Beide Ame­ri­kaan­se softwarebedrijven groeien hard. Google heeft een slecht jaar als het minder dan dertig procent groeit. En Micro­soft, ouder en qua omzet driemaal groter, groeit jaarlijks steevast met tien tot twintig procent. Alle twee zijn ze marktleider; Microsoft met het besturingssys­teem Windows, dat wereldwijd bijna alle pc’s aanstuurt, en Google met zijn online zoekmachine. Alle twee verdienen ze geld als water, en alle twee zijn ze ambitieus. Zo ambitieus dat ze steeds vaker openlijk met elkaar de strijd aangaan.

Deze maand heeft Google aangekondigd een besturingssysteem voor computers op de markt te brengen. Het bestaande programma Google Chrome, bedoeld om op internet te surfen – zoals met Microsoft Explorer – past Google aan zodat kleine laptops straks geen Windows meer nodig hebben. Eerder al introduceerde Google het softwarepakket Google Apps, dat met tekstverwerker en rekenprogramma een directe concurrent is voor het Office­pakket van Micro­soft.

En zo is het al een tijdje bezig: Micro­soft heeft MSN, Google kwam met Google Talk; Micro­soft heeft Hotmail, Google kwam met Gmail; Google heeft zijn befaamde zoekmachine, Microsoft lanceerde in mei een nieuwe tegenhanger ‘Bing’. En als antwoord op het Google Chrome-besturingssysteem heeft Micro­soft nu besloten delen van Office voortaan gratis weg te geven via internet.

De wedloop heeft met alle zetten, tegenzetten en strategische offers wel iets weg van een schaakwedstrijd, leuk om naar te kijken. Maar het is meer dan dat. Deze titanenstrijd bepaalt of en hoe wij als consumenten straks betalen voor iets dat zo langzamerhand voor veel mensen tot de primaire levensbehoeften behoort: software. Microsoft en Google hanteren van oudsher elk een eigen verdienmodel. Micro­soft verkoopt softwareproducten, op een schijfje, via internet of voorgeïnstalleerd op een nieuwe pc.

Google daarentegen biedt zijn software aan als een dienst. Het Google­model – in goed Nederlands ‘software as a service (SAAS)’ genoemd – wordt de laatste jaren steeds belangrijker, ook voor Micro­soft. In het SAAS-model verkoopt de maker geen software meer, maar geeft hij gebruikers de mogelijkheid – online – van de programma’s gebruik te maken. De programma’s draaien fysiek niet op de computer van de gebruiker zelf, maar op de internetcomputers van de aanbieder.

De voordelen van het SAAS-model liggen voor de hand: de klant heeft, voor een relatief laag bedrag, altijd de jongste versie van de software. Google maakt het nog aantrekkelijker omdat alle aangeboden software gratis is. Waar het Google immers om gaat, is mensenmassa’s naar zijn websites lokken met oog op zijn eigenlijke klanten: de adverteerders. Googles inkomsten zijn advertentie-inkomsten.

Nade­len zijn er ook: anders dan in het oude Microsoft­model, waarbij de klant direct afrekende, is in het Google­model minder duidelijk wie er betaalt en – dus – mede aan de touwtjes trekt. Ook moeten SAAS-klanten veelal hun hele hebben en houden (mails, contactpersonen, de administratie) toevertrouwen aan de softwaremaker. Veel mensen vinden Google hierom een beetje eng. Maar eng of niet, het gratis Googlemodel is zo aantrekkelijk dat de softwarewedloop Microsoft dwingt om ook deze kant op te schuiven.

Voor wie Google niet vertrouwt en ook niet van Micro­soft houdt, is het goed te beseffen dat de macht die de twee SAAS-leveranciers hebben, beperkt is, juist vanwege de aard van het googlemodel. Google en Micro­soft zijn straks aangewezen op de hoeveelheid mensen die ze met hun softwareaanbod weten te verleiden en weten vast te houden. Vooral dat laatste is geen sinecure. De software zit niet meer vastgebakken in je computer, zoals in het oude Microsoft­model, dus alternatieve aanbieders (Yahoo, Linux, Sun) zijn altijd slechts een muisklik weg.

De consument kan niet meer zonder de softwaremakers, maar in de wereld van het gratis computeren is die afhankelijkheid in elk geval wederzijds.