Het beste economische idee van 2008 is zonder twijfel: het redden van banken in nood. Auteur: Wouter Bos. Nieuw is het idee allerminst. Ook in eerdere crises in de afgelopen decennia hebben overheden banken gered. Maar wat het idee tekort komt aan originaliteit, maakt het goed in zijn uitwerking.

ABN Amro staat nog overeind aan de Amsterdamse Zuidas; de pinpas glijdt bij Fortis Bank Nederland nog soepel in de flappentap, bij ING kan nog moeiteloos elektronisch gebankierd worden, en een klein boodschapje kan nog immer worden afgerekend met de chipknip van SNS. Een cynicus zal vragen: waarom is het zo’n goed idee als het effect is dat er niets is veranderd ten opzichte van 2007? Houden wat we al hadden, is in deze een heerlijkheid op zichzelf. De gevolgen van het omvallen van een grote bank zijn namelijk met geen pen te beschrijven.

Laat die bank eens een miljoen particuliere klanten hebben: die hebben dan van het ene op het andere moment geen beschikking meer over hun geld. Bood­schap­pen doen? Trein­kaartje kopen? Huur betalen? Zit er even niet in. Als een grote bank is omgevallen, hebben de rekeninghouders natuurlijk nog wel een vordering op de bank: het is hun geld. Maar die rekeninghouders staan dan in de rij met schuldeisers die de bewindvoerder van de omgevallen bank allemaal netjes moet behandelen. Dat duurt even, en niet al het geld komt terug. In­tus­sen had de omgevallen bank natuurlijk ook geld geleend van andere banken. Gevolg: een systeemcrisis. Banken beleven dan een macabere domino-day en vallen omstebeurt om, steeds meer rekeninghouders achterlatend zonder geld.

Het is ons bespaard gebleven, maar nu moeten we ook leven met de nadelen. Een bank in staatshanden is geen lolletje. Wouter Bos moest besluiten over de integratie van Fortis en ABN Amro, en een nieuwe baas benoemen: Gerrit Zalm. Politici die bedrijfseconomische besluiten nemen – uit het sovjettijdperk herinneren we ons dat dat vragen is om moeilijkheden. Zo snel mogelijk weer lozen dus, die bank. Een niet-origineel plan met nare bijeffecten dat slechts bewerkstelligd heeft dat we nog hebben wat we al hadden – het tekent 2008 dat dit het beste economische idee van het jaar was.