Maar dat gaat dus niet door.

Want de kern van Verantwoordingsdag is het Financieel Jaarverslag van het Rijk 2007, waarin wordt nagegaan of de doelen van in dit geval het vorige kabinet in 2007 zijn gehaald. En in dat Jaarverslag ben ik niet eens toegekomen aan het Voorwoord, laat staan aan de Inhoudsopgave. Ik ben al gestruikeld op pagina 2 waar, als een soort kwantitatieve preambule op het verslag zelf, twee taartgrafieken staan afgebeeld. Ik heb ze voor u gereproduceerd.

Wat staat er te lezen in die taartjes? Het ene gaat over inkomsten, het andere over uitgaven. Minister Bos hanteert daarbij een opmerkelijke volgorde: eerst de uitgaven (bovenaan pagina 2) en dan de inkomsten (onderaan). Laten we hem daarin vooral niet volgen.

Eerst de inkomsten dus. De kop van de taartgrafiek luidt: 'Belastingen, premies en gasbaten, op EMU-basis: 216,5 miljard euro.' Blijkens de grafiek is de grootste bron van inkomsten de belastingheffing (135,9 miljard), dan de premies (73 miljard) en tenslotte de gasbaten 7,6 miljard).
Mijn vermoeden is dat er in Nederland minder dan duizend mensen zijn die begrijpen wat hier staat (terwijl het dik 16,5 miljoen mensen aangaat). Een van de hamvragen is: wiens inkomsten zijn dit? En wat is in hemelsnaam een 'EMU-basis'?

Het antwoord op die vragen is (ongeveer): het zijn de inkomsten van de collectieve sector volgens definities die zijn afgesproken in Europa, specifieker in het kader van de Economische en Monetaire Unie (EMU). 'EMU-basis' betekent daarom dat deze cijferopstelling voor Nederland vergelijkbaar is met soortgelijke cijferopstellingen van andere Europese landen.

Dan de uitgaven. Daar staat boven: 'Netto-kaderuitgaven: 196,2 miljard euro'. Ook dit gaat in drieën: uitgaven aan Sociale Zekerheid en Arbeidsmarktbeleid (56,6 miljard euro) - daar kan een mens zich iets bij voorstellen. En dan is er nog de 'Rijksbegroting in enge zin' (92 miljard).

Tenslotte zijn er uitgaven die blijkbaar vallen onder het 'Budgettair Kader Zorg' (47,6 miljard euro).
En weer zijn er maximaal duizend mensen die hier een touw aan kunnen vastknopen. 'Kader' is een specifieke term uit het begrotingsbeleid en betekent eigenlijk: plafond. De uitgaven mogen niet 'buiten het kader' gaan. Hoe groot het kader is, is afhankelijk van de afspraken uit het regeerakkoord. Om het makkelijker te maken, is het 'totale kader' in drieën geknipt: zorg, sociale zekerheid, rest.

Het opmerkelijkste aan pagina 2, echter, is niet het onbegrijpelijke karakter van de afzonderlijke grafieken. Echt maf is dat je de twee niet zomaar met elkaar kunt vergelijken. Een normaal mens denkt: er is in 2007 216,5 miljard binnengekomen en er is 196,2 miljard uitgegeven, dus heeft Wouter Bos in 2007 een slordige twintig miljard euro overgehouden. Goeie vent!
Het is niet zo. Ik schat dat het aantal mensen die dit echt kunnen uitleggen de honderd niet te boven gaat. En u wilt het niet eens weten (als u er überhaupt nog bent).

Zou de minister van Financiën de kwantitatieve informatie uit het Jaarverslag (en de Miljoenennota) zo kunnen visualiseren dat de mensen die die 216,5 miljard euro hebben betaald (want dat is wel echt waar) ook kunnen snappen hoe het zit? Dan kunnen we het daarna over zwartkijken, voetballen en prioriteiten hebben.