‘AEX sluit eind van het jaar op 480 punten. De economische groei in Nederland bedraagt 1,9 procent. China laat de yuan vrij zweven. De dollar daalt verder. Zoiets bedoel je?’
‘Ja! Weet je dat zeker?’
‘Nee gek, ik zeg maar wat. Weet je wat je het beste aan een vervelende econoom kan vragen? “If you’re so smart, why aren’t you rich?” Als ik beurskoersen en valutabewegingen kon voorspellen, was ik schat­rijk.’
‘En dat ben je niet.’
‘Nee.’
‘Dat wordt een kort gesprek dan. Want eigenlijk zeg je dat je niets kunt voorspellen.’
‘Integendeel: ik kan alles voorspellen. Alleen niet in de mate dat jij of ik daar geld mee kunnen verdienen.’
‘Ik ben je kwijt.’
‘Met een waarschijnlijkheid van 99 procent voorspel ik je dat de economische groei in Nederland in 2008 tussen de 0,5 en 3,0 procent bedraagt. En de AEX eindigt tussen de 400 en 700 punten.’
‘Daar heb ik inderdaad niets aan. Die marges zijn veel te breed.’
‘Correctie: je kunt er niet mee op de beurs speculeren, maar je hebt er intussen wel heel veel aan. Het is de basis van je bestaan.’
‘Ik ben je weer kwijt.’
‘De beste voorspelling voor 2008 is dat het jaar in alle opzichten veel zal lijken op 2007. Dat geldt voor de gemiddelde dagtemperatuur per seizoen, voor de omvang van het nationaal inkomen, voor de totale werkgelegenheid. Het geldt voor de overheidsuitgaven aan onderwijs, voor het aantal mensen dat een bijstandsuitkering ontvangt, en voor het antwoord op de vraag hoe gelukkig jij zult zijn. Er is veel meer stabiliteit in Neder­land (en in de wereld) dan we denken. De veranderingen van jaar op jaar gaan in (tienden) van procenten. Neem het nationaal inkomen. Dat zal in 2007 (we weten het nog niet precies) een miljard of 550 zijn geweest. We weten vrij zeker dat er volgend jaar groei zal zijn, maar dat die lager uitpakt dan in 2007. Diverse vooruitkijkers denken dat het 1,75 procent wordt. Reken maar uit. De inkomenstoename is tussen de 2,75 miljard (zijnde 0,5 procent) en 16,5 miljard euro (zijnde drie procent) en bedraagt 9,6 miljard euro als de vooruitkijkers gelijk krijgen. Dat lijken enorme verschillen en dat zijn het ook. Maar wat het ook wordt in 2008, het inkomen lijkt sterkt op dat in 2007: iets tussen de 550 en 575 miljard euro in.’
‘Dat is elementaire wiskunde. Maar je zei dat dat de basis was van mijn bestaan. Dat is iets heel anders.’
‘Nee, dat is precies hetzelfde. Als de wereld op hoofdlijnen niet zo voorspelbaar zou zijn, konden we nergens op bouwen. Wat zou er gebeuren als de gemiddelde dagtemperatuur in augustus tussen de –100 en +100 graden Celsius zou zijn? Wie durft beslissingen te nemen als het nationaal inkomen in 2008 kan fluctueren tussen de tweehonderd en duizend miljard euro? Wie gaat er nog beleggen als de AEX aan het einde van het jaar zowel op vijftig als op tweeduizend punten kan staan? Wie neemt jouw hypotheek af als de huizenprijs met gelijke waarschijnlijkheid zowel vijftig procent kan stijgen als dalen?’
‘Dat is inderdaad een rare wereld.’
‘Onbewoonbaar zelfs. Je kunt lang volhouden dat we alleen in relatieve rust en welvaart kunnen leven omdat de jaren zo op elkaar lijken. De toekomst wordt er planbaar door. Iedereen weet waar hij ongeveer op kan rekenen. En gedraagt zich daarnaar.’
‘Maar er zijn wel degelijk dingen die van het ene jaar op het andere radicaal veranderen. Een bedrijf dat failliet gaat. Hagel in juni. Een plotselinge recessie. Of een beurskrach. Een crash op de huizenmarkt.’
‘Yep, dat zijn de uitzonderingen. Anders gezegd: dat is nieuws. Daar gaan de openingen krant over het komende jaar. En aan het einde van het jaar zeggen we: poe, poe, wat een enerverend jaar. Terwijl het jaar feitelijk een min of meer getrouwe kopie is van het vorige.’
‘Maar er is toch een enorme dynamiek in de wereld? Hij draait toch steeds sneller?’
‘Goed punt. Maar vaak zien we hoge snelheid en tegelijkertijd lage versnelling. De Chinese economie groeit al decennia met ongeveer tien procent per jaar. Dat zal in 2008 ook wel weer zo zijn. De verandering van de versnelling is dus nul. Door die hoge snelheid verandert de wereld natuurlijk wel, over een wat langere periode bekeken. Twee procent verandering per jaar is van jaar op jaar nauwelijks waarneembaar, maar na tien jaar telt de verandering op tot (ruim) twintig procent en dat tikt aan.’
‘Wat wordt de wereld hier slaapverwekkend saai van zeg. Nieuws, wil ik lezen.’
‘Je zal in 2008 op je wenken worden bediend: wat er ook (niet) gebeurt in de wereld, er is elke dag een opening krant en elke dag een opening van de journaals. Dat was in 2007 trouwens ook al zo.’