Can I ask for love?
- Joris

Moet dit in het Engels? Het ligt eraan aan wie u de vraag stelt, maar in het algemeen is vragen om liefde geen sterk uitgangspunt. Tenzij voor u liefde hetzelfde is als liefdadigheid. U bedelt, maar u wilt geen geld, u wilt liefde.

Als u liefde wilt, zou ik oprecht veinzen dat u geen liefde nodig heeft. Dat is de beste manier om de ander ertoe te brengen van u te houden.

Is het kwaad altijd banaal?

In haar boek over Eichmann, meen ik, heeft Hannah Arendt het over de banaliteit van het kwaad en zoals het bijvoeglijk naamwoord kafkaësk gebruikt wordt door mensen die nog nooit een letter hebben gelezen van Kafka, zo beginnen mensen die niet eens weten wie Hannah Arendt was regelmatig over die banaliteit.Arendt deed deze uitspraak in de context van een verhandeling over de industriële vernietiging van de Joden.

Het begrip kwaad heeft religieuze, op zijn minst manicheïstische connotaties. Dat maakt het begrip 'kwaad' problematisch.Arendt bedoelde onder andere dat het kwaad, wat wij daaronder ook verstaan, verschijningsvormen kent die geen erotische, diabolische aantrekkingskracht op ons uitoefenen. Een ambtenaar die zijn werk goed probeert te doen, staat ver van het grenzeloze libertinisme van bijvoorbeeld Markies de Sade.

Als al het kwaad banaal zou zijn, zou de uitspraak over de banaliteit van het kwaad alle betekenis verliezen. Dan zou het kwaad banaal noemen zinloos zijn.

Ik vermoed dat er kwaad bestaat dat intelligent, verleidelijk, welbespraakt, belezen en misschien zelfs fijngevoelig is.

Bestaat er geen vrije wil, zoals sommige neurobiologen menen aan te tonen?

De Mensendokter is geen neurobioloog, dus enig voorbehoud is op zijn plaats, maar ik vraag me wel af wat die neurobiologen precies bedoelen met 'vrije wil'.

Ik vrees dat de neurobiologen waarop u doelt een reductionistische manier van denken hanteren. Maar het kan ook goed zijn dat de beschouwers en lezers hun werk reduceren tot een al te eenduidige boodschap.

De vraag of de vrije wil bestaat of niet, is niet zo verschrikkelijk interessant. De vraag is: kan een maatschappij zonder de illusie van de vrije wil? Het antwoord daarop lijkt mij duidelijk: nee.

Heeft de filosofie nog zin of is zij slechts therapie sinds zij in deze tijd slechts achter de feiten aanloopt?

Er is een filosofische traditie die zinvol is en daarom is filosofie, het bestuderen van die traditie, het plaatsen van voetnoten bij die traditie, eventueel iets toevoegen aan die traditie, zinvol.

Wie meent dat de traditie genoegzaam is bestudeerd, verheerlijkt slechts zijn eigen onwetendheid.
Of filosofie ook nog therapie is? Wellicht. Romankunst, seks, vakantie, alles kan therapie zijn. Ik ben geen puritein. Als mensen zich beter voelen door Kant te lezen, wie kan daar iets op tegen hebben?

Is het talent of is het hard werken?

Het? Schrijven? Leven? Mensen manipuleren? Mensen gelukkig maken? Mensendokter zijn? Hard werken zeg ik, zonder te weten wat u precies bedoelt. Maar sommige mensen werken hard en het helpt niet.

Kun je iemand die zonder directe aanleiding bang is voor de dood helpen of troosten?

Moeilijk. Maar is diegene echt bang voor de dood of heeft hij spijt over het leven dat hij heeft geleid? Een grondige midlifecrisis is goed tegen angst voor de dood. Laat diegene eens lekker vreemdgaan, een scooter kopen, zijn geld uitgeven aan dubieus antiek.

Geen betere remedie tegen angst voor de dood dan de dreiging alles te verliezen wat je hebt en toch te moeten blijven leven.