De wereld bevindt zich in een economische crisis, en dat wordt nu ook op de arbeidsmarkt gevoeld. Maar: er is geen reden tot het soort werkloosheidsmasochisme waarmee we dezer dagen geconfronteerd worden door de nationale en internationale pers.

Eerst de feiten. De werkloosheid is de afgelopen drie jaar spectaculair gedaald, van 500.000 naar 300.000 mensen (zie grafiek). Dit herstel volgde op een lastiger periode aan het begin van de eeuw, toen de werkloosheid verdubbelde van 250.000 mensen (2001) naar 500.000 mensen in 2004 en 2005. Dit patroon op de arbeidsmarkt - met zwiepers van een paar honderdduizend mensen omhoog en naar beneden - is de normaalste zaak van de wereld.

Omdat de economische teruggang dit keer naar verwachting steviger is dan die in het recente verleden, zou ook de werkloosheid wel eens sterker kunnen oplopen. Desondanks verwacht het Centraal Planbureau in zijn ramingen uit december een piek in de werkloosheid in 2010 op 495.000 mensen, ofwel 6,5 procent van de beroepsbevolking. Die piek ligt dus op hetzelfde niveau als de vorige.

Komen we bij het masochisme. We weten allang, zowel uit historische gegevens als uit de verwachtingen van het CPB, dat de werkloosheid gaat oplopen. Daar zijn al de nodige stukjes over geschreven, radiominuten over volgepraat en tv-filmpjes over gemaakt. Dit slechte nieuws wordt niet één keer groot gebracht, maar is in de slechtnieuwsverdriedubbelaar gegaan.

Afgelopen week, bijvoorbeeld, presenteerden Philips (licht, gezondheid, consumentenelektronica), bankverzekeraar ING en metaalbedrijf Corus plannen om het aantal werknemers wereldwijd terug te brengen. Dat leidde tot stevige berichtgeving; tot openingen krant aan toe.

Een argeloze lezer zou zomaar kunnen denken dat het groot nieuws was. Integendeel. De ontslagen bij Philips, ING en Corus maken deel uit van de 200.000 ongelukkigen die in 2010 extra zonder werk zullen zitten. Ze komen er niet bovenop.

Naast het algemene getal en de ontslagen bij individuele bedrijven komen de werklozen nóg een keer voorbij: als onderdeel van de sector namelijk. X-duizend ontslagen in de bouw; Y-duizend ontslagen in de financiële sector; Z-duizend ontslagen in de metaal. En nu we het er toch over hebben, is de kans groot dat de werkloze nog een keer tot nieuws bestempeld wordt: als onderdeel namelijk van de grootte van het bedrijf: zoveel duizend ontslagen in het MKB. De media hebben dus welbeschouwd geen verdriedubbelaar maar een slechtnieuwsverviervoudiger uitgevonden.

We moeten ons niet gek laten maken. Door de structurele krapte op de arbeidsmarkt zal de stijging van de werkloosheid beperkt blijven en, bij het aantrekken van de economie, bovendien snel afnemen. Daar heeft de commissie-Bakker vorig jaar nog zo'n mooie analyse over gemaakt. Bovendien: de arbeidsmarkt was tot voor kort stevig overspannen. Midden vorig jaar waren er nog 250.000 vacatures - meer vacatures dus dan er de komende twee jaar aan werklozen bijkomen. Denk ook eens aan die (publieke) sectoren die kamp(t)en met tekorten aan personeel: bij Defensie kunnen morgen 5000 mensen aan de slag; in het onderwijs is een lerarentekort dat er om vraagt opgelost te worden.

Als u goed heeft opgelet, denkt u nu: maar dat hoge niveau van de vacatures in 2008, al die baankansen bij het leger en op school, en die structurele krapte zitten toch zeker ook verwerkt in die verwachting dat de werkloosheid in 2010 een kleine 500.000 bedraagt? Die banen zijn toch niet extra?

Zo is dat. Goed gezien.