Steeds vaker hoor je dat de scheiding van hun ouders als heel naar wordt ervaren door kinderen. Legitimeert dit het omzet-ten in werkelijkheid van mijn fantasie om het met een ordinaire volksjongen te doen? Als mensen vaker affaires hebben en vreemdgaan, hoeven we die kinderen niet zoveel aan te doen!
- M.D. te B.

Ik sprak laatst een jonge vrouw die een vriend had, al jaren, en die mij vertelde dat ze hoopte het ooit eens met een bloedmooie maar domme jongen te doen. 'Waarom dom?' vroeg ik. 'Nou,' antwoordde ze, 'dan loop ik niet het risico verliefd te worden.' Kennelijk meende ze dat ze alleen verliefd kon worden op intelligente mannen.

Het zou mal zijn om te denken dat u kunt zeggen: ik ga vreemd, want ik wil de kinderen geen pijn doen. En dat als uw man u betrapt u vervolgens kunt zeggen: 'Maar schat, dit is ethisch vreemdgaan.' Ik ben het overigens met u eens dat in veel gevallen discreet vreemdgaan te verkiezen is boven een scheiding, zeker als er kinderen bij betrokken zijn.

Wat stelt u zich voor bij een ordinaire volksjongen? Het klinkt reviaans. Als ik me verkleed, zou ik dan voor een ordinaire volksjongen kunnen doorgaan? Of bedoelt u met 'volksjongen' een lustobject waarmee je heerlijke seks kunt hebben zonder ooit op het object verliefd te hoeven worden?

Heeft u wel eens gemediteerd? Ik gruwel van spiritualiteit etc., maar het lijkt me fijn als meditatie werkt bij mij (ik ben héél druk). Voor geen goud wil ik op een cursus. Denkt u dat ik het op andere wijzen eens moet proberen?
- Anoniem, Amsterdam

Bewust heb ik niet gemediteerd, maar als meditatie een vorm van verhoogde concentratie is, kan schrijven misschien ook als meditatie worden beschouwd. Er zijn ongetwijfeld boekenkasten vol geschreven over hoe te mediteren. Lezen kan wellicht ook als een vorm van meditatie worden beschouwd. Een vriendin van mij heeft veel gehad aan yoga.
Seks kan meditatie zijn. Kunt u geen buurman/buurvrouw vinden voor een tot niets verplichtende fysieke relatie? U zegt dan tegen die man of vrouw: 'Sommige mensen noemen dit seks, ik noem het meditatie.'

Moet ik vegetariër worden? (Ik zou liegen als ik u mailde dat het mijn geweten is dat hier spreekt, het zijn de gruwelijke beelden die ik van de vleesindustrie heb gezien op tv en film.)
- Marieke, Rotterdam

Er zijn gegronde ethische redenen om vegetariër te worden. O.a. Coetzee heeft daar in Dierenleven over geschreven. Er zijn gegronde gezondheidsredenen om vegetariër te worden. Safran Foer heeft daarover geschreven, ik heb dat boek niet gelezen. Het staat u echter vrij de moraal en uw gezondheid met voeten te treden. Godzijdank. Roken is vermoedelijk slechter dan het eten van een biefstukje en in veel producten, bijvoorbeeld kaas en snoepjes, zijn dierlijke vetten verwerkt, zodat ook vegetariërs doorgaans iets van een dier tot zich nemen.

Ooit vroeg iemand mij: 'Ben je monogaam?' Waarop ik antwoordde: 'Ik doe mijn best.' Deze houding lijkt mij verstandig, zowel ten opzichte van mensenvlees als van dierenvlees. Wij hoeven het niet elke dag te consumeren. Een keer per week is voldoende. Zodat u kunt zeggen: 'Ik ben vegetariër, alleen op donderdagen van 8 tot 9 ga ik vreemd, dan verorber ik twee frikadellen.'

Denkt u dat het waarschijnlijk is dat de roman in de komende honderd jaar een opvolger krijgt?
- G.V., Bergen (N.H.)

Een opvolger? Nee, de roman is geen koning die moet worden opgevolgd.

Het zou kunnen dat onze definitie van de roman in de komende honderd jaar verandert. Maar het is nu al moeilijk aan te geven wat een roman precies is. Probeert u het maar eens. Waarmee ik niet wil zeggen dat de roman niet bestaat, maar dat wij nogal wat romans buiten beschouwing laten als we een roman gaan definiëren.