Er gloort morgenrood aan de horizon. Als we de peilingen moeten geloven, dan kan de SP op 12 september de grootste partij van Nederland worden.

De socialisten staan op 30 zetels. De PvdA schommelt rond de 22. GroenLinks staat op 7. Hiermee is het linkse blok goed voor een kleine 60 zetels. Dat zijn er meer dan het demissionaire kabinet van Mark Rutte er nu heeft.

Stel dat Roemer de grootste wordt. Stel dat hij als toekomstig premier een regering gaat samenstellen over links. Wat gaat er dan met ons land gebeuren? Wat staat er straks in het regeerakkoord van kabinet-Roemer?

Een hypothetische vraag? Zeker. Toch liggen de hoofdingrediënten voor het nieuwe linkse regeerakkoord klaar. Want al weten we nog niet welke vierde, vijfde of zesde partij kabinet-Roemer zal steunen (D66, ChristenUnie, Partij voor de Dieren, CDA?), we kunnen wel kijken hoe de verkiezingsprogramma’s van het linkse blok op elkaar passen – al was het maar als gedachtenoefening.

Elke nieuwe regering moet Nederland nu economisch hervormen. Eerder hebben we hier al vastgesteld dat het regeerakkoord een helder plan moet bieden voor tenminste de volgende vijf vraagstukken: 1) het op gang brengen van de woningmarkt; 2) het terugdringen van het begrotingstekort; 3) het beheersen van de zorgkosten; 4) de inrichting van het pensioenstelsel, en 5) het vergroten van de participatie op de arbeidsmarkt.

Laten we in dit dubbeldikke zomernummer eerst eens kijken naar de woningmarkt. Hier zijn zowel de koop- als de huurkant aan hervorming toe. Aan de koopkant komt het linkse blok er wel uit. In elk geval gaat de hypotheekrenteaftrek op de helling. De SP gaat er het hardste in: de hogere inkomens, die nu nog 52 procent aftrek genieten, zullen het voortaan moeten doen met 42 procent. Het hypotheekbedrag waarover de te betalen rente mag worden afgetrokken, daalt in tien jaar naar maximaal driehonderdvijftigduizend euro.

PvdA en GroenLinks nemen meer tijd. Alle twee maximeren ze de woningschuld die voor aftrek in aanmerking komt per direct op een miljoen euro. Vervolgens bouwt GroenLinks de hypotheekrenteaftrek in vijfentwintig jaar stapsgewijs af tot nul. De PvdA brengt de voor aftrek in aanmerking komende woningschuld in dertig jaar terug tot de prijs van een gemiddelde woning (nu pakweg tweehonderdveertigduizend euro) en verlaagt het maximaal af te trekken percentage tot dertig procent.

Met de huurmarkt doet links niets. PvdA en GroenLinks willen scheefhuurders die met een goed inkomen in een sociale huurwoning zitten nog wel wat extra huurverhoging geven, maar de SP is tegen.

Hoe wil kabinet-Roemer dán de woningmarkt uit het slop trekken? Meer duurzame woningen bouwen willen de linkse partijen alle drie. Maar wie gaat dat betalen als koopwoningen lastiger te betalen zijn en huurwoningen niet duurder mogen worden?
We weten niet welke creatieve ideeën de onderhandelaars aan de formatietafel straks nog verzinnen, maar op basis van de verkiezingsprogramma’s ziet de toekomst van de woningmarkt er in handen van een denkbeeldig kabinet-Roemer weinig zonnig uit. Biedt het regeerakkoord van Roemer een aanlokkelijker perspectief als we kijken naar de begroting, de zorg, de pensioenen en de arbeidsmarkt? Dat bekijken we een volgende keer.

kees.kraaijeveld@vn.nl