Voorwaar een goed voornemen, want reizen met de trein is relatief goed voor het milieu. Zo is de CO2-uitstoot van de treinreiziger per kilometer tweederde lager dan die van de automobilist. Dat we in Nederland jaar in, jaar uit meer treinkilometers maken (zie grafiek) zou je dus kunnen interpreteren als goed nieuws. In 2007 treinde Nederland 15,5 miljard kilometer. Vorig jaar waren het er vrijwel 
zeker nog weer meer.

Er zijn twee redenen waarom de groei van het aantal treinkilometers minder verheugend is dan het lijkt. Ten eerste leiden de extra treinkilometers niet tot een daling van het aantal autokilometers. Tot voor kort steeg het aantal autokilometers sneller dan het spoorgebruik. De trein levert dus domweg een bijdrage aan onze – milieuonvriendelijke – mobiliteitsgroei.

De tweede reden is dat ook treinkilometers veel energie kosten. De NS zal de komende jaren vele miljarden kilowatturen vervuilende elektriciteit verbruiken. De huidige 15,5 miljard reizigerskilometers per jaar produceren ruim 635.000 ton CO2. Dat is – ter vergelijking – de jaaruitstoot van pakweg zeventigduizend huishoudens.

De NS weet dit natuurlijk en het bedrijf doet serieus zijn best de milieuschade te beperken. Zo rijdt NS tegenwoordig al voor een (klein) deel op groene stroom. Ook gebruiken treinen steeds minder energie. Moderne treinen zijn al snel dertig procent zuiniger dan het oude materieel, en nieuwe treinen wekken – net als de Toyota Prius – elektriciteit op bij het remmen. Verder probeert de NS de bezettingsgraad van de treinen te verhogen. Want volle treinen mogen dan onprettig zijn voor de reiziger, het drukt wel de CO2-uitstoot per reizigerskilometer.

Al doende heeft de NS de afgelopen achttien jaar, ondanks de groei in het aantal reizigerskilometers, de uitstoot van het broeikasgras met tien procent weten terug te dringen. Voor 2020 moet daar nog eens tien procent vanaf.

Maar het kan beter. De NS zou ervoor kunnen kiezen de uitgestoten tonnen CO2 te compenseren. Net zoals consumenten nu al hun vliegtickets, diesel of creditcardaankopen compenseren door geld ter beschikking te stellen voor het aanplanten van bossen of voor het opwekken van groene stroom op plaatsen waar dit anders niet zou gebeuren. Door te compenseren, zou reizen per trein ineens nog een stuk milieuvriendelijker en zelfs 'klimaatneutraal' worden.

Voor de kosten hoeft de NS het niet te laten. Het compenseren van de CO2-uitstoot kost ongeveer tien euro per ton. Voor 6,5 miljoen euro per jaar (nauwelijks twee procent van de nettowinst over 2007) is de NS klaar wat betreft het klimaatneutraliseren van de reizigerskilometers.

Maar al plant de NS sinds kort wel bossen, aan volledige compensatie wagen de spoorwegen zich niet. Complicerende factor was, zo zei de onlangs vertrokken topman Aad Veenman ooit, dat de NS van Den Haag niet zelf de prijs van een treinkaartje mag bepalen en dus de compensatiekosten niet zou kunnen doorberekenen aan de klant. Ook zou uit onderzoek blijken dat treinreizigers geen zin hebben om extra te betalen voor het milieu.

Zou kunnen. Maar als de NS dan zelf niet wil compenseren, dan zou het tenminste de klant die keuzemogelijkheid kunnen bieden. Sommige vliegvelden en tankstations bieden hun klanten al de mogelijkheid hun CO2-uitstoot te compenseren. Ingewikkeld hoeft dit niet te zijn. Treinkaartjes worden grotendeels verkocht via de automaat. Het is een kleine moeite om op het aanraakscherm waar je reisdoel, klasse, korting en datum kiest, een extra knop te maken waarmee de treinreiziger kan aangeven dat hij zijn treinreis wil compenseren. Voor slechts een paar cent per retourtje kan de reiziger dan zelf kiezen voor een echt groen treinkaartje. Wellicht een fijn voornemen voor Bert Meerstadt, die begin januari is begonnen als de nieuwe baas van de NS.