dus snel doorgeklikt naar de verkiezingsprogramma's. Daar lezen we in het program van het CDA dat 'de recente financiële crisis onderstreept dat het van enorm belang is om de financiële huishouding op orde te hebben'. Goed zo! De VVD toont zich voorstander van 'een transparante en begrijpelijke begroting en jaarrekening: altijd moet helder zijn waarom en waarvoor welke bedragen zijn uitgegeven. Hiervoor zijn goed controleerbare indicatoren nodig.' Prima! Maar als we met onze investeerdersblik doorbladeren, dan blijken ook deze noties niet meer dan goede bedoelingen. In geen enkel programma vind ik een begroting, of een vertaling van het programma in een alternatieve jaarrekening, om maar te zwijgen over 'goed controleerbare indicatoren'. Het is deerniswekkend.

Waarom zouden we ons politieke kapitaal investeren in mensen die niet bereid - of in staat - zijn hun plannen te vertalen in voor ons begrijpbare en onderling vergelijkbare begrotingen? Een politicus die de kiezer serieus neemt, als een investeerder van politiek kapitaal, moet eerst zichzelf serieus te nemen. En een politicus die zichzelf serieus neemt, schrijft een verkiezingsprogramma met een degelijke, begrijpelijke, cijfermatige onderbouwing.