Huurbeleid is sociaal beleid dat een nobel doel dient: een betaalbare woning voor iedereen. Een warmhartig mens kan daar moeilijk tegen zijn. Maar in werkelijkheid is het huidige 'sociale' huurbeleid helemaal niet zo sociaal. De maatschappelijke kosten van het huurbeleid zijn hoger dan de maatschappelijke opbrengsten, zo blijkt uit de jongste woningmarktstudie van het Centraal Planbureau (CPB). Het huurbeleid is juist asociaal: het sponsort de verkeerde mensen met miljarden, het hindert de doorstroming en het creëert wachtlijsten. De CPB-grafiek illustreert hoe het zit.

Huurbeleid betekent dat de overheid kunstmatig de huren verlaagt. Dit doet ze allereerst via de huurtoeslag. Mensen wier inkomen te laag is in verhouding tot de huur, kunnen de toeslag aanvragen. Bijna één miljoen huishoudens ontvangen zo jaarlijks 1,8 miljard euro. Dat werkt goed: de grafiek laat zien dat de huurtoeslag terechtkomt bij de huishoudens die het het hardst nodig hebben.

De tweede vorm van huurverlaging is de wijze waarop de overheid verhuurders in de sociale sector (en die beslaat vijfennegentig procent van de huurwoningen) bindt aan een wettelijke maximumhuur. Uit de grafiek blijkt dat deze impliciete huurderssubsidie niet de doelgroep bereikt, maar verspreid is over de inkomensgroepen.

Nog gekker wordt het als we naar de rol van de woningcorporaties kijken. De corporaties rekenen namelijk niet de wettelijke maximumhuren, maar gaan, vanuit de beste bedoelingen, daar nog eens onder zitten. Deze zelfverkozen huurverlaging gaat ten koste van de inkomsten, maar dat kunnen de corporaties zich wel permitteren. Het gaat om een 'economisch offer voor sociaal beleid', zo stelt de Stichting Corporatie Vastgoedindex (aeDex), die de prestaties van de corporaties onderling met elkaar vergelijkt.

Dit klinkt mooi, maar bovenstaand grafiekje laat haarfijn zien dat de miljarden die met dit 'sociale offer' zijn gemoeid, vooral de rijkere huurders sponsoren.

Zo kan het gebeuren dat overheid en corporaties samen jaarlijks 14,5 miljard euro opofferen voor 'sociaal beleid', terwijl van elke euro slechts zesenveertig cent bij de beoogde doelgroep belandt. Ruim de helft van het geld komt terecht bij mensen voor wie het niet is bedoeld: bij de 1,7 miljoen huurders met een gemiddeld tot hoog inkomen, waarvan driekwart woont in (te) kleine huurwoningen die niet voor hen bestemd zijn.

Nu heb ik niets tegen scheefhuurders, sterker nog, ik ben er zelf een. Maar de 1,3 miljoen scheefhuurders tonen wel hoezeer het huurbeleid niet alleen belastinggeld ondoelmatig besteedt, maar ook de woningmarkt verziekt.

Wie eenmaal in een goedkope sociale huurwoning is beland, komt daar moeilijk uit. De doorstroming op de woningmarkt stokt. En zo kan het dat terwijl Nederland 2,3 miljoen goedkope huurwoningen telt en 1,3 miljoen huishoudens met een laag inkomen, er toch honderdveertigduizend arme huishoudens op de wachtlijst staan voor een woning.Voor mij als scheefhuurder is dit extra reden om te verhuizen. Maar corporaties en overheid kunnen ook iets doen. Liberalisering van de huurmarkt, waardoor de huren zouden verdubbelen en het afgelopen zou zijn met de ongewilde sponsoring van rijke huurders, het scheefhuren en de wachtlijsten, zou volgens het CPB welvaartswinst opleveren voor alle betrokkenen.

Maar liberalisering is door het kabinet achterin de ijskast gezet. De woningcorporaties, voorstanders van liberalisering, kunnen onafhankelijk van het kabinet wel een grote stap vooruit zetten door op te houden met het goed bedoelde maar averechts werkende sociaal geoffer. De corporaties zouden alle huren moeten verhogen tot het wettelijke maximum. Dit levert de corporaties jaarlijks een slordige 7,8 miljard euro op, nog afgezien van de waardestijging van hun onroerend goed. Als de corporaties over deze extra inkomsten gewoon vennootschapsbelasting betalen, dan heeft de Belastingdienst ruim voldoende om de minder bedeelde huurders te compenseren voor de huurverhoging. Dan heeft iedereen een betaalbare woning, maar is het afgelopen met het sponsoren van rijke huurders en kan de huurwoningenmarkt weer in beweging komen. Dat zou nog eens sociaal zijn.