Je zult maar ambtenaar zijn. Je bent druk met het op orde brengen van de Rijksbegroting voor Prinsjesdag, je werkt lange dagen om de plannetjes rond de formatiebesprekingen uit te werken, of je bent in de uitvoering bezig het land op orde te houden terwijl de politieke bazen kwartetten over mogelijke kabinetten. En dan staat er - al in de week voor Prinsjesdag - op de voorpagina van de Volkskrant: '4000 ambtenaren eruit'. De krant heeft de Miljoenennota al ingezien en daarin staat weer een 'doelmatigheidskorting ambtenaren'. In 2015 moet er tweehonderddertig miljoen per jaar minder worden uitgegeven aan ambtenaren.

Dat eeuwige 'ambtenaren eruit' is een bedenkelijke kreet. Ten eerste omdat de steeds opnieuw aangekondigde personele krimp in de praktijk toch niet wordt doorgevoerd. Ten tweede omdat het getuigt van kortzichtigheid.

Eerst die gebrekkige uitvoering. Neem het, nog altijd demissionaire, kabinet-Balkenende IV. Dat heeft zich drie jaar geleden nog voorgenomen om het rijkspersoneel te verminderen met ruim tienduizend voltijders. Hiertoe is een Programma Vernieuwing Rijksdienst op poten gezet, met een eigen secretaris-generaal in de persoon van topambtenaar Roel Bekker.

Bekker is aan de slag gegaan. En het is een succesvol programma geweest, zo valt te lezen in de jongste Voortgangsrapportage Programma Vernieuwing Rijksdienst. Maar wie nuchter naar de cijfers kijkt, ziet dat het 'succes' tegenvalt.

In absolute zin is het aantal ambtenaren niet gedaald, maar zelfs gestegen. Helemaal precies valt het niet op te maken, omdat Bekker in zijn rapportages steeds schuift met plukjes ambtenaren waardoor cijfers onvergelijkbaar zijn. Zo was bijvoorbeeld de oorspronkelijke nulmeting van rijksambtenaren in 2007 aanvankelijk 174.590 voltijdsbanen, terwijl diezelfde nulmeting in het jongste rapport 149.138 plekken bedraagt. Niettemin valt er uit de tabelletjes het volgende beeld te extraheren:

* Het Rijk: van 149.138 naar 147.005 (2133 mensen minder)

* De Hoge Colleges: van 1573 naar 1590 (17 man meer)

* Justitie en Openbaar Ministerie: van 13.242 naar 14.760 (1518 mensen meer)

* Politie: van 52.869 naar 55.021 (2152 man meer)

* Defensie: van 72.938 naar 71.877 (1061 mensen minder)

Opgeteld komt het, overigens nog niet afgeronde, Programma Vernieuwing Rijksdienst niet in de buurt van de beoogde vermindering van tienduizend ambtenaren, maar zien we zelfs een plusje van bijna vijfhonderd man.

'Ambtenaren eruit' is dus makkelijker gezegd dan gedaan. En dat het kabinet-Balkenende IV in zijn laatste Miljoenennota de overheid een nieuwe taakstelling van pakweg vierduizend man oplegt, terwijl de vorige taakstelling per saldo nul resultaat heeft opgeleverd, is al een staaltje bravoure.

Maar het is nog niets bij wat ons boven het hoofd hangt. Want kijken we naar de verkiezingsprogramma's van de regering in wording, dan zal het in het komende regeerakkoord nog erger worden. De verkiezingsprogramma's van VVD, PVV en CDA zijn doordesemd met het 'ambtenaren eruit'-mantra. VVD en PVV noemen kolderieke percentages. Wilders wil dat een vijfde van de ambtenaren 'iets anders gaat doen'. Op basis van de cijfers van Bekker gaat het dan om een kleine zestigduizend mensen. Rutte maakt het nog doller met een kwart, oftewel ruim zeventigduizend ambtenaren eruit.

Loze kretologie, weten we inmiddels, en bovendien kortzichtig. Immers: bezien vanuit het perspectief van de overheid als werkgever, is het basisprobleem de komende jaren niet hoe je ambtenaren weg kunt krijgen, maar hoe je ervoor zorgt dat je straks voldoende goede ambtenaren hebt om de publieke zaak te dienen.

De beroepsbevolking van Nederland krimpt. Als de economie straks weer aantrekt, wordt het voor alle werkgevers weer een strijd om geschikt personeel te vinden. Ook zonder die 'ambtenaren eruit'-praat, gaat het de overheid al genoeg moeite kosten om voldoende goede mensen aan te trekken.