Just follow the money. Met deze tip wees Deep Throat reporter Bob Woodward de weg naar de toedracht van het Watergate-schandaal. Sindsdien is 'volg het geld' het adagium voor eenieder die wil weten hoe het zit. En terecht. De verdeling van geld maakt vaak duidelijk welke belangen er spelen of waar de prioriteiten liggen.

Ook bij de voorbereiding op de lokale verkiezingen is 'follow the money' een goed uitgangspunt. In elk lokaal verkiezingsprogramma staan beloften over groenere parken, fraaiere woningen en veiliger straten. Toch weten we dat gemeenten de komende jaren fors zullen moeten bezuinigen.

Om te achterhalen hoe de prioriteiten van een partij werkelijk liggen, zouden kiezers moeten weten hoe een partij het schaarse publieke geld wil verdelen over de posten van de gemeentebegroting: hoeveel gaat er naar groen, naar ruimtelijke ontwikkeling, naar ordehandhaving?

Het is belangwekkend genoeg, want gemeenten geven grote sommen geld uit. Zo gaat bij de gemeente Amsterdam dit jaar zomaar vijf miljard euro om. Om een indruk te geven: hiervan gaat bijna een miljard op aan uitkeringen en reïntegratie, 360 miljoen aan zorg en een kleine zestig miljoen aan openbare ruimte, parken, sport en recreatie.

De meeste kiezers hebben geen idee van de bedragen die omgaan in het gemeentehuis. Geen wonder, want in de verkiezingsprogramma's zult u er tevergeefs naar zoeken. Geld lijkt geen rol te spelen. Beoogde budgetten ontbreken. De partijen vertellen de kiezer niet hoeveel publiek geld ze van plan zijn uit te gaan geven en waaraan. Hierdoor kunnen ze in feite de meest ongerijmde toezeggingen doen.
Neem weer Amsterdam: GroenLinks wil graag groen, maar geen letter over hoeveel hiervoor dan begroot moet worden. D66 wil 'geen cent' bezuinigen op onderwijs, maar waarop dan wel, is onvindbaar. De VVD wil 'hufters keihard aanpakken', maar vermeldt niet hoeveel ze daarvoor willen uittrekken.

De PvdA, vooralsnog de grootste partij van Amsterdam, ziet er willens en wetens vanaf financiële details prijs te geven. De schrijvers van het PvdA-programma stellen dat vanwege de omstandigheden 'een blauwdruk voor de gemeentelijke inkomsten en uitgaven op basis van dit PvdA-programma' niet is te geven. Jammer maar helaas.

Vervolgens doen de Amsterdamse sociaal-democraten nog wel een belofte: 'Gezien de nog steeds snel veranderende financiële omstandigheden zullen we in februari aan dit concept verkiezingsprogramma een financieel vooruitzicht koppelen met de dan actuele prognoses.' Misschien dat deze cijfers er inmiddels zijn, maar bij het sluiten van deze editie waren ze in elk geval online nog onvindbaar.
De conclusie is helder: van links tot rechts lokken lokale politici kiezers naar de stembus zonder ze terdege te informeren. Op een handjevol ingewijden na hebben de kiezers op 3 maart geen sjoege van de financiële consequenties van hun stemgedrag.

Een cynicus zou kunnen opmerken dat de financiële kaders bij de programma's voor de landelijke verkiezingen vaak ook nogal summier zijn. Maar op landelijk niveau worden de meeste programma's nog becijferd door het Centraal Planbureau. Op basis van dit rekenwerk heb je als kiezer tenminste enig houvast. Decentrale planbureaus zijn er niet. Lokale politici zullen er dus zelf voor moeten zorgen dat ze hun plannen van een financiële onderbouwing voorzien. Een manier waarop dit zou kunnen, is door de bestaande jaarbegroting van de gemeente netjes post voor post weer te geven in een grafiekje met kolommetjes. Vervolgens kan elke partij de budgettering die ze zelf in gedachten heeft ernaast zetten. Zo wordt voor de kiezer in een oogopslag duidelijk wat de gemeente nú uitgeeft aan groen, en hoeveel dit zou moeten zijn volgens GroenLinks. Of op welke posten de VVD dan precies wil gaan bezuinigen.

Lokale politici moeten voortaan de moeite nemen helder in beeld te brengen wat de gevolgen zijn van hun politieke keuzes op de gemeentebegroting. Dan kunnen wij als kiezers in het stemhokje het geld volgen en weten we - beter dan nu - wat de financiële consequenties van ons stemgedrag zouden kunnen zijn.