Complexe materie. Toch wil ik me hier wagen aan een voorspelling: die overname van 9,3 miljard gaat niet door, in elk geval niet zoals die ons afgelopen week is voorgespiegeld. Er zullen misschien wel Essent-aandelen aan RWE worden overgedaan, maar vast niet allemaal. De verkopende aandeelhouders van Essent (vijf provincies en 132 gemeenten) zullen nog wel geld krijgen overgemaakt uit Essen, maar zeker niet de 9,3 miljard die vorige week de voorpagina’s sierde.

Tussen droom en daad staan bij Essent en RWE onder meer: politiek verzet, praktische bezwaren en financiële bedenkingen. Om te beginnen met het verzet: daarvan vallen op dit moment het effect en de omvang nog moeilijk in te schatten. In elk geval is PvdA-parlementariër Diederik Samsom druk doende zijn collega’s bij de aandeelhoudende provincies en gemeenten over te halen om hun Essent-aandelen niet aan RWE te verkopen. Hij wordt hierbij gesteund door partijleider Wouter Bos, die de verkoop voorbarig en onverstandig vindt. Ook de Socialistische Partij mobiliseert intussen de achterban om de verkoop tegen te houden.

De praktische bezwaren frustreren de overname nu al. Zo mag RWE alleen de energieproducent Essent kopen, en niet het nog af te splitsen elektriciteitsnetwerk, dat in overheidshanden moet blijven. De afsplitsing van het netwerkbedrijf is echter nog niet afgerond. Zowel de Mededingingsautoriteit als de minister van Economische Zaken moet de door Essent voorgestelde boedelscheiding nog beoordelen. In feite weet RWE dus niet eens wat het met Essent precies koopt en wat niet.

Soortgelijke onzekerheid betreft de kerncentrale Borssele, die voor de helft in handen is van Essent. De andere ­eigenaar, het Zeeuwse energiebedrijf Delta, wil niet dat het beursgenoteerde RWE het Essentdeel van Borssele krijgt. Dus het deel van de 9,3 miljard dat voor de koop van de kerncentrale was bestemd, zal sowieso in Duitsland blijven.

De financiële bedenkingen tegen de overname zullen spoedig gaan opborrelen bij de provincies en gemeenten. Even leken zij als aandeelhouder spekkoper te worden. Met 9,3 miljard euro kun je leuke dingen doen: wegen bouwen, scholen opknappen, et cetera.

Anderzijds realiseren alle aandeelhouders zich ook dat de 9,3 miljard een flinke, maar eenmalige baat is. Terwijl de dividenduitkeringen van Essent de afgelopen tijd ook in de honderden miljoenen per jaar liepen (zie grafiek). De verkoop van Essent is voor de lokale overheden dus ook een beetje als het verkopen van de kip met de gouden eieren.

Daarbij komt dat de kip minder opbrengt dan gehoopt. RWE betaalt maximaal 9,3 miljard (inclusief Borssele). Daarvan is 1,1 miljard al weg om de schulden van Essent af te lossen. Van de resterende 8,2 miljard zal circa 3,6 miljard worden besteed aan stroppenpotten voor het afkopen van langlopende leasecontracten, garantiestellingen, transactiekosten, en een lening aan het nieuwe Netwerkbedrijf Enexis van 2,6 miljard euro, zo meldde Het Financieele Dagblad vorige week.

Dit geld is natuurlijk niet allemaal ‘weg’, maar in elk geval kun je er als verkopende partij geen leuke dingen meer mee doen in de eigen provincie of gemeente. Wat rest voor de verkopende aandeelhouders is maximaal 4,6 miljard (nog steeds inclusief Borssele). Dat is pakweg tien keer het dividend dat Essent afgelopen jaar heeft uitgekeerd.

Voor provincies die desondanks nog eurotekens in de ogen hebben, heeft Wouter Bos op zijn blog nog een waarschuwing: ‘Provincies die hun aandelen willen verkopen omdat ze denken dan meer geld te kunnen uitgeven dan nu, rekenen zich onterecht rijk en snijden zichzelf in de vingers.’ Anders gezegd: als er al eenmalige baten overblijven van de verkoop, dan zal de minister van Financiën er als de kippen bij zijn om die af te romen. Niks leuke dingen doen.