Bij het bestuderen van moderne poëzie heb ik soms het gevoel dat ik belazerd word, zo veel wartaal kom ik tegen! Hebt u dat gevoel ook?
- P.D. (Peter Dijkerman uit Arnhem)

Wat bedoelt u met moderne poëzie? Gedichten van Pessoa? Modern en vaak moeilijk te begrijpen.

Kaváfis: ook modern, redelijk te begrijpen, al is enige kennis van de Griekse mythologie een pre. Ik wil overigens niet beweren dat ik daar goed in thuis ben. Judith Herzberg kan ook modern worden genoemd, maar aan wartaal denk ik niet als ik Herzberg lees. Zelfs de klankgedichten van Jan Hanlo kunnen niet als wartaal worden getypeerd.

Dat er poëzie is die ik niet begrijp, wil ik niet ontkennen. Er zijn ook romans die ik niet begrijp. Zo las ik van Don DeLillo The Names - sommige stukken vond ik prachtig, maar ik zou niet zeggen dat ik dat boek begrepen heb.

Tijl Uilenspiegel heeft gezegd dat de mens niets liever wil dan bedrogen worden. Mocht u zich bedrogen voelen door poëzie, dan moet u aan Tijl Uilenspiegel denken.

Ik geniet van uw stukjes als mensendokter in VN, dank hiervoor. Een mensendokter heb ik niet nodig, ik ben gelukkig met een kat, een soms chagrijnige vriend, een studie waar geen einde aan komt en een lege portemonnee.
- Lude

Mijn vriendin vraagt geregeld: 'En wat heb ik daaraan?'

Zo voel ik de behoefte u te vragen: wat heeft de Mensendokter aan uw vriendelijke mail?

Men schijnt te denken dat excuses en dank an sich genoeg zijn.

'Je hebt mijn vrouw afgepakt.'

'O, sorry.'

'Excuses geaccepteerd. We praten er niet meer over.'

Vergelijk dit met: 'Ik geniet zo van uw stukjes.'

'Fijn. Ik ga weer verder typen.'

Ik zou willen dat consequenties verbonden worden aan dank en excuses.

Welke consequenties bent u bereid te verbinden aan uw mailtje?

De weerzin waarmee de intellectuele elite religie benadert, hangt nauw samen met het belang dat men hecht aan de vrije wil. Maar bestaat er zoiets als vrije wil? En wat heb je aan een vrije wil als je grotendeels onbewust leeft, als je geen idee hebt wie of wat je bent, als je lijf iets heel anders doet?
- Willem Milo, Blija

In Lof der Zotheid laat Erasmus de Zotheid zeggen dat het geluk van de mensen niet afhangt van feiten, maar van inbeeldingen.

Volgens de Zotheid zou het er niet toe doen of de vrije wil bestaat of niet, hooguit kan men zich afvragen of die vrije wil een nuttige inbeelding is.

Overigens kent het jodendom, en naar ik vermoed ook andere monotheïstische religies, wel degelijk een vrije wil. Het is geen contradictie tegelijkertijd in God en in de vrije wil te geloven. Wie bedoelt u met de intellectuele elite?

Mensendokter, heeft uw moeder het artikel van u in NRC gelezen waarin sprake was van al die expliciete en niet zo flatteuze lichamelijke details? Ik zou het verschrikkelijk vinden als ik zo beschreven in de krant zou staan. Zij niet?
- Saskia uit Amsterdam

U bent mijn moeder niet. Maar uw vraag verdient een serieus antwoord. Welke vrijheid kan de schrijver zich permitteren bij het beschrijven van mensen in zijn omgeving?

Aangezien ik geloof dat mijn moeder onvoorwaardelijk van me houdt en mij moord zou vergeven, vermoed ik dat zij mij dit stuk zal vergeven. (Voor zover ik weet heeft zij het nog niet gelezen.) Daarbij meen ik dat het beschrijven van minder flatteuze lichamelijke details niet per definitie iemands waardigheid aantast. Ik denk dat ik mijzelf ook zo zou beschrijven.

Desalniettemin bestaat de mogelijkheid dat de schrijver mensen gebruikt, en misschien misbruikt, voor zijn stukken. Ook de schrijver maakt vuile handen. Of die vuile handen noodzakelijk zijn, moet u mij misschien niet vragen. Ik kan niet over mijzelf oordelen zonder stiekem mijn keuzes te verdedigen.