Wat betekent het nieuwe Europese akkoord? Hebben de leiders van de zeventien eurolanden hun munt gered? Is de eurocrisis bezworen? Premier Rutte dacht achteraf van wel. 'Dit is de big bazooka,' sprak hij, verwijzend naar de belofte dat Europa ditmaal met grof geschut in één klap alle onrust uit de financiële markten zou blazen. Daarmee slaat hij de plank volledig mis. Want al is dit akkoord beter dan geen akkoord, de dappere ingreep die nodig was om de rust te herstellen is het niet.

Vanuit economisch perspectief is het akkoord onbevredigend. Geen wonder dat economieprofessoren als Barbara Baarsma, Flip de Kam en Arnoud Boot Ruttes grote bazooka terzijde schoven als een impotent pistooltje.

Maar, al gaat het om de euro, Brussel is meer dan economie. Om de vergadermarathon over de eurocrisis te duiden, is het zinnig economische argumenten te onderscheiden van politieke argumenten. Dan zien we dat voor de economisch bedenkelijke onderdelen van het Eurotop-akkoord steeds politieke argumenten te vinden zijn, soms meer, soms minder zwaarwegend.

Kijk maar. De belangrijkste elementen van het akkoord zijn 1) de afwaardering van de Griekse schuld; 2) het vergroten van het noodfonds; 3) de begrotingsdiscipline in Europa.

Over de Griekse schuld staat in het akkoord dat private schuldeisers de helft kwijtschelden. Economisch gezien is dat onvoldoende. De Grieken zitten zo in 2020 nog met een schuld die groter is dan het nationaal inkomen.

De politieke kant van de zaak is anders. Het was al een hele toer om de internationale banklobby mee te krijgen. En ook Sarkozy kon niet verder gaan bij de afwaardering, omdat de Franse banken voor tientallen miljarden Grieks staatspapier bezitten. Politiek weegt hier zwaarder dan economie.

Dan het vergroten van het noodfonds. Dat zou, als we Rutte moeten geloven, zijn opgekrikt tot een fenomenaal bedrag van 1.000.000.000.000 euro. Niets is minder waar. Er is geen euro bijgekomen in het noodfonds.

Europa heeft gekozen voor wat we hier de 'verzekeringsvariant' hebben genoemd. Het idee is dat de resterende miljarden uit het noodfonds worden gebruikt als garantie voor andere investeerders. Wanneer bijvoorbeeld China nu geld leent aan Griekenland dan zou het noodfonds garant staan voor twintig procent van deze aankoop. Zo tovert Brussel tweehonderd miljard om in duizend miljard.

De verzekeringsvariant is creatief bedacht en het is politiek aantrekkelijk om met die 1.000.000.000.000 euro te schermen. Maar als het doel is het vertrouwen van investeerders terug te winnen, dan roept dit plan meer vragen op dan dat het beantwoordt. Hier hadden de Europese leiders de economische argumenten zwaarder moeten laten wegen.

Tenslotte het punt van de begrotingsdiscipline. Om af te dwingen dat Griekenland, Italië en Spanje hun economie op orde brengen, is externe tucht nodig. Economisch ligt het hierom voor de hand dat het Internationaal Monetair Fonds (IMF) een prominentere rol krijgt bij het bestrijden van de crisis. Het IMF heeft de ervaring, de middelen en de macht om op te treden als schuldsaneerder van landen.

De politieke argumentatie staat hier haaks op. Geredeneerd vanuit doelen als macht en aanzien wil Europa een vinger in de pap hebben bij de schuldsanering van lidstaten. Daarbij heeft het IMF extra geld nodig, als het wil optreden als de schuldsaneerder van Europa. Kapitaalkrachtige landen als China en Brazilië moeten dan over de brug komen. En die willen daar meer voor terug dan geld alleen. Ze willen invloed, in het IMF én in Europa. Ook dat vinden de Europese leiders onwenselijk. China en Brazilië mogen wel betalen maar niet bepalen. Tja; ook hier was meer economische realiteitszin fijn geweest.

Hebben de Europese leiders de eurocrisis bezworen? Nou nee. Het akkoord is een compromis, waarin de nadruk ligt op wat politiek haalbaar was. Nationale parlementen zullen hier vast mee instemmen, maar de kans dat de financiële markten er genoegen mee nemen, lijkt me klein. De vergadermarathon moet voort. Op naar het volgende akkoord.