Handen af van de kinderopvang! De extra bezuinigingen op de kinderopvangtoeslag die demissionair minister van Onderwijs Rouvoet aankondigt in de Miljoenennota, stuiten op breed verzet. Van D66 tot de PvdA en van ouderverenigingen tot de FNV, overal klinkt een luid nee!

Vanuit politiek perspectief is de revolte begrijpelijk. De korting op de kinderopvangtoeslag van 375 miljoen in 2011 (al in juni bekend) en nog eens 310 miljoen in 2012 (nieuw!) scheelt ouders soms honderden euro's per jaar. Daarvoor opkomen is kiezers winnen. Inhoudelijk mist het verzet nuance. Voor wie het publieke domein een warm hart toedraagt, en dat doe ik, is het belangrijk dat belastinggeld effectief wordt besteed. En juist met de kinderopvangtoeslag worden jaarlijks honderden miljoenen euro's belastinggeld over de balk gesmeten.

Om een helder oordeel te vellen over de doelmatige besteding van de kinderopvangtoeslag moeten we twee zaken voor ogen houden: 1) het doel van de regeling en 2) de doelgroep. De doelstelling is duidelijk: het gaat om arbeidsparticipatie. De overheid wil financiële belemmeringen wegnemen die jonge ouders ervan weerhouden aan de slag te gaan. De toeslag is vooral een prikkel voor jonge moeders die anders thuis zouden blijven bij de kinderen. Dankzij de toeslag gaan deze vrouwen aan het werk om zich gaandeweg, zo hopen de beleidsmakers, verder te ontwikkelen en economisch zelfstandig te worden. Een groot goed.

Maar bij de doelgroep gaat het mis. De kinderopvangtoeslag is er primair om mensen te helpen die te weinig verdienen om zelf kinderopvang te betalen. Het geld moet naar ouders die niet zouden werken als de toeslag er niet was geweest. Kort gezegd: om het geld effectief te besteden, moet het naar arme, ongeëmancipeerde gezinnen.

In de praktijk gebeurt het tegendeel. Nog geen kwart van de ruim vijfhonderdduizend gezinnen die kinderopvangtoeslag ontvangen, verdient minder dan anderhalf maal modaal, zo viel afgelopen zaterdag te lezen in NRC Handelsblad. Meer dan de helft van de drie miljard euro die de overheid jaarlijks aan kinderopvangtoeslag uitkeert, gaat naar ouders die samen meer verdienen dan tweemaal modaal, pakweg zeventigduizend euro bruto.

Aan deze groep mensen, ik behoor er zelf ook toe, is de kinderopvangtoeslag niet goed besteed. Honderden miljoenen toeslag overmaken aan ouders die het zelf kunnen betalen en die toch niet met werken stoppen als de toeslag wegvalt, dat is weggegooid geld. Het belastinggeld dat hieraan wordt gespendeerd draagt niet bij aan de beoogde doelen (arbeidsparticipatie en vrouwenemancipatie). De duizenden euro's opvangtoeslag die de rijke tweeverdieners jaarlijks opstrijken, gaan naar de wintersportvakantie of de tweede auto. Dat mag dan goed zijn voor de economie, een effectieve besteding van belastinggeld is het niet.

Het probleem is dus niet dat er op de kinderopvangtoeslag wordt bezuinigd, maar de manier waarop Rouvoet het doet. De minister heeft ervoor gekozen om 'de pijn' van de bezuiniging in 2011 'gelijk' te verdelen over alle inkomensgroepen. Dat klinkt aardig, maar het gevolg is dat minima hun eigen bijdrage aan de kinderopvang volgend jaar met ruim de helft zien stijgen, terwijl tweemaal modaal maar een kwart duurder uit is. De allerrijksten, waar de fiscus dus het toeslaggeld zonder enig effect aan overmaakt, gaan per saldo amper meer betalen, zo blijkt uit de kinderopvangberekenaar van het Nibud.

Wat Rouvoet doet, is het geld weghalen waar het effectief is: bij de tienduizenden gezinnen met een laag inkomen waar volgend jaar nu een van beide partners (meestal de vrouw) zal stoppen met werken. Tegelijkertijd blijft hij vele ineffectieve miljoenen overmaken aan de rijke tweeverdieners. Laten we hopen dat Rouvoets opvolger intelligenter te werk gaat bij de aanpak van de kinderopvangtoeslag. 'Handen af', dat is niet nodig en zou zelfs zonde zijn. Rouvoet het mes uit handen nemen en slim gaan snijden, dat is wat de nieuwe regering moet doen.