En terecht. In Noord-Nederland, waar de schoolvakanties nu zijn begonnen, maakten de leerplichtambtenaren vorige week overuren. De overheidsdienaren controleerden op scholen en ze controleerden bij de mensen thuis. Op de laatste schooldag hielden ze zelfs een ­publieksvriendelijke actie – zonder boetes – op Schiphol, waar incheckende ouders met leerplichtige kinderen werden aangesproken op hun te vroege vertrek. De komende weken staan controles in Zuid- en Midden-Nederland op het programma.

Doel van de acties is ‘luxe verzuim’ te voorkomen. Ouders die een dagje eerder op vakantie willen, om files te vermijden of vanwege een goedkoper vliegticket, plegen een overtreding, zo stelt de wet op de leerplicht.

De overheid is er hard ingegaan, de afgelopen jaren. Door voorlichtingscampagnes, controles en meer nadruk op de meldingsplicht van scholen, is het aantal strafzaken over schoolverzuim in vier jaar tijd verdubbeld, zo blijkt uit een brief die staatssecretaris Van Bijsterveldt van OCW deze maand naar de Tweede Kamer stuurde. Ook het aantal geldboetes nam toe. In 2005 gingen ruim vierduizend ouders op de bon.

De repressie werkt. Ouders durven het minder aan om hun kinderen van school te halen voor een vakantie. Hoewel er vorig schooljaar in totaal meer werd gespijbeld, daalde het geregistreerde luxe verzuim met negen procent tot 4532 meldingen.

En dus wil Den Haag nog meer repressie. Van Bijsterveldt verdubbelt dit jaar het budget voor gemeenten om schoolverzuim te bestrijden. Dat levert volgend jaar vast nog meer bekeuringen op.
Maar in haar, succesvolle, aanpak van het schoolverzuim lijkt Van Bijsterveldt het doel van de repressie te vergeten.

Het gaat om leerplicht. Dat ouders verplicht hun kinderen naar school moeten brengen, is een goede zaak in een samenleving waarin functioneren zonder scholing lastig is. De andere kant van de medaille, en daar gaat Van Bijsterveldt toevallig ook over, is dat scholen dan ook de plicht moeten hebben om die kinderen iets te leren.

En die plicht nemen de scholen niet meer serieus zodra de zomer nadert. Het leren stopt in de praktijk al weken voor de grote vakantie. Docenten zijn druk met vergaderingen, zomerfeesten en het schoonmaken van speelgoed. De leerlingen helpen bij het opruimen van de school, eten chips ter ere van het afscheid van de juf, of kijken naar een film. Leren is er niet meer bij.

De vakantievoorbereidingen zijn in het onderwijs zo ingeburgerd dat niemand meer ziet hoe vreemd die eigenlijk zijn. In andere sectoren zou het ondenkbaar zijn: een hotellier die drie weken voor zijn vakantie de gasten niet meer bedient omdat hij de keuken moet schoonmaken, de arts die haar patiënten niet meer helpt omdat ze voor de vakantie haar administratie nog moet bijwerken.

De even vreemde als vanzelfsprekende vrijblijvendheid waarmee scholen de laatste weken voor de vakantie invullen, strookt ook niet met de repressieve aanpak van het luxe verzuim. Als ouder wil je namelijk best thuisblijven omdat je kind naar school moet, maar dan moet dat naar school gaan wel relevant zijn. Het gaat om leerplicht, niet om ophokplicht.

Het zou daarom goed zijn als Van Bijsterveldt, die volgend jaar met haar verbeterde versie van de leerplichtwet komt, de leerplicht ook voor scholen laat gelden. Dat ze niet alleen leerplichtambtenaren achter ouders aanstuurt, maar dat ze ook met prikacties laat controleren wat leerlingen nog leren in die laatste weken voor de vakantie. Opdat kinderen nog wat opsteken, en ouders het gevoel hebben dat ze om een goede reden meer betalen voor hun vliegticket, of in de file staan op de Route du Soleil.

Dan kan de waarschuwing in de schoolkrant voortaan ook anders: pas op, ouders. Het is bijna zomer­vakantie. We gaan er nog even hard tegenaan. Zorg dat uw kind niets mist.